Bài 41. Biểu diễn lực

Ta không nhìn thấy lực nhưng lại có thể nhận biết được các đặc trưng của mỗi lực. Vậy mỗi lực có những đặc trưng cơ bản nào?

Đặc trưng đầu tiên dễ nhận thấy của lực là độ mạnh (yếu) của nó. Độ mạnh hay yếu của một lực được gọi là độ lớn của lực.

Trong Hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị lực là niutơn${}^{(1)}$, kí hiệu là N. Dụng cụ đo lực là lực kế.

\begin{array}{|l|l|}
\hline
\text{Tên lực} & \text{Độ lòn (N)} \\
\hline
\text{Lực của ngón tay tác dụng vào nút bầm bút bi} & \text{Khoảng 1 N} \\
\hline
\text{Lực của lực sĩ tác dụng lên tạ} & \text{Có thể lên tới 2 400 N} \\
\hline
\text{Lực của động cơ xe tải} & \text{Có thể lên tới 10 000 N} \\
\hline
\end{array}

Hãy xét lực kéo của hai đội kéo co ở Hình 41.2a.

Trong suốt thời gian kéo co sợi dây luôn nằm ngang, chứng tỏ cả hai đội đều kéo theo phương nằm ngang. Ta nói lực kéo của hai đội đều có phương nằm ngang.

Tuy hai đội đều kéo theo phương nằm ngang, nhưng đội vàng kéo về bên trái, đội xanh kéo về bên phải. Ta nói lực kéo của hai đội cùng phương nhưng chiều ngược nhau.

${}^{(1)}$ Đơn vị lục được lấy theo tên nhà bác học người Anh Isaac Newton (1642-1727), người đầu tiên xây dựng hệ thống các định luật về tác dụng của lực lên chuyển động.

Trong Vật lí, người ta dùng một mũi tên để biểu diễn các đặc trưng (điểm đặt, phương, chiều và độ lớn) của lực

Gốc của mũi tên có điểm đặt tại vật chịu lực tác dụng:

Phương và chiều của mũi tên là phương và chiều của lực;

Độ dài của mũi tên biểu diễn độ lớn của lực theo một tỉ xích.

Vì dụ, nếu người mẹ đầy xe nôi với lực 30 N theo phương nằm ngang từ trái sang phải, thì lực đầy của người mẹ sẽ được biểu diễn bằng một mũi tên có:

Gắc nằm trên xe, tại vị trí tay đặt vào xe đề đầy,

Phương nằm ngang, chiều từ trái sang phải

Nếu quy ước mỗi cm độ dài của mũi tên tương ứng với 10 N (tỉ xích 1 cm ứng với 10 N), thì mũi tên có độ dài là: $\frac{30}{10}=3cm\mathrm{.}$