Yêu cầu cần đạt
- Tìm giá trị phân số của một số cho trước.
- Tìm một số biết giá trị phân số của nó.
- Giải quyết một số vấn đề thực tiễn gắn với hai bài toán về phân số.
Báo Cheetah (Tri-tơ, H.6.2) được coi là động vật chạy nhanh nhất trên Trái Đất, tốc độ chạy có thể lên tới (Theo vast.gov.vn). Mặc dù được mệnh danh là "chúa tể rừng xanh" nhưng tốc độ chạy tối đa của sư tử chỉ bằng khoảng tốc độ chạy tối đa của báo Cheetah. Tốc độ chạy tối đa của sư tử là bao nhiêu?
1. Tìm giá trị phân số của một số cho trước
Bài toán 1 yêu cầu tìm của 120 (km/h). Muốn vậy, ta phải chia 120 thành 3 phần bằng nhau rồi lấy 2 trong 3 phần ấy (H.6.3).
Do đó cần tính hay
Kết quả, tốc độ chạy tối đa của sư tử là:
Quy tắc tìm giá trị phân số của một số
Muốn tìm của một số a cho trước ta tính a
Quy tắc trên được áp dụng với a là một số tuỳ ý, chẳng hạn của 20 là
Ví dụ 1
Chiều dài đường chạy marathon (ma-ra-tông) là 42 195 m. Khi còn cách đích đường chạy, một vận động viên thấy bạn gặp sự cố nên đã dìu bạn cùng về đích. Tính chiều dài quãng đường hai bạn cùng nhau về đích.
Chiều dài quãng đường hai bạn cùng nhau về đích là:
Luyện tập 1
a) Tính của 200; b) giờ là bao nhiêu phút?
2. Tìm một số biết giá trị phân số của nó
Nga mua quà biếu ông bà hết 400 nghìn đồng, số tiền này bằng số tiền Nga đã tiết kiệm được. Số tiền Nga tiết kiệm được là bao nhiêu?
Liệu cách giải bài toán này có gì khác so với bài toán 1?
Gọi T là số tiền mà Nga tiết kiệm được. Ta đã biết số tiền đó là 400 nghìn đồng, nghĩa là
Từ đó ta có
Vậy Nga tiết kiệm được:
(nghìn đồng).
Quy tắc tìm một số biết giá trị phân số của số đó
Muốn tìm một số biết của số đó bằng b, ta tính
Ví dụ 2
Một chủ xưởng mộc đã vay một khoản tiền để mua nguyên vật liệu mà không bị tính lãi. Một tháng sau khi vay, chủ xưởng đã hoàn trả được một phần khoản vay nên số nợ sau tháng thứ nhất còn 90 triệu đồng và bằng số nợ ban đầu. Hỏi người chủ xưởng mộc đã vay bao nhiêu tiền?
Theo đề bài, số nợ ban đầu là 90 (triệu đồng). Do đó, người chủ xưởng đã vay: (triệu đồng).
Luyện tập 2
Tìm một số, biết –115 là của số đó.
Vận dụng
Trong ngày thứ Sáu siêu khuyến mại hằng năm (Black Friday), số mặt hàng trong một siêu thị được giảm giá. Tính ra có khoảng 6 000 mặt hàng được giảm giá trong ngày này. Hãy cho biết siêu thị có khoảng bao nhiêu mặt hàng.
Bài tập
6.34
Tính:
a) của 100; b) của -8.
a) của 30 m là bao nhiêu mét?
b) ha là bao nhiêu mét vuông?
6.36
Tìm một số, biết:
a) của số đó là 145; b) –36 là của số đó.
6.37
Tàu ngầm lớp Kilo 636 trang bị cho Hải quân Việt Nam có thể lặn sâu tối đa tới 300 m. (Theo vnexpress.net) Để thực hiện một nhiệm vụ, tàu cần lặn tới độ sâu bằng độ sâu tối đa. Em hãy tính xem khi đó tàu cách mực nước biển bao nhiêu mét.
Ví dụ 1
Tính giá trị của biểu thức sau: với
Với ta có:
Ví dụ 2
Việt cùng các bạn trong lớp đi tham quan khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Sau khi tham quan đền thờ Nguyễn Trãi, Việt cùng các bạn leo lên tham quan Bàn Cờ Tiên trên đỉnh núi Côn Sơn. Trong 5 phút đầu, Việt đi được quãng đường; 5 phút sau đi được quãng đường; 5 phút sau nữa đi được quãng đường. Hỏi sau 15 phút, Việt đi được bao nhiêu phần quãng đường?
Sau 15 phút, Việt đi được số phần quãng đường là:
(quãng đường).
Ví dụ 3
Để làm món thịt kho dừa, ta cần có cùi dừa (cơm dừa), thịt ba chỉ, đường, nước mắm và muối. Thông thường, lượng thịt ba chỉ và lượng đường được sử dụng lần lượt bằng và lượng cùi dừa. Theo công thức này, nếu có 600 gam thịt ba chỉ thì ta cần bao nhiêu gam cùi dừa, bao nhiêu gam đường?
Lượng thịt ba chỉ bằng khối lượng cùi dừa nên lượng cùi dừa cần là: 600 : (g).
Lượng đường bằng lượng cùi dừa nên lượng đường cần là:
Bài tập
6.38
Tính:
a) b) c) d)
6.39
Tính một cách hợp lí.
6.40
Tính giá trị của biểu thức sau: với
6.41
Nam cắt một chiếc bánh nướng hình vuông thành ba phần không bằng nhau (như hình vẽ). Nam đã ăn hai phần bánh, tổng cộng là chiếc bánh. Đố em biết Nam đã ăn hai phần bánh nào?
6.42
Để làm một chiếc bánh chưng trong dịp tết Nguyên đán, Vân phải chuẩn bị: gạo nếp, đậu xanh không vỏ, thịt ba chỉ, lá dong và các gia vị khác. Khối lượng đậu xanh bằng khối lượng gạo nếp và gấp khối lượng thịt ba chỉ. Nếu có 150 gam đậu xanh thì cần bao nhiêu gam gạo nếp và bao nhiêu gam thịt ba chỉ?
6.43
Hà thường đi xe đạp từ nhà đến trường với vận tốc , hết giờ. Hôm nay xe đạp bị hỏng nên Hà phải đi bộ đến trường với vận tốc . Hỏi hôm nay Hà đi đến trường mất bao lâu?
Xem bản PDF nguyên trang sách: Toán 6 tập 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 22–26).
