Bài 37. Tỉ lệ bản đồ và ứng dụng

khám phá

BẢN ĐỒ MỘT KHU VỰC CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NĂM 2020

Hình/bảng: A map of a section of Ho Chi Minh City with streets, landmarks, and a legend. The legend includes symbols for City People's Committee, Auditorium, Stone Statue, Hotel, Park, Stadium. The map shows areas like P. BẾN NGHÉ and P. BẾN THÀNH, and the SÔNG SÀI GÒN (Saigon River). A scale 'Tỉ số 1: 10 000' is visible at the bottom left. A speech bubble from a girl asks 'Tỉ số 1: 10 000 ghi ở phía dưới bản đồ là gì nhỉ?'. A robot replies 'Tí số 1: 10 000 ghi ở phía dưới bản đồ còn gọi là tỉ lệ bản đồ đấy!'.

Ở góc phía dưới của một bản đồ có ghi $1 : 10000$ . Tỉ số đó là tỉ lệ bản đồ.
Tỉ lệ $1 : 10000$ hay $\frac{1}{10000}$ cho biết hình ảnh một khu vực của Thành phố Hồ Chí Minh được vẽ thu nhỏ lại $10000$ lần. Chẳng hạn:
Độ dài $1$ cm trên bản đồ ứng với độ dài thật là $10000$ cm hay $100$ m.
Tỉ lệ bản đồ có thể viết dưới dạng một phân số có tử số là $1$ .
Chẳng hạn: $\frac{1}{500}; \frac{1}{1000}; \frac{1}{10000}; \frac{1}{10000000}; . . .$

1

BẢN ĐỒ CÔNG VIÊN KHU ĐÔ THỊ HOÀ BÌNH

Hình/bảng: A map of a park. It shows 'Khu vườn thú' (zoo area) on the left, 'Khu vườn hoa, cây cảnh' (flower garden, ornamental plants area) at the top right, an 'Đảo' (island) in the middle, and 'Khu vui chơi cho trẻ em' (children's play area) at the bottom right. There's a line segment labeled 'A' to 'B' with length '6 cm' in the flower garden area. Another line segment is labeled 'M' to 'N' with a question mark for its length. The map has a scale 'Tỉ lệ: 1:1000'.

a) Số ?

Trong thực tế, chiều dài khu vườn hoa, cây cảnh (khoảng cách AB) là bao nhiêu mét?

Bài giải

Trong thực tế, chiều dài khu vườn hoa, cây cảnh là:
$6 \times 1000 = ? (c m)$
$6000$ cm = $?$ m
Đáp số: $?$ m.

b) Số ?

Biết chiều rộng thật của khu vui chơi cho trẻ em là 50 m. Hỏi trên bản đồ, chiều rộng khu vui chơi cho trẻ em (khoảng cách MN) là bao nhiêu xăng-ti-mét?

Bài giải

Đổi: $50$ m = $?$ cm
Trên bản đồ, chiều rộng khu vui chơi cho trẻ em là:
$? : 1000 = ? (c m)$
Đáp số: $?$ cm.

2

Chặng đua xe đạp xuyên Việt từ Lạng Sơn đến Hà Nội dài 160 km. Trên bản đồ tỉ lệ $1 : 1000000$ , quãng đường đó dài bao nhiêu xăng-ti-mét?

Hình/bảng: Three cyclists are riding bicycles on a road.

1

Trên bản đồ tỉ lệ $1 : 10000000$ , quãng đường sắt Đà Nẵng – Nha Trang đo được là 5 cm. Trên thực tế, quãng đường sắt Đà Nẵng – Nha Trang dài khoảng bao nhiêu ki-lô-mét?

Hình/bảng: A train is moving along a track next to a coastline.

2

Quãng đường từ bản A đến trường tiểu học B dài 1 500 m, từ bản A đến đài truyền hình C dài 1 200 m. Bạn Nam đã vẽ hai quãng đường đó trên bản đồ tỉ lệ $1 : 3000$ . Hỏi trên bản đồ này, mỗi đoạn thẳng AB, AC dài bao nhiêu xăng-ti-mét?

Hình/bảng: A map showing three points A, B, C. A is a house, B is a school, C is a TV tower. Lines connect A to B and A to C. A robot is sitting on the right side of the map.

Tỉ lệ bản đồ
$1 : 10000$
$1 : 1000000$
$1 : 500000$
Độ dài trên bản đồ (cm)
15
8
?
Độ dài thật (km)
?
?
40

4.

Em hãy đo độ dài thật của cạnh một bàn học. Sau đó trên bản đồ tỉ lệ $1 : 50$ , em hãy vẽ đoạn thẳng AB là hình ảnh thu nhỏ của cạnh bàn học đó.

Hình/bảng: A boy is measuring the side of a desk with a ruler.

Xem bản PDF nguyên trang sách: Toán 5 tập 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 8–11).