Thuật ngữ: Việt Nam Dân chủ Cộng hoà · Bao nhiêu cuộc chuyển biến khác thường · 80 năm giời nô lệ · Cơ đồ · Hoàn cầu · đọc
Tuần 10
Kể về một lễ khai giảng đã để lại
nhiều ấn tượng đẹp đối với em.
THƯ GỬI CÁC HỌC SINH
(Trích)
Các em học sinh,
Ngày hôm nay là ngày khai trường đầu tiên ở nước Việt Nam Dân chủ
Cộng hoà. Tôi đã tưởng tượng thấy trước mắt cái cảnh nhộn nhịp
tưng bừng của ngày tựu trường ở khắp các nơi. Các em hết thảy đều
vui vẻ vì sau mấy tháng giời nghỉ học, sau bao nhiêu cuộc chuyển biến
khác thường, các em lại được gặp thầy gặp bạn. Nhưng sung sướng hơn
nữa, từ giờ phút này giở đi, các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục
hoàn toàn Việt Nam. [...]
Các em được hưởng sự may mắn đó là nhờ sự hi sinh của biết bao nhiêu
đồng bào các em. Vậy các em nghĩ sao? [...]
Trong năm học tới đây, các em hãy cố gắng, siêng năng học tập,
ngoan ngoãn, nghe thầy, yêu bạn. Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước
nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên
đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên
hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở
các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc
Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm
châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của
các em. [...]
Ngày hôm nay, nhân buổi tựu trường của các em, tôi chỉ biết chúc các
em một năm đầy vui vẻ và đấy kết quả tốt đẹp.
Chào các em thân yêu
Hồ Chí Minh
(Theo Hồ Chí Minh toàn tập)
Từ ngữ
Việt Nam Dân chủ Cộng hoà: tên nước ta từ năm 1945 đến năm 1976. Văn bản
trên được trích từ thư của Bác Hồ gửi học sinh cả nước nhân ngày khai giảng
năm học đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, tháng 9 năm 1945.
Bao nhiêu cuộc chuyển biến khác thường: ý nói những sự kiện lớn từ giữa
năm 1945 đến ngày khai trường, nổi bật là cuộc Cách mạng tháng Tám và sự
ra đời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
80 năm giời nô lệ: 80 năm nước ta bị thực dân Pháp đô hộ.
Cơ đồ: sự nghiệp lớn, ở đây có nghĩa là đất nước, giang sơn.
Hoàn cầu: thế giới.
1.
Câu nào trong thư của Bác Hồ cho thấy ngày khai trường tháng 9 năm
1945 rất đặc biệt?
2.
Chi tiết nào trong thư cho thấy Bác vui cùng niềm vui của học sinh nhân
ngày khai trường?
3.
Bác nhắc học sinh nhớ đến ai, nghĩ đến điều gì trong giờ phút hạnh phúc
của ngày tựu trường?
4.
Vì sao Bác khuyên các em học sinh phải cố gắng, siêng năng học tập,...
trong những năm học tới?
5.
Nêu cảm nghĩ của em sau khi đọc thư Bác Hồ gửi các học sinh.
* Học thuộc lòng đoạn thư từ Sau 80 năm giời nô lệ đến nhờ một phần lớn
ở công học tập của các em.
Luyện từ và câu
Sử dụng từ điển
1. Sắp xếp các bước sau theo trình tự tra cứu nghĩa của từ đọc trong từ điển.
a. Tìm từ đọc.
b. Tìm mục từ bắt đầu bằng chữ Đ.
c. Chọn từ điển phù hợp.
d. Đọc ví dụ để hiểu thêm ý nghĩa và
cách dùng từ đọc.
e. Đọc nghĩa của từ đọc.
Hình/bảng: An illustration of an open dictionary.
Động từ
Ví dụ
về cách
dùng từ
đọc đạt 1. Phát thành lời
những điều đã được viết ra
theo đúng trình tự. Đọc bài
thơ. Đọc thuộc lòng. 2. Tiếp
nhận nội dung của một tập
hợp kí hiệu bằng cách nhìn
vào các kí hiệu: Đọc bản thiết
kế. 3. Thu lấy thông tin từ
một thiết bị lưu trữ của máy
tính (như đĩa từ, đĩa CD, v.v.):
Đĩa bị lỗi nên không đọc được.
4. Hiểu rõ điều gì bằng cách
nhìn vào những biểu hiện
bên ngoài: Đọc được suy
nghĩ của người khác.
Nghĩa thứ nhất
(nghĩa gốc)
(Theo Thành Yến, Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh)
a.
Từ đọc là danh từ, động từ hay tính từ?
b.
