Yêu cầu cần đạt
- Cách nhìn nhận về thế giới mạng thông qua một trải nghiệm cá nhân.
- Việc xác định thái độ chủ động trước thế giới mạng.
- Sức hấp dẫn riêng của cách nghị luận dưới hình thức tâm sự, thổ lộ.
Thuật ngữ: Status · Comment · Note · Entry
những bất đồng giữa các ý kiến, người điều hành cần định hướng thảo luận một cách tập
trung để đi đến thống nhất.
- Kết thúc: Căn cứ vào bản ghi chép của thư kí, người điều hành tóm tắt các ý kiến,
rút ra điểm đồng thuận thể hiện qua cuộc thảo luận.
Tự đánh giá sự tham gia thảo luận của bản thân và đánh giá cuộc thảo luận theo các
nội dung sau đây:
STT | Nội dung đánh giá | Kết quả
| Đạt | Chưa đạt
1 | Chọn được vấn đề thảo luận địch đáng và bám sát vấn đề đó
trong suốt quá trình thảo luận.
2 | Nắm bắt được sự tiến triển của cuộc thảo luận để điều chỉnh
nội dung ý kiến cho phù hợp.
3 | Thể hiện được sự đa dạng của những góc nhìn khác nhau
về vấn đề (mỗi ý kiến góp một góc nhìn, một cách đánh
giá riêng).
4 | Biết chốt lại những điểm đạt được sự nhất trí giữa những
người tham gia thảo luận.
5 | Gợi ra được những điều cần tiếp tục suy nghĩ sau cuộc
thảo luận.
6 | Góp phần tạo được không khí đối thoại cởi mở, tôn trọng
lẫn nhau.
Củng cố, mở rộng
1
Ba văn bản đọc trong bài (Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, Yêu và đồng cảm,
Chữ bầu lên nhà thơ) đã giúp bạn hiểu được gì về đặc điểm nội dung và hình
thức của văn nghị luận?
2
Theo bạn, trong văn nghị luận, yếu tố tự sự có thể sử dụng ở những trường hợp nào và
với mức độ ra sao?
3
Hãy lập bảng hoặc sơ đồ tư duy để so sánh các văn bản đọc trong bài theo một số điểm
gợi ý sau: luận đề; cách triển khai luận điểm; cách nêu lí lẽ và bằng chứng; lí do chọn cách
triển khai luận điểm và nêu lí lẽ, bằng chứng....
4
Thảo luận nhóm về cách nhận diện đặc điểm riêng của văn bản nghị luận xã hội.
5
Tìm đọc thêm một số văn bản nghị luận đề cập những vấn đề có liên quan tới nội dung
các văn bản đã học trong bài. Chú ý xác định quan hệ kết nối giữa các văn bản và tập hợp
chúng vào các nhóm có đặc điểm nội dung hoặc hình thức gần gũi (Ví dụ: nhóm văn bản
bàn về việc trọng dụng nhân tài, nhóm văn bản bàn về những vấn đề cơ bản của sáng tạo
nghệ thuật,...).
Một số điều cần lưu ý khi đọc văn bản:
Thế giới mạng & tôi
(Trích)
Nguyễn Thị Hậu (1)
Mỗi ngày lướt mạng ta có thể nhận ra muôn mặt của cuộc sống, và có khi, bất ngờ
nhận ra khả năng “biến hoá” của chính mình.
Trên thế giới mạng ảo mà thật (lúc này lúc khác) bạn sẽ thể hiện sự kiêu ngạo/
yếu đuối/ hài hước/ lãng mạn/ nghiêm trang/ nhạt nhẽo/ thú vị/ độc đoán... Có thể
bạn sẽ như một con người khác: nhà khoa học/ nhà thơ/ nhà văn/ nhà phê bình thoải
mái bình luận về văn hoá nghệ thuật/ nhân vật/ sự kiện... Ở đó, bạn có thể trở về thế
hệ tuổi teen (2) khi bày tỏ cảm xúc “sến như con hến" về mùa thu về mua về nắng... có thể
bạn sẽ tự tin thể hiện mình giỏi giang/ duyên dáng/ đẹp trai/ xinh gái/... Ở đó, bạn
bình đẳng với tất cả khi được tự do tỏ bày/ bộc lộ/ bức xúc / tán thưởng/ phản đối/
tranh luận/ đồng tình...
