Thuật ngữ: Công thức tính xác suất
Khái niệm, thuật ngữ | Kiến thức, kĩ năng Công thức tỉnh xác suất | Tính xác suất bằng tỉ số giữa số kết quả thuận lợi cho biến cố | và số kết quả có thể trong trường hợp các kết quả có thể là đồng khả năng.
Một túi đựng 20 viên kẹo giống hệt nhau nhưng khác loại, trong đó có 7 viên kẹo sữa, 4 viên kẹo chanh, 6 viên kẹo dừa và 3 viên kẹo bạc hà. Bạn Lan lấy ngẫu nhiên một viên kẹo từ túi. Tính xác suất để Lan lấy được viên kẹo sữa.
Các viên kẹo giống hệt nhau, chỉ khác loại nên có 4 kết quả có thể là lấy được viên kẹo sữa, viên kẹo chanh, viên kẹo dừa và viên kẹo bạc hà. Do đó, xác suất để Lan lấy được viên kẹo sữa là
Không đúng, chỉ có 4 kết quả có thể nhưng chúng không đồng khả năng. Tớ thấy xác suất để Lan lấy được viên kẹo sữa là cao nhất vì trong túi có nhiều viên kẹo sữa nhất. Nhưng tớ không biết xác suất để Lan lấy được viên kẹo sữa chính xác là bao nhiêu?
Trong bài học này sẽ giúp các em trả lời được câu hỏi của bạn Tròn.
Muốn tính xác suất trong những tình huống tương tự như trên ta có công thức tính xác suất sau: Giả thiết rằng các kết quả có thể của một hành động hay thực nghiệm là đồng khả năng. Khi đó, xác suất của biến cố E, kí hiệu là , bằng tỉ số giữa số kết quả thuận lợi cho biến cố E và tổng số kết quả có thể.
Việc tính xác suất của một biến cố E trong một hành động hay thực nghiệm đồng khả năng sẽ gồm các bước sau: Bước 1. Đếm các kết quả có thể (thường bằng cách liệt kê); Bước 2. Chỉ ra các kết quả có thể là đồng khả năng; Bước 3. Đếm các kết quả thuận lợi cho biến cố E; Bước 4. Lập tỉ số giữa số kết quả thuận lợi cho biến cố E và tổng số kết quả có thể.
Ví dụ 1
Một tấm bìa cứng hình tròn được chia thành 12 hình quạt như nhau và đánh số 1; 2; 3;...; 12 (H.8.1), được gắn vào trục quay có mũi tên cố định ở tâm. Quay tấm bìa xem mũi tên chỉ vào hình quạt nào khi tấm bìa dừng lại, tỉnh xác suất của các biến cố sau: a) A: "Mũi tên chỉ vào hình quạt ghi số nguyên tố"; b) B: “Mũi tên chỉ vào hình quạt ghi số chính phương".
Có 12 kết quả có thể, đó là 1; 2;...; 12. Do 12 hình quạt như nhau nên 12 kết quả có thể này là đồng khả năng. a) Các kết quả thuận lợi cho biến cố A là 2; 3; 5; 7; 11. Có 5 kết quả thuận lợi cho biến cố A. Do đó, xác suất của biến cố A là b) Các kết quả thuận lợi cho biến cố B là 1; 4; 9. Có 3 kết quả thuận lợi cho biến cố B. Do đó, xác suất của biến cố B là
Luyện tập 1
Trở lại tình huống mở đầu. Tính xác suất để Lan lấy được: a) Viên kẹo sữa; b) Viên kẹo chanh.
Ví dụ 2
Một hộp đựng 18 viên bi cùng khối lượng và kích thước, với hai màu đỏ và vàng, trong đó số viên bì màu vàng gấp đôi số viên bị màu đỏ. Bình lấy ngẫu nhiên một viên bị từ trong hộp. Tính xác suất để Bình lấy được viên bi màu vàng.
Gọi x là số viên bị màu đỏ. Khi đó số viên bi màu vàng là 2x. Theo đề bài, ta có , hay , tức là . Do đó, số viên bi màu vàng là 12. Do Bình lấy ngẫu nhiên một viên bị từ hộp có 18 viên nên có 18 kết quả có thể và các kết quả đó là đồng khả năng. Vậy xác suất để Bình lấy được viên bị màu vàng là
Luyện tập 2
Trên giá sách của thư viện có 15 cuốn sách, trong đó có một số cuốn tiểu thuyết. Người thủ thư đặt thêm 5 cuốn tiểu thuyết thư viện mới mua vào giá sách. Bạn Nam đến mượn sách, chọn ngẫu nhiên một cuốn sách trên giả. Biết rằng xác suất để chọn được cuốn tiểu thuyết là Hỏi lúc đầu trên giá sách có bao nhiêu cuốn tiểu thuyết?
Tranh luận
Một túi đựng 17 viên bị cùng khối lượng và kích thước, chỉ khác màu, trong đó có 8 viên bì màu đỏ, 5 viên bị màu xanh và 4 viên bị màu vàng. Lấy ngẫu nhiên một viên bị từ trong túi. Tính xác suất của biến cố E: “Lấy được viên bì màu đỏ". Có 17 viên bị nên có 17 kết quả có thể. Có 8 viên bi màu đỏ nên có 8 kết quả quả thuận lợi cho biến cố E. Vậy Các viên bị cùng khối lượng và kích thước, chỉ khác màu, nên chỉ có 3 kết quả có thể là viên bi màu đỏ, viên bị màu trắng và viên bì màu vàng. Do đó Vuông và Tròn ai nói đúng? Tại sao?
Bài tập
8.4.
Một hình tròn được chia thành 20 hình quạt như nhau, đánh số từ 1; 2;...; 20 và được gắn vào trục quay có mũi tên cố định ở tâm (H.8.2). Quay tấm bìa và quan sát xem mũi tên chỉ vào hình quạt nào khi tấm bìa dừng lại.
Xem bản PDF nguyên trang sách: Toán 8 tập 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 63–65).
