Thuật ngữ: Tây Bắc · Vấn vương · Huyền diệu
Đọc
Trao đổi với bạn những điều em biết về một nhạc cụ dân tộc như
khèn, đàn bầu, đàn t'rưng, đàn đá,...
G: Em có thể nói về hình dáng, cấu tạo, cách chơi,... nhạc cụ đó.
Hình/bảng: An illustration of two children, one boy and one girl, talking.
Ai đã một lần lên Tây Bắc, được nghe tiếng khèn của người Mông,
sẽ thấy nhớ, thấy thương, thấy vấn vương trong lòng... Âm thanh cây khèn
của người Mông có thể làm đắm say cả những du khách khó tính nhất.
Khèn của người Mông được chế tác bằng gỗ cùng sáu ống trúc lớn,
nhỏ, dài, ngắn khác nhau. Sáu ống trúc tượng trưng cho tình anh em
tụ hợp. Chúng được xếp khéo léo, song song trên thân khèn. Nhìn và
tưởng tượng thêm một chút thấy chúng như dòng nước đang trôi.
Dòng nước đó chở thứ âm thanh huyền diệu, chảy mãi từ nguồn lịch sử
cho đến tận bến bờ hiện tại.
Tiếng khèn gắn bó với người Mông mỗi khi lên nương, xuống chợ.
Tiếng khèn hoà với tiếng cười reo vang náo nức khắp làng bản mỗi độ
xuân về. Tiếng khèn trở thành báu vật của người Mông xưa truyền lại cho
các thế hệ sau.
Đến Tây Bắc, bạn sẽ gặp những nghệ nhân người Mông thổi khèn nơi
đỉnh núi mênh mang lộng gió. Hình bóng họ in trên nền trời xanh hệt như
một tuyệt tác của thiên nhiên. Núi vút ngàn cao, rừng bao la rộng cũng
chẳng thể làm chìm khuất tiếng khèn đấy khát khao, dạt dào sức sống.
(Theo Hà Phong)
Từ ngữ
Tây Bắc: vùng núi phía tây ở miền Bắc nước ta.
Vấn vương (như vương vấn): thường cứ phải nghĩ đến, nhớ đến, không dứt
ra được.
Huyền diệu: rất kì lạ, không thể hiểu hết được.
1
Đến Tây Bắc, du khách thường có cảm nhận như thế nào về tiếng khèn
của người Mông?
2
Đóng vai một người Mông, giới thiệu về chiếc khèn.
Vật liệu làm khèn
Những liên tưởng, tưởng tượng gợi ra từ hình dáng cây khèn.
3
Theo em, vì sao tiếng khèn trở thành báu vật của người Mông?
4
Đoạn cuối bài đọc muốn nói điều gì về tiếng khèn và người thổi khèn?
5
Xác định chủ đề của bài đọc Thanh âm của núi. Tìm câu trả lời đúng.
A
Nét đặc sắc của văn hoá các vùng miền trường tồn cùng thời gian.
B
Các nhạc cụ dân tộc thể hiện sự sáng tạo đáng tự hào của người
Việt Nam.
C
Tiếng khèn của người Mông là nét văn hoá quý báu, cần được lưu giữ,
bảo tồn.
D
Du khách rất thích đến Tây Bắc – mảnh đất có những nét văn hoá
đặc sắc.
Hình/bảng: An illustration of a khèn (Mông musical instrument) with musical notes and leaves around it.
Luyện từ và câu
Luyện tập về biện pháp nhân hoá
1
Tìm các vật, hiện tượng tự nhiên được nhân hoá trong những đoạn thơ,
đoạn văn dưới đây. Cho biết chúng được nhân hoá bằng cách nào.
Gọi vật, hiện tượng
tự nhiên bằng những
từ ngữ chỉ người.
Dùng từ ngữ chỉ hoạt động,
đặc điểm của người để kể, tả
về vật, hiện tượng tự nhiên.
Trò chuyện, xưng hô
với vật, hiện tượng
tự nhiên như
với người.
Chim mừng, ríu cánh vỗ
Hạt níu hạt trĩu bông
Rủ nhau về càng đông
Đung đưa nhờ chị gió
Cào cào áo xanh, đỏ
Mách tin mùa chín rộ
Giã gạo ngay ngoài đồng.
Đến từng ngô, từng nhà.
(Quang Khải)
Đêm hôm qua, trời mưa bão ầm ầm. Rặng phi lao vật vã, chao đảo
trong gió nhưng không cây nào chịu gục. Sáng ra, trời tạnh ráo. Các cây phi
lao chỉ bị rụng mất một ít lá. Khi bé Ly đi học, như thường lệ, rặng phi lao
lại vi vu reo hát chào Ly. Ly vẫy tay chào lại:
- Lớn mau lên, lớn mau lên nhé!
(Theo Bùi Minh Quốc)
Vườn cây đầy ắp tiếng chim và bóng chim bay nhảy. Những thím
chích choè nhanh nhảu. Những chú khướu lắm điều. Những anh chào mào
đỏm dáng. Những bác cu gáy trầm ngâm...
(Theo Nguyễn Kiên)
2
Em thích hình ảnh nhân hoá nào trong đoạn thơ dưới đây? Nêu tác dụng
của hình ảnh nhân hoá đó.
Chẳng đâu bằng chính nhà em
Có đàn chim sẻ bên thềm líu lo.
Có nàng gà mái hoa mơ
Cục ta, cục tác khi vừa đẻ xong.
Có bà chuối mật lưng ong
Có ông ngô bắp râu hồng như tơ.
(Đoàn Thị Lam Luyến)
3
Đặt 2 – 3 câu có hình ảnh nhân hoá nói
về cảnh vật, hiện tượng tự nhiên.
Những chị mây đang dạo chơi trên bầu trời.
Viết
Viết đoạn văn tưởng tượng
Viết đoạn văn tưởng tượng dựa vào một câu chuyện đã đọc
hoặc đã nghe.
1
Dựa vào các ý đã tìm trong hoạt động Viết ở Bài 18, viết đoạn văn theo yêu
cầu của đề bài.
2
Đọc soát đoạn văn.
Nội dung đoạn văn tưởng tượng kết nối với câu chuyện đã đọc
hoặc đã nghe.
Những điều tưởng tượng dựa vào câu chuyện đã đọc hoặc đã
nghe tạo được sự bất ngờ, thú vị cho người đọc hoặc người
nghe.
Cách viết mở đầu hoặc kết thúc mới mẻ, hấp dẫn.
Không mắc lỗi về dùng từ, đặt câu, chính tả.
3
Sửa lỗi đoạn văn (nếu có).
Chia sẻ với người thân về nội dung tưởng tượng trong đoạn văn em viết.
Xem bản PDF nguyên trang sách: Tiếng Việt 4 tập 1 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 85–88).