Thuật ngữ: Xe ben · Sông Đà · Ba-la-lai-ca
Đọc
Trao đổi với bạn về ý nghĩa của âm nhạc đối với cuộc sống con người.
Tiếng đàn ba-la-lai-ca
Như ngọn gió bình yên
Thổi qua rừng bạch dương dìu dặt...
Tiếng đàn ba-la-lai-ca
Như ngọn sóng
Vỗ trắng phau ghềnh đá
Nghe náo nức
Những dòng sông nóng lòng tìm biển cả...
Trên sông Đà
Một đêm trăng chơi vơi
Tôi đã nghe tiếng ba-la-lai-ca như thế
Một cô gái Nga mái tóc màu hạt dẻ
Ngón tay đan trên những sợi dây đồng.
Lúc ấy
Cả công trường say ngủ cạnh dòng sông
Những tháp khoan nhô lên trời ngẫm nghĩ
Những xe ủi, xe ben sóng vai nhau nằm nghỉ
Chỉ còn tiếng đàn ngân nga
Với một dòng trăng lấp loáng sông Đà.
Ngày mai
Chiếc đập lớn nối liền hai khối núi
Biển sẽ nằm bỡ ngỡ giữa cao nguyên
Sông Đà gửi ánh sáng đi muôn ngả
Từ công trình thuỷ điện lớn đầu tiên.
(Quang Huy)
Xe ben: xe tải, thùng xe có thể được điều khiển cho dốc hẳn xuống để đổ
vật liệu.
Sông Đà: phụ lưu lớn nhất của sông Hồng, chảy từ Lai Châu qua các tỉnh
Điện Biên, Sơn La, Hoà Bình, Phú Thọ. (Trên sông Đà, tại khu vực tỉnh
Hoà Bình, các chuyên gia Liên Xô đã giúp Việt Nam xây dựng một công trình
thuỷ điện lớn.)
Ba-la-lai-ca: tên một loại đàn 3 dây của người Nga.
1.
Tiếng đàn ba-la-lai-ca được miêu tả thế nào qua 8 dòng thơ đầu?
2.
Trên công trường thuỷ điện sông Đà, tác giả đã nghe tiếng đàn
ba-la-lai-ca vang lên trong khung cảnh như thế nào?
3.
Miêu tả những điều em hình dung khi đọc 2 dòng thơ sau:
Chỉ còn tiếng đàn ngân nga
Với một dòng trăng lấp loáng sông Đà.
4.
Nêu cảm nghĩ của em về hình ảnh cô gái Nga chơi đàn ba-la-lai-ca trên
công trường thuỷ điện sông Đà.
* Học thuộc lòng đoạn thơ từ đầu đến lấp loáng sông Đà.
Luyện từ và câu
Biện pháp điệp từ, điệp ngữ
1.
Đọc bài ca dao dưới đây và trả lời câu hỏi.
Người ta đi cấy lấy công
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời, trông đất, trông mây
Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm
Trông cho chân cứng đá mềm
Trời yên, biển lặng mới yên tấm lòng.
a. Từ trông được lặp lại mấy lần?
b. Theo em, việc lặp lại đó có tác dụng gì?
G:
Nhấn mạnh
người nông dân có nhiều
nỗi lo về công việc đồng áng.
2.
Từ nào được lặp lại trong câu tục ngữ dưới đây? Việc lặp lại từ đó có
tác dụng gì?
Học ăn, học nói, học gói, học mở.
Điệp từ, điệp ngữ là biện pháp lặp lại từ ngữ để nhấn mạnh nội dung
được nói đến.
3.
Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi.
Tôi đạp vỡ màu nâu
Bầu trời trong quả trứng
Bỗng thấy nhiều gió lộng
Bỗng thấy nhiều nắng reo
Bỗng tôi thấy thương yêu
Tôi biết là có mẹ.
(Xuân Quỳnh)
a. Từ bỗng xuất hiện mấy lần trong đoạn thơ?
b. Việc lặp lại nhiều lần từ bỗng có tác dụng gì? Chọn đáp án đúng.
A. Nhấn mạnh niềm vui của chú gà con vì được mẹ yêu thương.
B. Nhấn mạnh niềm vui của chú gà con vì được ra khỏi quả trứng.
C. Nhấn mạnh sự tươi đẹp của thiên nhiên mà chú gà con quan sát được.
D. Nhấn mạnh sự ngỡ ngàng của chú gà con trước những điều mới mẻ.
4.
Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi.
Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép
của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng,
đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà
tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh để
bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động!
Tre, anh hùng chiến đấu!
(Thép Mới)
a. Từ nào được lặp lại ở tất cả các câu
trong đoạn?
b. Việc lặp lại từ đó có tác dụng gì?
Viết
Tìm hiểu cách viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ
1.
Đọc đoạn văn dưới đây và thực hiện các yêu cầu.
Bài thơ Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà của tác giả Quang Huy để lại
trong tôi những ấn tượng đẹp. Bài thơ gợi lên bức tranh sống động về đêm
trăng trên công trường thuỷ điện. Dưới trăng, những xe ủi, xe ben sóng vai
nhau nằm nghỉ, những tháp khoan nhô lên trời như đang ngẫm nghĩ và
tiếng đàn ba-la-lai-ca ngân nga, vang xa... Bài thơ tả tiếng đàn thật là hay!
Tiếng đàn như ngọn gió bình yên thổi qua rừng bạch dương. Tiếng đàn
như ngọn sóng vỗ trắng phau ghềnh đá. Tiếng đàn ngân dài theo dòng
trăng lấp loáng sông Đà. Tôi như nghe thấy những cung bậc âm thanh
khi dìu dặt, khi náo nức, vang ngân của tiếng đàn ba-la-lai-ca. Tiếng đàn
của cô gái đến từ đất nước Nga xa xôi giúp tôi cảm nhận về tình hữu nghị
cao đẹp giữa các quốc gia. Những người bạn quốc tế đã giúp chúng ta
xây dựng Nhà máy Thuỷ điện Sông Đà, mang dòng ánh sáng toả đi muôn
nơi, để cuộc sống tươi đẹp hơn. Xúc động biết mấy! Cảm ơn nhà thơ
Quang Huy đã viết bài thơ thật hay, thật đẹp về tiếng đàn ba-la-lai-ca và
tình hữu nghị thắm thiết, bền chặt.
(Thanh Thanh)
a. Tìm phần mở đầu, triển khai, kết thúc của đoạn văn và cho biết ý chính
của mỗi phần.
b. Những điều gì ở bài thơ khiến người viết yêu thích hoặc xúc động?
Bài thơ gợi lên
bức tranh sống động.
Bài thơ tả tiếng đàn
thật hay.
c. Tình cảm, cảm xúc của người viết được thể hiện qua những từ ngữ,
câu văn nào?
2.
Trao đổi về những điểm cần lưu ý khi viết đoạn văn thể hiện tình cảm,
cảm xúc về một bài thơ.
G:
Bố cục đoạn văn
Những điều yêu thích ở bài thơ
Những cách thể hiện tình cảm, cảm xúc đối với bài thơ
+ Dùng từ ngữ chỉ tình cảm, cảm xúc
+ Sử dụng câu cảm
+
Đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ thường có 3 phần:
Mở đầu: Giới thiệu tên bài thơ, tên tác giả và ấn tượng của em về
bài thơ.
Triển khai: Nêu những cái hay, cái đẹp của bài thơ (từ ngữ, hình ảnh,
nhân vật, nội dung, ý nghĩa,...) và biểu lộ tình cảm, cảm xúc của em
đối với bài thơ.
Kết thúc: Nhấn mạnh, khẳng định lại một lần nữa tình cảm, cảm xúc của
em đối với bài thơ.
1.
Đọc cho người thân một bài thơ viết cho thiếu nhi và chia sẻ cảm nghĩ
của em về bài thơ đó.
G:
Nói với em
Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió
Sẽ được nghe nhiều tiếng chim hay
Tiếng lích rích chim sâu trong lá
Con chìa vôi vừa hót vừa bay.
Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện
Sẽ được nhìn thấy các bà tiên
Thấy chú bé đi hài bảy dặm
Quả thị thơm cô Tấm rất hiền.
Nếu nhắm mắt nghĩ về cha mẹ
Đã nuôi em khôn lớn từng ngày
Tay bồng bế sớm khuya vất vả
Mắt nhắm rồi lại mở ra ngay.
(Vũ Quần Phương)
2.
Tìm đọc câu chuyện kể về một người làm việc trong lĩnh vực nghệ thuật
(nhà văn, nhà thơ, diễn viên, đạo diễn,...).
Xem bản PDF nguyên trang sách: Tiếng Việt 5 tập 1 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 121–126).