Bài 40. Lực là gì?

Tuy chưa được học về lực nhưng chắc em đã không ít lần nghe nói tới lực. Em có thể xác định được những lực nào trong các hình trên?

Trong Hình 40.1: Người mẹ đẩy xe làm xe bắt đầu chuyển động, chuyển động nhanh dần; người mẹ kéo nhẹ xe làm cho xe chuyển động chậm dần, dừng lại.

Sự đầy, kéo nêu trên được gọi là lực. Khi vật A đầy hoặc kéo vật B ta nói vật A tác dụng lực lên vật B.

Trong khi đá bóng người ta luôn phải tác dụng lực lên quả bóng, khi thì làm bóng bắt đầu chuyển động, khi thi làm bóng chuyền động nhanh dần, chuyển động chậm dần, dừng lại, đổi hướng chuyển động. Hãy thảo luận nhóm đề xác định xem: mỗi hình ứng với tác dụng nào trong 5 tác dụng kể trên của lực và tìm cụm từ thích hợp cho các vị trí (1), (2), (3), (4), (5) mô tả trong Hình 40.2.

Các ví dụ trên cho thấy lực có tác dụng làm thay đổi tốc độ, hướng chuyển động của vật. Vậy lực còn có thể có tác dụng nào khác nữa không?

Nén một lò xo, kéo dãn dây cao su (Hinh 40.3). Mô tả sự thay đổi hình dạng của lò xo, dây cao su khi chịu lực tác dụng.

Hằng ngày, chúng ta thường gặp những lực xuất hiện khi vật gây ra lực tiếp xúc với vật chịu tác dụng của lực (lực tiếp xúc). Nhưng vẫn có những lực xuất hiện ngay cả khi vật gây ra lực không tiếp xúc với vật chịu tác dụng của lực (lực không tiếp xúc).

Chuẩn bị: giả gần lò xo là tròn có dây kéo, xe lăn.

Bộ thí nghiệm như Hình 40.4.

Dùng dây nên lò xo là tròn rồi chốt lại. Khi xe đặt ở vị trí A (Hình 40.4a), nếu thà chốt thì lò xo bung ra (Hình 40.4b), nhưng không làm cho xe chuyển động được.

Chuẩn bị: hai xe lăn có đạt nam châm.

Bố trí thí nghiệm như Hình 40.5.

Có phải chỉ khi đầy xe B cho tới khi tiếp xúc với xe A thì xe B mới làm cho xe A bắt đầu chuyển động không? Tại sao?