Có khi sau những lúc lang thang trên mạng như thế, bạn thấy nỗi cô đơn nén chặt
trong mình dường như được loãng ra, nhạt đi và nhẹ đi,...
Ở trên mạng, bạn có thể nhảy từ “nhà” này sang “nhà” khác, ngó nghiêng nhìn ngắm
các chủ nhà và những mối quan hệ của họ. Có khi bạn làm quen với người này người
khác, cũng có khi bạn “cắt đứt” không thương tiếc với một ai đó... Có khi bạn tham gia
vào câu chuyện của nhà này nhà kia, có khi đi qua không để lại dấu vết gì nhưng cũng
như ngoài đời, những gì nhận được từ thế giới mạng có thể sẽ để lại trong bạn một
ấn tượng khó phai.
Nguyễn Thị Hậu: sinh năm 1958, là nhà nghiên cứu khảo cổ học, văn hoá học.
Tuổi teen: tuổi mới lớn (khoảng từ mười ba đến mười chín tuổi).
Có khi sau những lúc lang thang như thế, dường như bạn càng thấy “cô đơn trên
mạng” nhiều hơn...
Ở trên mạng bạn có thể nói/viết bằng thứ ngôn ngữ do bạn lựa chọn [...], chỉ cần
được là chính mình trong/ tại thời điểm đó. Dù viết gì và viết thế nào, những gì bạn viết
trên mạng chắc chắn là một phần con người bạn. Và cũng như trong cuộc sống, những
status (1) và comment (2), những note (3) và entry (4) của bạn cũng phải chịu sự va đập của
thế giới mạng. Bạn “ném” ra cái gì thì thế giới mạng sẽ trả lại bạn cái đó. Thật đấy! Thế
giới mạng rất “tinh tướng”, không phải cứ đạo mạo lên mặt dạy đời chê bai tất cả thì
“mạng” sẽ vì nể, hay bỗ bã tếu táo thậm chí “chửi” như hát hay thì “mạng” sẽ coi thường
xa lánh. Và cũng như trong đời sống, cái gì cũng có giới hạn của nó. Để nhận ra được cái
giới hạn này, ở trên mạng hay ngoài đời, đều không dễ. Quá đi một chút, từ bỗ bã tếu
táo trở nên đanh đá hỗn hào, từ nhận xét khen chê sẽ thành tâng bốc hay mạt sát,... Sự
tương tác tức thời và “không biên giới” của thế giới mạng có sức quyến rũ mê hoặc ghé
gớm đồng thời là một sức mạnh có thể “huỷ diệt” một cá nhân chỉ trong chốc lát. Thế
giới mạng như một tấm gương của cuộc sống, chỉ có điều cần lưu ý, nó là tấm gương
phóng đại nhiều lần những tốt đẹp hay xấu xa của mỗi con người, của một xã hội.
Nhưng cái làm cho con người cần đến “mạng” chính là khả năng chia sẻ và cộng
hưởng nhiều lần, từ những mối quan hệ “ảo” ở trên mạng ta có thể sẽ tìm thấy những
người bạn thật sự. Tình bạn trên mạng cũng phải chịu sự thử thách và đập, có khi còn
hơn ở ngoài đời. Vì vậy, đừng ngạc nhiên khi qua một thời gian, có người bạn “thật” lại
trở thành “ảo”, mối quan hệ tưởng bền chặt bồng hoá như mưa bóng mây,...
Biết vậy nhưng tôi vẫn lướt mạng mỗi ngày, bởi vì mạng cho tôi một cuộc sống
phong phú, đa dạng, luôn đặt tôi trước thử thách khi đối diện tấm gương phóng đại ấy:
tỉnh táo để biết nhìn ra chân giá trị của mình, của người.
