Yêu cầu cần đạt
- Biết và thực hiện theo hướng dẫn về chế độ dinh dưỡng trong tập luyện nhằm tăng khả năng vận động.
- Thực hiện được bài tập rèn luyện kĩ năng trèo; xử lí được một số tình huống trong tập luyện.
- Bước đầu vận dụng được kiến thức, kĩ năng đã học vào các hoạt động tập thể, tổ chức chơi được một số trò chơi rèn luyện kĩ năng phối hợp vận động phù hợp với yêu cầu.
- Biết sửa sai động tác thông qua nghe, quan sát và tập luyện, điều chỉnh được hành vi khi chơi trò chơi.
- Hoàn thành lượng vận động của bài tập.
- Có trách nhiệm với tập thể và ý thức giúp đỡ bạn trong tập luyện, tự giác, dũng cảm, thường xuyên tập luyện TDTT.
Mục tiêu
Chuẩn bị
Vật cản, thang chữ A, kẻ vẽ sân tập theo nội dung bài học và trò chơi.
- Còi, tranh minh hoạ các động tác trèo, trò chơi rèn luyện kĩ năng phối hợp vận động, bài tập thể lực; băng đĩa hình, dụng cụ tập luyện,....
Trang phục thể thao, giày tập hoặc dép quai hậu; đảm bảo vệ sinh và an toàn trong tập luyện.
Hướng dẫn tổ chức dạy học
1. Mở đầu
1.1. Khởi động
GV có thể cho HS thực hiện các động tác sau giúp các em làm nóng cơ thể:
- Xoay các khớp, ép dọc, ép ngang:
Chạy theo vòng tròn, vỗ tay.
GV có thể điều chỉnh bài khởi động cho phù hợp với nội dung của từng tiết dạy.
1.2. Trò chơi bổ trợ khởi động
GV có thể sử dụng trò chơi trong SGK hoặc trò chơi khác bổ trợ cho phần Khởi động.
Trò chơi Di chuyển và đừng
* Mục đích: Làm nóng cơ thể, tăng cường phản xạ, vận động đa dạng, kĩ năng tránh vật cản, tạo không khí vui vẻ, sẵn sàng tiếp nhận nội dung bài học.
* Chuẩn bị: Các em xếp thành vòng tròn, chỉ huy đứng trong vòng tròn.
Trò chơi Di chuyển và đừng
* Cách chơi:
- Khi nghe hiệu lệnh của chỉ huy, các em thực hiện như sau:
+ Chỉ huy hô Bắt đầu" (hoặc thối một tiếng còi), các em di chuyển tự do trong vòng tròn và không được va chạm vào nhau.
+ Chỉ huy hô "Dừng lại" (hoặc thối hai tiếng còi), các em ngay lập tức không được di chuyến và giữ nguyên tư thế dừng của mình.
Trò chơi cứ tiếp tục như vậy. Chỉ huy có thể cho tăng dần tốc độ di chuyển và dừng với thời gian lâu hơn.
- Em nào thực hiện chưa đúng coi như thua cuộc, phải chạy lò cò một vòng quanh các bạn.
Lưu ý: GV nên đa dạng cách chơi khi tổ chức cho HS trò chơi bổ trợ khởi động vào bài dạy tiếp theo hoặc có thể thay đổi trò chơi khác phù hợp trong các tiết dạy.
2. Kiến thức mới
2.1.1. Trèo qua vật cản
TTCB: Đứng tự nhiên bên cạnh vật cản.
Cách thực hiện: Từ TTCB, hai tay ôm và vắt một chân qua vật cản; sau đó đưa chân kia sang theo rối với chân đứng xuống sàn. Khi đã đứng vững thì thả lòng tay thành tư thế đứng thẳng.
2.1.2. Trèo qua thang chữ A
- TTCB: Đứng tự nhiên trước thang chữ A.
Cách thực hiện: Từ TTCB, thực hiện động tác leo lên thang chữ A cho đến bậc thang cao nhất ngang đùi, chuyển hai tay nắm chặt một đầu bậc thang bên trái (phải), đưa chân phải (trái) sang bậc thang đối diện. Sau đó chuyển tay trái (phải) về đầu bậc thang còn lại – hai tay nắm chặt hai đầu bậc thang, đưa chân trái (phải) sang bậc thang cùng với chân phải (trái) và thực hiện động tác leo xuống thang chữ A.
