Yêu cầu cần đạt
- Biết và thực hiện theo hướng dẫn về chế độ dinh dưỡng trong tập luyện nhằm tăng khả năng vận động.
- Thực hiện được động tác phối hợp trong bơi trườn sấp và các trò chơi vận động.
- Bước đầu vận dụng được động tác phối hợp trong bơi trườn sấp và trò chơi vận động vào các hoạt động tập thể cũng như các hoạt động khác trong cuộc sống.
- Biết sửa sai động tác thông qua nghe, quan sát và tập luyện động tác phối hợp kiểu bơi trườn sấp.
- Hoàn thành lượng vận động bài tập chuyên môn và bài tập phát triển thể lực.
- Biết chăm sóc sức khoẻ, đoàn kết, có trách nhiệm với tập thể và ý thức giúp đỡ bạn trong tập luyện.
- Tự giác, dũng cảm, thường xuyên tập luyện TDTT.
Mục tiêu
Chuẩn bị
Kiểm tra bể (hỗ) bơi.
- Còi, tranh ảnh, băng đĩa hình, dụng cụ tập luyện,...
Trang phục phù hợp, đảm bảo vệ sinh an toàn trong tập luyện.
Hướng dẫn tổ chức dạy học
1. Mở đầu
1.1. Khởi động
Trên cạn, GV có thể cho HS thực hiện xoay các khớp; đi theo vòng tròn, cúi gập thân, vặn mình sang trái – sang phải; ngồi ép chân trườn sấp, xoay vai xuôi chiều; ... giúp các em làm nóng cơ thể.
1.2. Trò chơi bổ trợ khởi động
GV có thể sử dụng trò chơi trong SGK hoặc trò chơi khác bổ trợ cho phần Khởi động.
Trò chơi Tàu qua núi
Mục đích
Mục đích: Làm nóng cơ thể, tăng khả năng di chuyển đổi hướng khi vận động, tăng khả năng phối hợp đồng đội, tạo hứng thú để tiếp nhận nội dung bài học.
Chuẩn bị
Chuẩn bị: Kẻ vạch xuất phát; cách vạch xuất phát 10 – 15 m, đặt một cây năm.
- Các đội chơi xếp thành hàng dọc thẳng hướng với cây năm. Các em ngối hạ thấp trọng tâm, hai tay đặt lên vai bạn phía trước, em đầu hàng đưa hai tay thẳng ra trước làm động tác lái tàu.
Cách chơi
Cách chơi: - Khi có hiệu lệnh, hai đội giữ nguyên tư thế như lúc chuẩn bị, di chuyển vòng qua cây nấm về vạch xuất phát. Người cuối cùng của đội nào vượt qua vạch xuất phát trước là thắng cuộc.
- Khi di chuyển, nếu bị đứt ở đoạn nào thì phải nối lại mới được di chuyển tiếp. Lưu ý là luôn di chuyển trong tư thế ngồi thấp, không được đứng lên đi.
- Đội nào xong trước, thực hiện đúng cách chơi là thắng cuộc.
2. Kiến thức mới
2.1. Động tác phối hợp trong bơi ếch
2.1.1. Tập động tác tay phối hợp với thở kiểu bơi trườn sấp trên thành bể (hỗ) bơi
- TTCB: Nằm sấp dọc theo mép thành bế (hổ) bơi, gần nửa thân người vượt ra ngoài sát mép nước, hai chân duỗi thẳng, mu bàn chân úp xuống, một tay duỗi thẳng, bàn tay sấp, một tay hơi co khuỷu và cao hơn mặt nước.
- Động tác:
+ GĐ 1 vào nước: Nhịn thở hoặc thở ra từ từ, đầu cúi.
+ GĐ 2 tì nước: Vẫn nhịn thở hoặc thở ra từ từ, đầu cúi.
+ GĐ 3 quạt nước: Thở dần ra bằng miệng hoặc mũi và thở nhanh vào cuối giai đoạn đầy nước, đồng thời quay cố cho miệng gần sát với vai.
+ GĐ 4 rút tay khỏi nước: Quay nhanh cổ để miệng nhô lên trên mặt nước, đồng thời hít vào bằng miệng.
+ GÐ 5 vung tay trên không: Quay cổ trở lại, nhịn thở.
Lưu ý: Thực hiện động tác với một tay rồi nằm ngược lại đổi tay.
