Yêu cầu cần đạt

  • Thực hành quan sát vi khuẩn bằng kính hiển vi và vẽ lại hình quan sát được.
  • Biết cách làm sữa chua

Mục tiêu

I) Chuẩn bị

1. Thiết bị, dụng cụ

Kinh hiển vi có vật kinh 10x và 40x
Nước cất
Bộ lam kình và lamen
Cốc thuỷ tinh
Ông nhỏ giọt
Ám đun nước
Nhiệt kế
Thùng xốp có nắp
Giấy thấm, cốc 1,2 lít thia trộn
Lọ thuỷ tinh nhỏ có nắp

2. Nguyên liệu, mẫu vật

Hai hộp sữa chua không đường để ở nhiệt độ phòng (khoảng 25∘C trước khi thực hiện 1-2 giờ).
Một hộp sữa đặc có đường (380 gam)
Nước lọc hoặc sữa tươi tiệt trùng (1 lit)

Lưu ý

Không sử dụng mẫu vật sữa chua có đường.

II) Tiến hành

1. Quan sát tế bào vi khuẩn trong sữa chua

a) Chuẩn bị lam kính chửa mẫu vật

Sử dụng một hộp sữa chua làm nguyên liệu đề quan sát vi khuẩn.

Hình ảnh các bước chuẩn bị lam kính chứa mẫu vật: Bước 1 (Lấy một thìa sữa chua không đường pha loãng với 10 mL nước cất), Bước 2 (Dùng ống nhỏ giọt hút một lượng nhỏ dịch đã pha loãng, nhỏ một giọt lên lam kinh), Bước 3 (Đậy lamen lên mẫu vật), Bước 4 (Dùng giấy thấm nhẹ quanh viền lamen đề loại bỏ nước thừa).

b) Quan sát bằng kính hiển vi

Bước 1: Đặt lam kinh đã chuẩn bị lên bàn kinh của kính hiển vi và nhìn từ ngoài (chưa qua thị kinh) để điều chỉnh cho vùng có mẫu vật trên lam kinh vào giữa vùng sáng.

Bước 2: Quan sát toàn bộ lam kinh ở vật kính 10x để bước đầu xác định vị trí có nhiều vi khuẩn.

Bước 3: Chỉnh vùng có nhiều vi khuẩn vào giữa trường kinh và chuyển sang quan sát ở vật kính 40x để quan sát rõ hơn hình dạng của vi khuẩn.

2. Làm sữa chua

Bước 1: Đun sôi 1 lít nước sau đó để nguội đến khoảng $50^{\circ}C$ (sử dụng nhiệt kế để đo, xem cách dùng nhiệt kế ở bài 8 – chương 1).

Bước 1. Hình ảnh minh họa bước 1 làm sữa chua: đun sôi nước và để nguội đến 50∘C.

Bước 2: Đồ hộp sữa đặc vào cốc đựng rồi thêm nước ấm vào để đạt 1 lít, trộn đều để sữa đặc tan hết. Sau đó đồ thêm hộp sữa chua vào hỗn hợp đã pha và tiếp tục trộn đều.

Bước 2. Hình ảnh minh họa bước 2 làm sữa chua: đổ sữa đặc vào cốc, thêm nước ấm, trộn đều, sau đó thêm sữa chua cái và trộn tiếp.

Bước 3: Rót toàn bộ hỗn hợp thu được vào các lọ thuỷ tinh sạch đã chuẩn bị, đặt vào thùng xốp và đậy nắp lại để giữ ẩm từ 10 – 12 giờ.

Bước 3. Hình ảnh minh họa bước 3 làm sữa chua: rót hỗn hợp vào lọ thủy tinh, đặt vào thùng xốp.

Sau thời gian ủ ấm, lấy sản phầm ra và bảo quản trong tủ lạnh.

Lưu ý

Có thể thay thế nước lọc bằng sữa tươi. Khi sử dụng sữa tươi, chỉ đun sữa ấm đến khoảng 50∘C, không đun sôi.

3. Quan sát các mẫu vi khuẩn khác hoặc tiêu bản nhuộm (nếu có)

Dùng các mẫu tiêu bản nhuộm một số loại vi khuẩn, quan sát bằng kinh hiển vi ở vật kính 10x và 40x.