2.1.3. Bài tập phối hợp kĩ năng leo, trèo
- TTCB: Đứng tự nhiên trước vật cản.
- Cách thực hiện: Từ TTCB, di chuyển trên đường thẳng, gặp vật cản thì trèo qua, sau đó di chuyển tiếp đến thang chữ A rồi thực hiện động tác leo lên, trèo qua và leo xuống.
2.2. Làm quen, giới thiệu động tác
- Khi giới thiệu đến động tác hoặc bài tập phối hợp, GV làm mẫu, sau đó gọi một HS xung phong lên, vừa hướng dẫn chậm, đóng thời hỗ trợ trực tiếp cho HS đó thực hiện động tác trèo qua, nhấn mạnh những lưu ý khi tập để đảm bảo an toàn.
- Với mỗi động tác, GV có thể tham khảo các câu hỏi sau:
+ Khi quan sát động tác trèo qua (trèo qua vật cản và trèo qua thang chữ A) thấy/cô vừa giới thiệu, em thấy có những thao tác nào?
+ Để đảm bảo an toàn khi tập động tác trèo qua, theo em cần lưu ý những gì?
+ Em sẽ vận dụng các động tác này vào những hoạt động nào trong thực tế?
+ Động tác trèo có tác dụng gì đối với cơ thể?
+ Động tác trèo cần thiết khi nào? (Khi đang di chuyển, có vật cản dài năm chân ngang, khi đi du lịch,...)
GV giới thiệu chậm động tác qua tranh, phân tích cách thực hiện, sau đó hướng dẫn cho từng HS thực hiện thử động tác.
- GV cùng HS đánh giá xem em nào thực hiện động tác giống mẫu nhất, đồng thời có hình thức động viên, cổ vũ phù hợp.
2.3. Hình thành động tác mới
Với các động tác rèn luyện kĩ năng trèo và bài tập phối hợp, GV có thể tiến hành như sau:
* Động tác trèo qua vật cản
GV tổ chức cho từng HS mỗi hàng (hoặc từng tổ) tập chậm từng thao tác, quan sát thật kĩ cử động của các em và đến giúp đỡ kịp thời những em chưa thực hiện được.
- GV nhấn mạnh cách phối hợp chân và tay khi trèo qua.
- GV cho HS tập tương đối đúng giúp đỡ những em chưa tập được, các em tập được tự tập, GV quan sát, đến hỗ trợ kịp thời cho HS.
* Động tác trèo qua thang chữ A
GV hỗ trợ trực tiếp cho HS cả lớp lần lượt thực hiện tập rất chậm từng thao tác leo lên thang chữ A, chuyển hai tay nắm chặt một đầu bậc thang, cách đưa một chân trèo qua, cách chuyển tay về đầu bậc thang còn lại. Nhắc HS hai tay phải nắm chặt hai đầu bậc thang, cách đưa chân còn lại sang bậc thang cùng với chân trèo ban đầu, sau đó nhắc HS thận trọng khi thực hiện động tác leo xuống thang chữ A.
GV biểu dương những HS làm đúng và động viên, hỗ trợ những HS làm chưa đúng hoặc còn rụt rè sợ độ cao. Cả lớp chú ý quan sát để ghi nhớ, chuẩn bị bước vào tập luyện chính thức.
* Bài tập phối hợp kĩ năng leo, trèo
GV tổ chức cho từng HS mỗi hàng (hoặc từng tổ) tập chậm từng thao tác, quan sát thật kĩ cử động của các em và đến giúp đỡ kịp thời những em chưa thực hiện được.
Lưu ý:
- GV cần hướng dẫn cho HS cách hỗ trợ để các em luân phiên hỗ trợ bạn trong quả trình thực hiện bài tập; sau mỗi lần thực hiện bài tập, GV cần có nhận xét.
- Trong quá trình học động tác và thực hiện bài tập phối hợp, GV cần khuyến khích HS đặt câu hỏi hoặc nêu những thắc mắc của bản thân bằng cách giải thích, tỏ thái độ vui vẻ, quan tâm để các em tự tin mỗi khi cần sự giúp đỡ của GV và các bạn. Cần thay đổi người điều khiển, cho các em luân phiên làm quen hỗ trợ bạn để các em tập luyện đù lượng vận động và đảm bảo an toàn.