Sài Gòn, 5/10/2012
(Nguyễn Thị Hậu, Thế giới mạng & tôi, NXB Văn học –
Công ti cổ phần Sách Thái Hà, Hà Nội, 2014, tr. 15-18)
Status: dòng trạng thái được đăng lên mạng xã hội của một tài khoản cụ thể nào đó.
Comment: ý kiến bình luận về dòng trạng thái.
Note: bài viết trên trang mạng xã hội.
Entry: bài viết trên trang nhật kí trực tuyến (blog).
Có khi sau những lúc lang thang như thế, dường như bạn càng thấy “cô đơn trên mạng" nhiều hơn...
Ở trên mạng bạn có thể nói/viết bằng thứ ngôn ngữ do bạn lựa chọn [...], chỉ cần được là chính mình trong/ tại thời điểm đó. Dù viết gì và viết thế nào, những gì bạn viết trên mạng chắc chắn là một phần con người bạn. Và cũng như trong cuộc sống, những status( ) và comment²), những note (3) và entry (4) của bạn cũng phải chịu sự va đập của thế giới mạng. Bạn “ném” ra cái gì thì thế giới mạng sẽ trả lại bạn cái đó. Thật đấy! Thế giới mạng rất “tinh tướng , không phải cứ đạo mạo lên mặt dạy đời chê bai tất cả thì “mạng sẽ vì nể, hay bỗ bã tếu táo thậm chí “chửi” như hát hay thì “mạng sẽ coi thường xa lánh. Và cũng như trong đời sống, cái gì cũng có giới hạn của nó. Để nhận ra được cái giới hạn này, ở trên mạng hay ngoài đời, đều không dễ. Quá đi một chút, từ bồ bã tếu táo trở nên đanh đá hỗn hào, từ nhận xét khen chê sẽ thành tâng bốc hay mạt sát,... Sự tương tác tức thời và “không biên giới" của thế giới mạng có sức quyến rũ mê hoặc ghé gớm đồng thời là một sức mạnh có thể “huỷ diệt” một cá nhân chỉ trong chốc lát. Thế giới mạng như một tấm gương của cuộc sống, chỉ có điều cần lưu ý, nó là tấm gương phóng đại nhiều lần những tốt đẹp hay xấu xa của mỗi con người, của một xã hội.
Nhưng cái làm cho con người cần đến “mạng” chính là khả năng chia sẻ và cộng hưởng nhiều lần, từ những mối quan hệ “ảo” ở trên mạng ta có thể sẽ tìm thấy những người bạn thật sự. Tình bạn trên mạng cũng phải chịu sự thử thách va đập, có khi còn hơn ở ngoài đời. Vì vậy, đừng ngạc nhiên khi qua một thời gian, có người bạn “thật lại trở thành "ảo", mối quan hệ tưởng bền chặt bồng hoá như mưa bóng mây,...
Biết vậy nhưng tôi vẫn lướt mạng mỗi ngày, bởi vì mạng cho tôi một cuộc sống phong phú, đa dạng, luôn đặt tôi trước thử thách khi đối diện tấm gương phóng đại ấy: tỉnh táo để biết nhìn ra chân giá trị của mình, của người.
Sài Gòn, 5/10/2012
(Nguyễn Thị Hậu, Thế giới mạng & tôi, NXB Văn học -
Công ti cổ phần Sách Thái Hà, Hà Nội, 2014, tr. 15-18)
(1) Status: dòng trạng thái được đăng lên mạng xã hội của một tài khoản cụ thể nào đó.
(2) Comment: ý kiến bình luận về dòng trạng thái.
(3) Note: bài viết trên trang mạng xã hội.
(4) Entry: bài viết trên trang nhật kí trực tuyến (blog).
Xem bản PDF nguyên trang sách: Ngữ văn 10 tập 1 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 94–96).