Nghĩa gốc của từ đọc là gì?
c.
Từ đọc có mấy nghĩa chuyển?
d.
Nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ được sắp xếp như thế nào?
3. Tra cứu nghĩa của các từ dưới đây:
học tập
tập trung
trôi chảy
Viết
Tìm hiểu cách viết đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách
Truyện kể hằng đêm dành cho các cô bé cá tính của tác giả Ê-lê-na Pha-vi-li
và Phran-xét-ca Ca-va-lô là cuốn sách thú vị kể về 100 phụ nữ nổi tiếng
toàn cầu. Trong đó, người để lại ấn tượng mạnh nhất là Mi-lô – nữ nghệ sĩ
trống người Cu-ba. Ngay từ nhỏ, Mi-lô đã bộc lộ rõ năng khiếu âm nhạc của
mình. Trống tim-pan-ni, công-ga, bông-gô,..., loại nào cô cũng chơi được.
Mi-lô mơ ước trở thành một nghệ sĩ trống, mặc dù ở quê hương cô, chỉ con
trai mới được chơi trống. Cô quyết tâm theo đuổi ước mơ của mình. Hằng
ngày, cô rèn khả năng cảm nhận âm thanh bằng cách lắng nghe những
tiếng động xung quanh: tiếng lá đu đưa, tiếng chim ruồi vỗ cánh,... Với sự
kiên trì, cô đã thuyết phục được cha cho tham gia lớp học nhạc. Trải qua
bao khó khăn, Mi-lô vẫn tin: "Sẽ đến một ngày mình được chơi trong một
ban nhạc thứ thiệt!". Nhờ tài năng, sự nỗ lực và niềm tin của Mi-lô, thế giới
đã có một nghệ sĩ trống nổi tiếng. Mi-lô đã trở thành tấm gương về lòng
quyết tâm theo đuổi ước mơ.
(Vũ Mạnh Huy)
a.
Đoạn văn trên có nội dung chính là gì? Chọn đáp án đúng.
A. Nêu tình cảm, cảm xúc của người viết đối với nhân vật Mi-lô.
B. Giới thiệu về nhân vật Mi-lô trong cuốn sách Truyện kể hằng đêm
dành cho các cô bé cá tính.
C. Nêu lí do người viết yêu thích cuốn sách Truyện kể hằng đêm dành cho
các cô bé cá tính.
D. Kể về 100 phụ nữ nổi tiếng trên thế giới.
b.
Tìm phần mở đầu và kết thúc của đoạn văn. Mỗi phần cho biết
thông tin gì?
c.
Phần triển khai nói về những đặc điểm nào của nhân vật Mi-lô? Với
mỗi đặc điểm, người viết đã đưa những dẫn chứng gì (về hành động,
suy nghĩ,... của nhân vật)?
2.
Trao đổi về những điểm cần lưu ý khi viết đoạn văn giới thiệu nhân vật
trong một cuốn sách.
Bố cục của đoạn văn (mở đầu, triển khai, kết thúc)
Cách lựa chọn đặc điểm của nhân vật để giới thiệu
Cách đưa dẫn chứng làm rõ đặc điểm của nhân vật
Tình cảm, cảm xúc của người đọc đối với nhân vật
Ghi nhớ
Đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách thường có 3 phần:
Mở đầu: Giới thiệu tên sách, tên tác giả, tên nhân vật và nêu ấn tượng
chung về nhân vật.
Triển khai: Cung cấp những thông tin về đặc điểm nổi bật của nhân vật
(về ngoại hình, hành động, lời nói, suy nghĩ,...) và đưa ra dẫn chứng
minh hoạ.
Kết thúc: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ về nhân vật,...
1. Thực hiện dự án: Sổ tay từ ngữ tiếng Việt của em.
Tập hợp một số
từ ngữ cần giải
thích trong các
bài đọc đã học.
Tra cứu nghĩa và
các thông tin khác
của những từ ngữ
đó trong từ điển.
Sắp xếp từ ngữ
theo thứ tự trong
bảng chữ cái,
ghi chép từ ngữ
và thông tin đã
tra cứu vào sổ.
Thêm các quy ước
và trình bày sổ tay
giống như một
từ điển. Trang trí
thật đẹp.
Hình/bảng: A diagram showing word cards: 'ngôi sao', 'trung du', 'thưởng thức', 'du mục', 'siêng năng', 'tha thẩn', 'kì vĩ'. A definition box for 'Ngôi sao (dt): người đạt thành tích nổi bật trong biểu diễn nghệ thuật hoặc hoạt động thể thao: Ngôi sao sân cỏ.'.
Xem bản PDF nguyên trang sách: Tiếng Việt 5 tập 1 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 89–93).