3. Luyện tập
3.1. Tổ chức luyện tập động tác
GV cho HS luyện tập theo các hình thức như gợi ý trong SGK. GV có thể tiến hành cho HS tập luyện các động tác và bài tập như sau:
Ở mỗi động tác, GV cho HS tự nhớ lại cách tập các động tác trèo qua vật cản và trèo qua thang chữ A. Nếu có thắc mắc, các em có thể hỏi bạn hoặc GV để thực hiện được động tác trèo qua.
- Hai em một cặp, thay nhau điều khiến cho bạn tập động tác trèo qua vật cản hoặc thang chữ A, sau đó nhận xét, rồi cùng nhau đưa ra cách khắc phục. Các em có thể trao đối, tìm hiểu động tác qua sự hỗ trợ của các bạn hoặc GV trong khi tập, nghe góp ý cách khắc phục những thao tác chưa tập được.
HS tập hợp thành từng nhóm (có thể cho các em tự kết bạn thành nhóm). Các nhóm trường chủ động điều khiến cho nhóm mình tập luyện lần lượt các động tác rèn luyện kĩ năng trèo qua vật cản, leo lên, trèo qua và leo xuống thang chữ A, sau đó luân phiên nhau hỗ trợ bạn thực hiện bài tập phối hợp rèn luyện kĩ năng leo, trèo.
GV đến hỗ trợ cho HS, cho các em nêu những khó khăn gặp phải khi tập luyện. Nếu nhóm nào có nhiều bạn tập chưa đúng thì GV có thể gợi ý và cùng các em kèm cặp và giúp đỡ.
- GV có thể cho đại diện nhóm, từng nhóm hoặc một vài nhóm lên trước lớp thi đua trình diễn bài tập rèn luyện kĩ năng leo, trèo. GV tuyên dương nhóm có nhiều bạn thực hiện cơ bản được, động viên cá nhân hoặc nhóm tập chưa đạt yêu cầu, chỉ ra những điểm cần khắc phục, đồng thời cho HS tập chưa đạt thực hành theo cách khắc phục đã thống nhất. GV có thể sử dụng kết quả trình diễn để làm căn cứ cho đánh giá thường xuyên.
Lưu ý: Nhất thiết phải cho các em hỗ trợ, giúp đỡ nhau và GV cần giám sát chặt chẽ để đảm bảo an toàn. Đối với những HS chưa quen leo, trèo, GV cần cho các em làm quen với thái độ nhẹ nhàng, ân cần để các em yên tâm làm quen động tác. Tuỳ vào trình độ của HS, điều kiện của nhà trường, GV có thể thay đổi cách hướng dẫn HS, thay đổi hình thức tập luyện cho phù hợp.
3.2. Tổ chức trò chơi rèn luyện kĩ năng phối hợp vận động
Trò chơi Chuyển kho báu
* Mục đích: Rèn luyện sức nhanh, sức mạnh, sự kiên trì, tinh thần trách nhiệm, tăng cường vận động đa dạng.
* Chuẩn bị:
- Kẻ vạch chuẩn bị và vạch xuất phát cách nhau 50 cm. Cách vạch xuất phát 10 m, đặt một cây nấm. Giữa vạch xuất phát và cây nấm, đặt hai giỏ đựng đồ, giỏ thứ nhất đựng đó tượng trưng cho “báu vật”, giỏ thứ hai để trống tượng trưng cho kho dự trữ “báu vật”.
- Mỗi đội chơi xếp thành một hàng dọc đứng sau vạch chuẩn bị, thẳng hướng với hai giỏ đựng đồ và cây nấm. Em đầu hàng đứng sau vạch xuất phát.
Trò chơi Chuyển kho báu
* Cách chơi:
Khi có hiệu lệnh, em đứng đầu hàng (số 1) di chuyển nhanh lên giỏ thứ nhất nhặt một "báu vật", rồi mang đến đặt vào giỏ thứ hai, đến đích thì vòng qua cây nấm và chạy về vạch xuất phát chạm tay vào em số 2, sau đó di chuyển xuống cuối hàng.
