Tuần 14
Đọc
Quan sát tranh minh hoạ, đoán xem các bạn nhỏ đang nói chuyện gì.
Đuổi bắt nhau chán, chúng tớ nằm
lăn ra bãi cỏ ở lưng đối. Từ đây nhìn
nào đẹp hơn. Những mái nhà cao
thấp, nhấp nhô. Những rặng dừa cao
vút ôm quanh ao phủ đầy bèo tây hoa nở tím lịm. Những vườn mía
lá xanh rờn. Những vườn rau xanh mướt, với rất nhiều bù nhìn làm
bằng rơm vàng óng hoặc nâu sậm, gắn thêm các mảnh áo mưa bay
phấp phới.
Nhìn xuống rồi lại nhìn lên. Trời cao vời vợi. Và xanh thăm thẳm.
Điệp chỉ tay:
Ước gì tớ được bay như đám mây kia.
- Cậu ngủ mơ à? – Lê cười.
Đấy không phải ngủ mơ mà là ước mơ. Ước mơ thì không cần ngủ,
mở mắt và mơ thôi.
Thế là cả lũ kể về ước mơ của mình. Tuyết ước mơ làm cô giáo. Văn ước
mơ làm chú bộ đội ngoài đảo, để tha hồ đọc thư của học sinh gửi cho.
Điệp mơ làm y tá, vì muốn chăm sóc sức khoẻ cho ông nó. Lê mơ thành
lái xe, ngồi trên cái xe thật xịn đi lại vòng vòng cho oách. Thành mơ làm
phi công. Phi công nhảy dù cực mát.
Thôi, tớ không làm bộ đội hải quân nữa, tớ cũng làm phi công lái
máy bay giống Thành. - Văn bảo.
- Tớ cũng không lái xe nữa, tớ lái tàu vũ trụ. – Lê nói.
- Tớ làm hoạ sĩ, vẽ tất cả các thứ mà mọi người mơ. – Tuyết lập tức từ bỏ
ước mơ làm cô giáo.
Cứ thế, chúng tớ thay đổi ước mơ liên tục, cho đến khi những tia nắng
cuối ngày nấp sau lưng đối hoặc đi ngủ từ lúc nào không hay.
Đêm ấy, tớ mơ thấy các ước mơ như những quả bóng bay lớn đủ màu
sắc, chao liệng khắp đối. Cả hội bám vào những quả bóng ước mơ của
mình, lửng lơ bay lên, vào thăm thầm trời xanh.
(Theo Văn Thành Lê)
Bù nhìn: vật giả hình người, thường làm bằng rơm, dùng để doạ chim, thú.
1
Tìm thông tin về bối cảnh diễn ra câu chuyện.
| Thời gian | Địa điểm |
|---|
2
Các bạn nhỏ cảm nhận như thế nào khi quan sát ngôi làng và bầu trời?
3
Các bạn nhỏ đã ước mơ những gì? Đóng vai một bạn nhỏ trong câu
chuyện, nói về ước mơ của mình và giải thích vì sao mình có ước mơ đó.
4
Nêu cảm nghĩ của em về hình ảnh bạn nhỏ mơ mình và các bạn bám
vào những quả bóng ước mơ bay lên trời xanh.
5
Nếu tham gia vào câu chuyện của các bạn nhỏ, em sẽ kể những gì về
ước mơ của mình?
Luyện từ và câu
Luyện tập về tính từ
1
Tìm từ ngữ thích hợp để tả độ cao tăng dần của mỗi con vật trong tranh.
2
Đặt 3 câu có dùng từ hơi, khá, rất, quá, lắm kết hợp với từ chậm hoặc nhanh
để tả đặc điểm của các con vật theo mẫu.
M
Gấu túi di chuyển
hơi chậm.
