Bài 28. Số thập phân – Toán 6 tập 2 Kết nối tri thức

Yêu cầu cần đạt

Nhận biết số thập phân âm; số đối của một số thập phân.
So sánh hai số thập phân.
Sử dụng số thập phân trong một số tình huống thực tiễn.

Thuật ngữ: Phân số thập phân · Số thập phân âm · Số đối · So sánh hai số thập phân

Biến đổi khí hậu đang làm Trái Đất nóng lên. Năm 2019, nhiệt độ toàn cầu đã cao hơn 1,1°C so với thời kì tiền công nghiệp, biến năm 2019 thành năm nóng thứ ba trong lịch sử. Năm 2012, diện tích lớp băng ở Bắc Cực chỉ còn khoảng 3,99 triệu kilômét vuông, mức thấp nhất từng được ghi nhận. Nồng độ acid trong các đại dương cũng cao hơn 25% so với 150 năm trước, đe doạ môi trường sống không chỉ của các sinh vật biển mà còn của cả con người. (Theo The Washington Post)

Dự báo nhu cầu tiêu thụ trong nước năm 2020 (đã bao gồm cả dự trữ) là 29,96 triệu tấn thóc, trong đó tiêu thụ của người dân là 14,26 triệu tấn; phục vụ chế biến 7,5 triệu tấn; phục vụ chăn nuôi 3,4 triệu tấn...

Hình 7.1a. Nguồn: baochinhphu.vn

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, nhiệt độ thấp nhất miền Bắc lúc 6 giờ ngày 25-1 được ghi nhận tại Pha Đin (Điện Biên) là -4,2 độ C; lúc 19 giờ ngày 24-1 là -2,4 độ C...

Hình 7.1b. Nguồn: tuoitre.vn ngày 25-1-2016

Trong hai đoạn tin trên, ngoài các số thập phân quen thuộc, ta còn gặp cả các số với dấu "-" đứng trước, đó là các số thập phân âm. Trong bài này chúng ta sẽ tìm hiểu ý nghĩa của số thập phân âm trong đời sống và cách dùng chúng.

1. Phân số thập phân và số thập phân

HĐ1

Viết các phân số thập phân $\frac{17}{10}; \frac{34}{100}; \frac{25}{1000}$ dưới dạng số thập phân.

HĐ2

Viết các số đối của các phân số thập phân trên.

Các phân số $- \frac{17}{10}; \frac{- 34}{100}; \frac{- 25}{1000};$ cũng được gọi là các phân số thập phân.

Ta viết $- \frac{17}{10} = - 1, 7$ và gọi $- 1, 7$ là số thập phân âm, đọc là "âm một phẩy bảy".

Các số 1,7; 0,34; 0,025; ... gọi là số thập phân dương, đôi khi còn được viết là +1,7; +0,34; +0,025;...

Các số thập phân dương và các số thập phân âm gọi chung là số thập phân.

Các số 1,7 và – 1,7 cũng là hai số đối nhau.

Nhận xét

Mọi phân số thập phân đều viết được dưới dạng số thập phân và ngược lại.

Mỗi số thập phân gồm phần số nguyên viết bên trái dấu "," và phần thập phân viết bên phải dấu ",".

Sơ đồ cấu tạo số thập phân -215,417, chỉ rõ hàng trăm, chục, đơn vị, phần mười, phần trăm, phần nghìn.

Em hãy chỉ ra các số thập phân xuất hiện trong đoạn tin Hình 7.1a và Hình 7.1b. Tìm số đối của các số thập phân đó.

Luyện tập 1

Viết các phân số thập phân $\frac{- 5}{1000}; - \frac{798}{10}$ dưới dạng số thập phân rồi tìm số đối của các số thập phân đó.

Viết các số thập phân xuất hiện trong đoạn tin Hình 7.1b dưới dạng phân số thập phân.

2. So sánh hai số thập phân

Ta đã biết cách so sánh hai số thập phân dương và so sánh hai phân số. Tương tự, ta cũng có:

Số thập phân âm nhỏ hơn 0 và nhỏ hơn số thập phân dương.

Nếu a, b là hai số thập phân dương và $a > b$ thì $- a < - b$ .

Ví dụ

So sánh các số: a) 2,93 và 6,15; b)-25,3 và 1,5; c) -10,186 và – 10,08.

Giải

a) $2, 93 < 6, 15$

b) $- 25, 3 < 1, 5$

c)-10,186-10,08

Luyện tập 2

Sắp xếp các số sau theo thứ tự từ bé đến lớn: 0; -8,152; 0,12; -8,9.

Vận dụng

Đọc đoạn tin trong Hình 7.1b và cho biết trong hai thời điểm, 19 giờ ngày 24-1-2016 và 6 giờ ngày 25-1-2016, thời điểm nào nhiệt độ tại Pha Đin (Điện Biên) xuống thấp hơn.

Bài tập

7.1

a) Viết các phân số thập phân sau dưới dạng số thập phân. $\frac{21}{10}; \frac{- 35}{10}; \frac{- 125}{100}; \frac{- 89}{1000} .$

b) Chỉ ra các số thập phân âm viết được trong câu a.

7.2

Tìm số đối của các số thập phân sau: -1,2; 4,15; 19,2.

7.3

So sánh các số sau: a)-421,3 và 0,15; b)-7,52 và -7,6.

7.4

Nhiệt độ đông đặc của một chất là nhiệt độ mà tại đó chất chuyển từ thể lỏng sang thể rắn. Nhiệt độ đông đặc của rượu, nước và thuỷ ngân lần lượt là: $- 117^{\circ} C$ $0^{\circ} C$ $- 38, 83^{\circ} C$ Hãy sắp xếp nhiệt độ đông đặc của ba chất này theo thứ tự từ bé đến lớn.

Xem bản PDF nguyên trang sách: Toán 6 tập 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 28–30).