- Lần lượt các em tiếp theo thực hiện như em đầu hàng, đến em cuối cùng sau khi thực hiện xong thì giơ tay lên cao và hô "Hết".
- Đội nào thực hiện đúng cách chơi, cất được nhiều "báu vật" vào kho là thắng cuộc.
Trò chơi Chuyển kho báu
* Những trường hợp phạm quy: Xuất phát trước khi có hiệu lệnh hoặc xuất phát trước khi bạn về chạm tay vào mình; mỗi lần di chuyển nhặt nhiều “báu vật”; không vòng qua cây nấm ở đích;...
Lưu ý: GV có thể tăng dần độ khó, thay đổi hình thức chơi của trò chơi vào các tiết dạy tiếp theo.
3.3. Tập bài tập phát triển thể lực
GV có thể tham khảo một số bài tập sau:
Bài tập 1
Đi bằng hai chân, hai tay trên đoạn đường quy định.
Bài tập 2
Bật đổi chân trong vòng 1 phút.
Bài tập 3
Nhảy dây chụm chân trong vòng 1 phút.
Lưu ý:
Tuỳ điều kiện, trình độ của HS, GV có thể điều chỉnh động tác hoặc cách dạy cho phù hợp. Khi cho HS thực hiện bài tập thể lực, GV có thể quy định khối lượng hoặc thực hiện tuỳ sức.
- Trong quá trình cho HS thực hiện bài tập thể lực, GV cần quan sát cẩn thận, nếu HS có các dấu hiệu như: tái mặt, choáng váng, chóng mặt, đau thắt vùng ngực, khó thở, đau ở vùng lưng, vùng gối, có chân, tay.... thì cần cho HS đó dừng lại ngay để nghỉ ngơi hoặc được chăm sóc y tế. Với HS đặc biệt có thể miễn bài tập thể lực.
Các trường hợp không nên cho HS tập luyện hoặc tập thể lực: Có bệnh về xương khớp; mới hồi phục sau khi ốm hoặc bị chấn thương; có bệnh về mạch máu; đau hoặc phù hai chân.
4. Vận dụng
GV hướng dẫn HS làm bài 1, 2 trong SGK.
Đáp án:
+ Bài 1: Hình A thể hiện động tác trèo qua thang chữ A (Lưu ý cơ bản: Hai tay nắm chặt một đầu bậc thang rối thực hiện trèo một chân qua đình thang, chuyển một tay bám chắc đầu bậc thang còn lại mới chuyến chân kia sang cùng với chân đã trèo qua).
Hinh B thể hiện động tác trèo qua vật cản (Lưu ý cơ bản: Ôm chắc vật cản rồi mới thực hiện trèo qua, khi chân chạm sàn mới thả tay về TTCB).
+ Bài 2: Em vận dụng động tác trèo qua vật cản.
Với bài 3, GV cùng HS giả định một số tình huống trong sinh hoạt hằng ngày có thể vận dụng động tác leo, trèo qua thang chữ A.
- Ngoài những nội dung nêu trên, GV cần hướng dẫn cho HS biết cách tìm hiểu về các nhóm chất dinh dưỡng và những lưu ý về chế độ ăn uống đảm bảo dinh dưỡng trong tập luyện.
IV gợi ý đánh giá
Đánh giá việc thực hiện các tư thế rèn luyện kĩ năng trèo của HS theo ba mức sau:
Hoàn thành tốt | Hoàn thành | Chưa hoàn thành
Thực hiện cơ bản đúng các bài tập rèn luyện kĩ năng trèo: trèo qua vật cản, trèo qua thang chữ A, bài tập phối hợp kĩ năng leo, trèo; biết được lỗi sai và cơ bản khắc phục được lỗi đó trong tập luyện. | Thực hiện được ít nhất một nửa các bài tập rèn luyện kĩ năng trèo; biết được lỗi sai trong tập luyện. | Thực hiện được dưới một nửa các bài tập rèn luyện kĩ năng trèo hoặc chưa thực hiện được bài tập nào.
Lưu ý: GV căn cứ vào khả năng, thái độ tập luyện và sự tiến bộ của HS để điều chỉnh mức độ đánh giá cho phù hợp.
Xem bản PDF nguyên trang sách: Giáo dục thể chất 5 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 72–77).