2.1.2. Tập động tác tay phối hợp với thở kiểu bơi trườn sấp tại chỗ trong nước
- TTCB: Đứng hai chân rộng bằng vai trong bể (hỗ) bơi, người hơi cúi, một tay duỗi thẳng ra trước, bàn tay sấp, một tay hơi co khuỷu và cao hơn mặt nước.
Động tác: Cúi người, mặt úp trong nước, thực hiện động tác theo 5 giai đoạn: GĐ 1 vào nước – GĐ 2 tì nước – GĐ 3 quạt nước - GĐ 4 rút tay khỏi nước – GĐ 5 vung tay trên không. Thực hiện hai tay luân phiên.
Lưu ý: Thực hiện hít thở bằng cách lấy hơi vào ở phía bên tay thuận.
2.1.3. Tập động tác tay phối hợp với thờ kiểu bơi trườn sấp đi trong nước
TTCB: Đứng chân trước chân sau trong bể (hỗ) bơi, người hơi cúi, một tay duỗi thẳng ra trước, bàn tay sấp, một tay hơi co khuỷu và cao hơn mặt nước.
- Động tác: Cúi người, mặt úp trong nước, vừa bước đi trong nước vừa thực hiện động tác theo 5 giai đoạn: GĐ 1 vào nước - GĐ 2 tì nước - GĐ 3 quạt nước - GĐ 4 rút tay khỏi nước – GĐ 5 vung tay trên không. Thực hiện hai tay luân phiên.
2.1.4. Tập phối hợp động tác chân và tay kiểu bơi trườn sấp di động có điểm tựa trong nước
- TTCB: Đứng thẳng trong bể (hố) bơi, hai tay cầm phao.
- Động tác: Hít một hơi thật sâu, đạp chân vào thành bế (hỗ) bơi hoặc đáy bể (hỗ) bơi lướt nước, cúi đầu, đập chân kiểu bơi trườn sấp, đồng thời thực hiện động tác tay nhưng chưa phối hợp với thở theo thứ tự các giai đoạn: GĐ 2 tỉ nước - GĐ 3 quạt nước - GĐ 4 rút tay khỏi nước – GĐ 5 vung tay trên không - GĐ 1 vào nước. Khi gắn hết hơi hoặc chân chạm đáy bể (hỗ) bơi thì đứng lại lấy hơi, thực hiện tiếp.
Lưu ý: Tập từng tay, một tay cầm phao, một tay thực hiện động tác theo thứ tự các giai đoạn. Khi đã quen động tác thi thực hiện hai tay luân phiên với phao.
2.1.5. Tập phối hợp động tác chân, tay và thở kiểu bơi trườn sấp di động có điểm tựa trong nước
TTCB: Đứng thẳng trong bể (hỗ) bơi, hai tay cầm phao.
- Động tác: Hít một hơi thật sâu, đạp chân vào thành bể (hồ) bơi hoặc đáy bể (hỗ) bơi lướt nước, cúi đầu, đập chân kiểu bơi trườn sấp, đồng thời thực hiện động tác tay phối hợp với thở theo thứ tự các giai đoạn: GĐ 2 tì nước – GĐ 3 quạt nước – GĐ 4 rút tay khỏi nước – GĐ 5 vung tay trên không - GĐ 1 vào nước.
2.1.6. Tập phối hợp động tác chân, tay và thở kiểu bơi trườn sấp di động không có điểm tựa trong nước
- TTCB: Đứng thẳng trong bế (hỗ) bơi, hai tay buông tự nhiên.
- Động tác: Hít một hơi thật sâu, đạp chân vào thành bể (hỗ) bơi hoặc đáy bể (hỗ) bơi lướt nước, cúi đầu, đập chân kiểu bơi trườn sấp, đồng thời thực hiện động tác tay phối hợp với thở theo thứ tự các giai đoạn: GĐ 2 tì nước – GĐ 3 quạt nước - GĐ 4 rút tay khỏi nước – GĐ 5 vung tay trên không - GĐ 1 vào nước. Tiếp tục thực hiện phối hợp động tác chân, tay và thở kiểu bơi trườn sấp.
2.2. Làm quen, giới thiệu động tác
GV làm mẫu động tác hoặc cho HS quan sát tranh ảnh thể hiện động tác mẫu (trong SGK), GV có thể tham khảo các câu hỏi sau:
+ Các bạn trong tranh đang thực hiện động tác gi?