3
Tìm từ phù hợp thay cho mỗi ô vuông trong bảng dưới đây:
Các từ được sắp xếp theo mức độ màu sắc tăng dần từ trái sang phải.
| trăng trắng | trắng | trắng tinh |
|---|---|---|
| đo đỏ | đỏ | ? |
| ? | tím | ? |
| ? | xanh | ? |
4
Từ ngữ nào có thể thay thế cho từ ngữ in đậm trong đoạn văn dưới đây?
| xanh xanh | vàng rực | trong veo | chậm rãi |
|---|---|---|---|
| xanh biếc | vàng nhạt | trong trong | chầm chậm |
Mặt trời vừa hé những tia nắng đầu ngày. Thoáng chốc, nắng đã bừng
lên toả khắp nơi, khiến vạn vật đều rất vàng theo màu nắng. Những đám
mây trôi rất chậm trên nền trời hơi xanh như dùng dằng chờ gió đến
đẩy đi. Chờ mãi gió không tới, mây lại đứng soi mình xuống mặt hồ nước
rất trong, phẳng lặng.
Viết
Tìm hiểu cách viết bài văn miêu tả con vật
1
Đọc bài văn sau và thực hiện yêu cầu.
Su là chú rùa nhỏ, ngộ nghĩnh, đáng yêu mà ông bà em nuôi
đã bảy năm rồi.
Chú rùa Su có cái mai rất cứng, trông như được ghép bởi các
mảnh gỗ gồ ghề màu nâu vàng. Nó như một chiếc áo giáp mà Su
chẳng bao giờ cởi ra. Chú có chiếc đầu tròn thuôn nhọn về phía
mũi. Mỗi khi cảm thấy nguy hiểm, chú lại thu cái đầu nhỏ vào
trong mai. Phải đến khi mở hé đôi mắt nhỏ xíu như hạt đậu, thấy
an toàn rồi, chú mới chịu chui ra ngoài.
Su có bốn chiếc chân tí hon. Mỗi bàn chân có năm
ngón ngắn ngủn với những chiếc móng dài mà không hề
sắc nhọn, bởi Su rất chăm chỉ tập đi bộ. Mảnh vườn nhỏ của
ông bà em, không có chỗ nào mà chú chưa bò qua. Chăm
đi bộ là thế, nhưng lần nào thi đi nhanh với em chú cũng thua.
Em bế chú lên và bảo: "Su cố lên nhé! Lần sau, tớ sẽ chờ!".
Em rất thích chú rùa Su và có lẽ Su cũng rất thích em.
(Nguyễn Ngọc Minh Anh)
a
Tìm phần mở bài, thân bài và kết bài của bài văn trên. Nêu nội dung
chính của mỗi phần.
b
Phần thân bài có mấy đoạn? Mỗi đoạn miêu tả đặc điểm gì của con rùa?
2
Nêu những điểm khác nhau giữa hai cách mở bài và hai cách kết bài
dưới đây:
1
Tìm từ ngữ thích hợp để tả độ cao tăng dần của mỗi con vật trong tranh.
Hình/bảng: Hình ảnh bốn con vật: ngựa, lạc đà, voi, hươu cao cổ. Dưới mỗi con vật có các từ: rất cao, cao, hơi cao, khá cao.
2
Đặt 3 câu có dùng từ hơi, khá, rất, quá, làm kết hợp với từ chậm hoặc nhanh để tả đặc điểm của các con vật theo mẫu: M: Gấu túi di chuyển hơi chậm.
Hình/bảng: Hình ảnh sáu con vật: rùa, ốc sên, gấu túi, mèo, ngựa, báo. Dưới hình có các từ: chậm, nhanh.
3
Tìm từ phù hợp thay cho mỗi ô vuông trong bảng dưới đây: G: Các từ được sắp xếp theo mức độ màu sắc tăng dần từ trái sang phải. Bảng gồm 3 cột: trắng trắng, trắng, trắng tinh; đỏ đỏ, đỏ, ?; ?, tím, ?; ?, xanh, ?.