III) Thu hoạch

1. Vẽ vào vở hình ảnh vi khuẩn có trong sữa chua đã quan sát được bằng kính hiển vi ở các độ phóng đại khác nhau (vẽ thêm nếu quan sát mẫu vi khuẩn khác).

2. Nhận xét về hình dạng và cách sắp xếp của các vi khuẩn quan sát được.

3. Vì sao trong khi làm sữa chua, không dùng nước sôi để pha hộp sữa chua dùng làm giống? Sau thời gian ủ ẩm hỗn hợp làm sữa chua, nếu đề sản phẩm ở ngoài (không cho vào tủ lạnh) thì điều gì sẽ xảy ra?

Em có biết?

Phương pháp nhuộm Gram được phát minh bởi nhà khoa học Hen Krit-chừn Gioa-chim G-ram (Hans Christian Joachim Gram). Dựa vào màu sắc của vi khuẩn sau khi nhuộm Gram, người ta có thể phân biệt được hai nhóm vi khuẩn: nhóm Gram âm (màu đỏ hồng), nhóm Gram dương (màu tim). Phần lớn những vi khuẩn gây bệnh thuộc nhóm Gram âm. Biết được vi khuẩn gây bệnh thuộc nhóm nào sẽ giúp chúng ta sử dụng loại thuốc kháng sinh phù hợp để điều trị bệnh đạt hiệu quả.

Chuẩn bị

Kính hiển vi có vật kính 10x và 40x

Bộ lam kính và lamen

Ống nhỏ giọt

Nhiệt kế

Giấy thấm; cốc 1,2 lít; thìa trộn

Nước cất

Cốc thuỷ tinh

Ấm đun nước

Thùng xốp có nắp

Lọ thuỷ tinh nhỏ có nắp

Hai hộp sữa chua không đường để ở nhiệt độ phòng (khoảng 25∘C trước khi thực hiện 1–2 giờ).

Một hộp sữa đặc có đường (380 gam)

Nước lọc hoặc sữa tươi tiệt trùng (1 lit)

Tiến hành

Bước 1: Lấy một thìa sữa chua không đường pha loãng với 10 mL nước cất.

Bước 2: Dùng ống nhỏ giọt hút một lượng nhỏ dịch đã pha loãng, nhỏ một giọt lên lam kính.

Bước 3: Đậy lamen lên mẫu vật.

Bước 4: Dùng giấy thấm nhẹ quanh viền lamen đề loại bỏ nước thừa.

Bước 1: Đun sôi 1 lít nước sau đó để nguội đến khoảng 50∘C (sử dụng nhiệt kế để đo, xem cách dùng nhiệt kế ở bài 8 – chương 1).

Bước 2: Đồ hộp sữa đặc vào cốc đựng rồi thêm nước ấm vào để đạt 1 lít, trộn đều để sữa đặc tan hết. Sau đó đồ thêm hộp sữa chua vào hỗn hợp đã pha và tiếp tục trộn đều.

Bước 3: Rót toàn bộ hỗn hợp thu được vào các lọ thuỷ tinh sạch đã chuẩn bị, đặt vào thùng xốp và đậy nắp lại để giữ ẩm từ 10 – 12 giờ.

Hình ảnh minh họa các bước làm sữa chua: Bước 1 đun nước, Bước 2 trộn nguyên liệu, Bước 3 ủ sữa chua trong lọ.

Thu hoạch

1. Vẽ vào vở hình ảnh vi khuẩn có trong sữa chua đã quan sát được bằng kính hiển vi ở các độ phóng đại khác nhau (vẽ thêm nếu quan sát mẫu vi khuẩn khác).

2. Nhận xét về hình dạng và cách sắp xếp của các vi khuẩn quan sát được.

3. Vi sao trong khi làm sữa chua, không dùng nước sôi để pha hộp sữa chua dùng làm giống? Sau thời gian ủ ẩm hỗn hợp làm sữa chua, nếu đề sản phẩm ở ngoài (không cho vào tủ lạnh) thì điều gì sẽ xảy ra?

Xem bản PDF nguyên trang sách: Khoa học tự nhiên 6 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 96–97).