+ Khi nào thì quay đầu lên thở?
+ Thở có tác dụng gì?
- GV mô tả động tác, phân tích, hướng dẫn cách thực hiện động tác (có thể vừa làm mẫu vừa giảng giải nhấn mạnh những yêu cầu của động tác).
- GV cho HS xung phong thực hiện động tác.
- GV cùng HS đánh giá xem em nào thực hiện động tác giống mẫu nhất, đồng thời có hình thức động viên cổ vũ kịp thời.
2.3. Hình thành động tác mới
Với mỗi động tác, có thể thực hiện như sau:
- Bước 1: GV hỏ hiệu lệnh cho cả lớp thực hiện động tác. Thực hiện 4 – 6 lần.
Bước 2: GV gọi một hàng hoặc một tổ lên thực hiện động tác. GV biểu dương những HS làm đúng và sửa từng động tác sai cho những HS làm chưa đúng. Cả lớp chú ý quan sát để ghi nhớ, chuẩn bị bước vào tập luyện chính thức.
3. Luyện tập
3.1. Tổ chức luyện tập động tác
GV cho HS luyện tập theo các hình thức như gợi ý trong SGK. GV có thể tiến hành cho HS luyện tập theo gợi ý sau:
GV cho HS thảo luận, đưa ra câu hỏi về các động tác phối hợp trong bơi trườn sấp, GV trả lời hoặc giải thích, cũng có thể gợi ý cho các em cùng giải đáp câu hỏi.
- GV nhắc nhở HS cách luyện tập và cách giữ an toàn, đảm bảo vệ sinh trong luyện tập.
- GV cho HS tự tập các động tác phối hợp trong bơi trườn sấp và đến hỗ trợ các em.
GV cho HS luyện tập theo cặp các động tác phối hợp trong bơi trườn sấp. GV nhắc hai em luân phiên tập động tác, quan sát, sửa động tác cho nhau, hỗ trợ các em cách khắc phục nhược điểm về động tác.
- GV cho HS tập hợp thành các nhóm (có thể gợi ý cho các em đưa ra cách lập nhóm). Các nhóm chủ động điều khiển nhau luyện tập các động tác phối hợp trong bơi trườn sấp. Sau đó, các nhóm thảo luận về tình hình tập luyện của tổ mình, thống nhất các câu hỏi thắc mắc về cách quạt tay phối hợp với thờ kiểu bơi trườn sấp trên thành bể (hổ) bơi; cách quạt tay phối hợp với thở kiểu bơi trườn sấp tại chỗ trong nước và đi trong nước; cách phối hợp chân và tay kiểu bơi trườn sấp di động có điểm tựa trong nước; cách phối hợp chân, tay với thở kiểu bơi trườn sấp di động có điểm tựa và không có điểm tựa trong nước.
- GV đến các nhóm hỗ trợ, cùng HS giải quyết những thắc mắc, khó khăn khi luyện tập. Nếu nhóm nào có nhiều bạn tập chưa đúng thì GV có thể cùng các em trong nhóm gợi ý để kèm cặp và giúp đỡ.
- GV tổ chức cho các nhóm thi đua thực hiện các động tác phối hợp trong bơi trườn sấp. Lần lượt đại diện mỗi nhóm thực hiện (có thể cho đại diện nhóm bốc thăm để xem nhóm mình thực hiện động tác nào). Cử một nhóm quan sát, nhận xét và cùng GV đánh giá kết quả thi đua. GV tuyên dương nhóm có nhiều bạn thực hiện cơ bản được động tác. GV cùng HS động viên cá nhân hoặc nhóm tập chưa đạt yêu cầu, chỉ ra những điểm cần khắc phục, đồng thời cho HS ở nhóm tập chưa đạt thực hành theo cách khắc phục đã thống nhất.
- GV sử dụng tranh ảnh hoặc làm mẫu để nhấn mạnh lại những chi tiết cần lưu ý của các động tác phối hợp trong bơi trườn sấp, nêu được những sai lầm thường mắc và đưa ra cách khắc phục.
Lưu ý: Tuỳ vào trình độ của HS, điều kiện của nhà trường, GV có thể thay đổi cách hướng dẫn HS, thay đổi hình thức luyện tập cho phù hợp. Cần tăng cường đưa ra các tỉnh huống trong thực tiễn liên quan đến các động tác đã học có thể xảy ra để HS thảo luận và đưa ra cách xử lí.