4
Từ ngữ nào có thể thay thế cho từ ngữ in đậm trong đoạn văn dưới đây? Mặt trời vừa hé những tia nắng đầu ngày. Thoáng chốc, nắng đã bừng lên toả khắp nơi, khiến vạn vật đều rất vàng theo màu nắng. Những đám mây trôi rất chậm trên nền trời hơi xanh như dùng dằng chờ gió đến đầy đi. Chờ mãi gió không tới, mây lại đứng soi mình xuống mặt hồ nước rất trong, phẳng lặng. Các lựa chọn: xanh xanh, vàng rực, chậm rãi, xanh biếc, trong veo, chậm chậm, vàng nhạt, trong trong.
1
Đọc bài văn sau và thực hiện yêu cầu.
Su là chú rùa nhỏ, ngộ nghĩnh, đáng yêu mà ông bà em nuôi đã bảy năm rồi. Chú rùa Su có cái mai rất cứng, trông như được ghép bởi các mảnh gỗ gồ ghề màu nâu vàng. Nó như một chiếc áo giáp mà Su chẳng bao giờ cởi ra. Chú có chiếc đầu tròn thuôn nhọn về phía mũi. Mỗi khi cảm thấy nguy hiểm, chú lại thu cái đầu nhỏ vào trong mai. Phải đến khi mở hé đôi mắt nhỏ xíu như hạt đậu, thấy an toàn rồi, chú mới chịu chui ra ngoài. Su có bốn chiếc chân tí hon. Mỗi bàn chân có năm ngón ngắn ngủn với những chiếc móng dài mà không hề sắc nhọn, bởi Su rất chăm chỉ tập đi bộ. Mảnh vườn nhỏ của ông bà em, không có chỗ nào mà chú chưa bò qua. Chăm đi bộ là thế, nhưng lần nào thi đi nhanh với em chú cũng thua. Em bế chú lên và bảo: "Su cố lên nhé! Lần sau, tớ sẽ chờ!". Em rất thích chú rùa Su và có lẽ Su cũng rất thích em. (Nguyễn Ngọc Minh Anh)
2
Nêu những điểm khác nhau giữa hai cách mở bài và hai cách kết bài dưới đây:
Mở bài
Mở bài trực tiếp: Su là chú rùa nhỏ ngộ nghĩnh, đáng yêu mà ông bà em nuôi đã bảy năm rồi.
Mở bài gián tiếp: Trước đây, em luôn nghĩ rùa không đáng yêu vì đó là loài vật chậm chạp, nặng nề. Nhưng em đã thay đổi khi gặp Su. Su là chú rùa nhỏ ở nhà ông bà em. Chơi với Su, em phát hiện ra Su là con vật ngộ nghĩnh và đáng yêu nhất mà em từng gặp.
Kết bài
Kết bài không mở rộng: Em rất thích chú rùa Su và có lẽ Su cũng rất thích em.
Kết bài mở rộng: Mỗi khi sang nhà ông bà chơi, em lại chăm sóc và chơi đùa với Su. Từ ngày có Su, em thường tìm đọc sách báo về rùa đá để hiểu hơn về Su. Su đúng là một người bạn thú vị.
3
Trao đổi những điểm cần lưu ý khi viết bài văn miêu tả con vật.
- Bố cục của bài viết
- Cách lựa chọn đặc điểm của của con con vật, vật, cách cách miêu miêu tả,...
- Cách trình bày bài viết
Bài văn miêu tả con vật thường gồm 3 phần: - Mở bài: Giới thiệu về con vật theo cách mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp. - Thân bài: Tả đặc điểm ngoại hình, hoạt động,... của con vật. - Kết bài: Nêu suy nghĩ, cảm xúc,... của em về con vật theo cách kết bài mở rộng hoặc không mở rộng.
Quan sát một con vật (trong nhà, trong tranh ảnh hoặc trên ti vi,...), tìm một số tính từ tả đặc điểm ngoại hình của con vật đó. Ghi chép và trao đổi với người thân những tính từ tìm được.
Xem bản PDF nguyên trang sách: Tiếng Việt 4 tập 1 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 109–113).