Bài 54. Phân số và phép chia số tự nhiên

khám phá

a) Chia đều 3 cái bánh cho 3 bạn thì mỗi bạn được 1 cái bánh. Nếu chia đều 3 cái bánh cho 4 bạn thì mỗi bạn được mấy phần cái bánh nhỉ? $3 : 3 = 1$ $3 : 4 = ?$ Ta có thể làm như sau: Chia bánh thứ nhất thành 4 phần bằng nhau rồi chia cho mỗi bạn 1 phần, tức là $\frac{1}{4}$ cái bánh. Chia tương tự như vậy đối với bánh thứ hai và bánh thứ ba thì sau 3 lần chia, mỗi bạn được 3 phần, tức là $\frac{3}{4}$ cái bánh. Ta viết: $3 : 4 = \frac{3}{4}$ (cái bánh). b) Nếu chia đều 5 cái bánh cho 4 bạn thì mỗi bạn được mấy phần cái bánh nhỉ? Ta có thể làm như sau: Chia mỗi cái bánh thành 4 phần bằng nhau. Sau 5 lần chia như thế, mỗi bạn được 5 phần hay $\frac{5}{4}$ cái bánh. Ta viết: $5 : 4 = \frac{5}{4}$ (cái bánh).

Hình/bảng: Hình ảnh 3 bạn nhỏ đang chia bánh. Bên dưới là hình ảnh các phần bánh được chia và tô màu, minh họa cho $\frac{3}{4}$ và $\frac{5}{4}$ cái bánh.

Nhận xét: Thương của phép chia một số tự nhiên cho một số tự nhiên (khác 0) có thể viết thành một phân số, tử số là số bị chia, mẫu số là số chia. Ví dụ: $3 : 4 = \frac{3}{4}; 7 : 5 = \frac{7}{5}; 16 : 2 = \frac{16}{2}; 3 : 3 = \frac{3}{3}$ .

1

a) Viết thương của mỗi phép chia sau dưới dạng phân số (theo mẫu). Mẫu: $5 : 9 = \frac{5}{9}$ $13 : 17$ $21 : 11$ $40 : 51$ $72 : 25$ b) Viết (theo mẫu). Mẫu: $18 : 9 = \frac{18}{9} = 2$ $34 : 17$ $20 : 5$ $42 : 42$ $0 : 6$

2

Số ? Mẫu: $17 = \frac{17}{1}$ $20 = \frac{?}{1}$ $47 = \frac{?}{1}$ $0 = \frac{?}{1}$ $85 = \frac{?}{1}$

Nhận xét: Mọi số tự nhiên có thể viết thành một phân số có tử số là số tự nhiên đó và mẫu số bằng 1.

3

Chọn câu trả lời đúng. Có 2 thùng như nhau đựng đầy nước. Người ta đã lấy hết lượng nước của 2 thùng đó chia đều vào 5 can. Hỏi lượng nước ở mỗi can bằng mấy phần lượng nước của một thùng? A. $\frac{5}{7}$ thùng B. $\frac{5}{2}$ thùng C. $\frac{2}{5}$ thùng

Hình/bảng: Hình ảnh 2 thùng nước và 5 can rỗng.

1

Viết thương của mỗi phép chia sau dưới dạng phân số. a) $21 : 25$ $30 : 43$ $61 : 69$ $17 : 100$ b) $9 : 4$ $51 : 7$ $60 : 39$ $200 : 163$

2

Chọn phân số thích hợp là thương của mỗi phép chia.

Hình/bảng: Các phép chia $7:9$, $24:43$, $11:2$, $11:5$ được nối với các phân số $\frac{11}{2}$, $\frac{7}{9}$, $\frac{11}{5}$, $\frac{24}{43}$.

3

Số ? Mẫu: Cân 4 hộp kẹo như nhau. Một hộp kẹo cân nặng $\frac{1}{4}$ kg. a) Cân 2 túi gạo như nhau. Một túi gạo cân nặng $\frac{?}{?}$ kg. b) Rót hết 8 l nước được đầy 5 ca như nhau. Mỗi ca có $\frac{?}{?}$ l nước.

Hình/bảng: Hình ảnh một cân đĩa với 4 hộp kẹo và quả cân 1 kg. Bên dưới là cân đĩa với 2 túi gạo và quả cân 2 kg, 5 kg. Bên phải là một bình nước 8 l và 5 ca rỗng.

4

Chọn số đo thích hợp với cách đọc số đo đó.

Hình/bảng: Hình ảnh các bạn nhỏ và các số đo: 'Ba phần tư ki-lô-gam', 'Hai phần năm mét vuông', 'Chín phần mười tấn', 'Năm phần tư tấn' được đặt gần các giá trị $\frac{9}{10}$ tấn, $\frac{2}{5} m^2$, $\frac{3}{4}$ kg.

5

Tìm phân số thích hợp (theo mẫu). a) Chia đoạn thẳng AB thành 5 đoạn bằng nhau (như hình vẽ). Mẫu: $A C = \frac{1}{5} A B$ . $A D = ? A B$ . $A E = ? A B$ . $A G = ? A B$ . b) Nếu AB = 1 m thì độ dài các đoạn thẳng AC, AD, AE, AG bằng mấy phần của 1 m? Mẫu: $A C = \frac{1}{5} m$ . $A D = ? m$ . $A E = ? m$ . $A G = ? m$ .

Hình/bảng: Hình ảnh một đoạn thẳng AB được chia thành 5 phần bằng nhau bởi các điểm C, D, E, G.

Xem bản PDF nguyên trang sách: Toán 4 tập 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 52–55).