3.2. Tổ chức trò chơi vận động bổ trợ môn Bơi
Trò chơi Cứu đuối bằng phao
Mục đích
Mục đích: Giáo dục phẩm chất, lòng nhân ái, biết cứu giúp những người gặp nạn; trang bị kĩ năng cứu đuối, tăng khả năng phối hợp đồng đội.
Chuẩn bị
Chuẩn bị: Bể bơi, khu vực nước ngang ngực.
Phao cứu sinh (hoặc phao bỏng hơi) có buộc dây, dây dài khoảng 5-7 m.
Hai đội chơi, mỗi đội chia thành hai nhóm (có số người bằng nhau), một nhóm đứng ở trên thành bế (hổ) bơi (bên A), một nhóm đứng ở dưới nước cách thành bể (hồ) bơi 4 – 5 m (bên B).
Cách chơi
Cách chơi: Khi có hiệu lệnh, em đầu hàng bên A của mỗi đội quãng phao cho bạn đầu hàng bên B của đội mình.
- Khi em ở dưới nước đã bám vào phao thì em trên bờ nằm sấp trên thành bế (hố) bơi lẫn dây kéo vào, khi vào đến bờ thì các đồng đội ở trên giúp bạn lên bờ an toàn. Sau đó, hai em vừa chơi di chuyển xuống cuối hàng.
- Trò chơi tiếp tục như vậy cho đến cặp đôi cuối cùng.
- Đội nào xong trước, thực hiện đúng cách chơi là thắng cuộc.
Những trường hợp phạm quy
Những trường hợp phạm quy: Không nằm sấp trên thành bể (hỗ) bơi khi kéo dây; em dưới nước chân chạm đáy bể (hỗ) bơi khi chơi;...
3.3. Tập bài tập phát triển thể lực
GV có thể tham khảo một số bài tập sau (HS tập trên cạn):
Bài tập 1
Bài tập 1: Nhảy bước qua – bước lại bục cao 20 cm khoảng 20 – 25 lần, lặp lại 2 lần; sau mỗi lần, cần đi lại và hít thở sâu trong vòng 30 giây.
Bài tập 2
Bài tập 2: Nhảy lò cò 12 – 15 m (đổi chân sau 5 m) lặp lại 2 lần; sau mỗi lần, cần đi lại và hít thở sâu trong vòng 30 giây.
Bài tập 3
Bài tập 3: Nằm sấp chống đấy: nam từ 10 – 12 lần, nữ từ 6 – 8 lần, lặp lại 2 lần; sau mỗi lần, cần đi lại và hít thở sâu trong vòng 30 giây.
Bài tập 4
Bài tập 4: Nâng cao đùi tại vạch xuất phát 5 nhịp đếm rồi chạy nhanh lên vạch đích cách 20 m, lặp lại 2 lần; sau mỗi lần, cần đi lại và hít thở sâu trong vòng 30 giây.
4. Vận dụng
- GV hướng dẫn HS làm bài 1 trong SGK.
Đáp án: Hình B.
- Với bài 2, GV gợi ý cho HS thực hiện động tác tay phối hợp với thở kiểu bơi trườn sấp khi đi bơi cùng người thân.
- Ngoài những nội dung nêu trên, GV cấn hướng dẫn cho HS biết cách tìm hiểu về các nhóm chất dinh dưỡng và những lưu ý về chế độ ăn uống đảm bảo dinh dưỡng trong tập luyện.
IV gợi ý đánh giá
Đánh giá việc thực hiện các động tác phối hợp trong bơi trườn sấp của HS theo ba mức sau:
Hoàn thành tốt
Thực hiện đúng các động tác phối hợp trong bơi trườn sấp ở bài học, biết được lỗi sai và cơ bản khắc phục được lỗi đó trong tập luyện.
Hoàn thành
Thực hiện được ít nhất ba động tác phối hợp trong bơi trườn sấp ở bài học, biết được lỗi sai trong tập luyện.
Chưa hoàn thành
Thực hiện được ít hơn ba động tác phối hợp trong bơi trườn sấp ở bài học.
Lưu ý: GV căn cứ vào khả năng, thái độ tập luyện và sự tiến bộ của HS để điều chỉnh mức độ đánh giá cho phù hợp.
Xem bản PDF nguyên trang sách: Giáo dục thể chất 5 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 106–111).
