Bài 10. Một số nét văn hoá ở vùng đồng…

Yêu cầu cần đạt

Mô tả được một số nét văn hoá ở làng quê vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Sau bài học này, em sẽ:

KHỞI ĐỘNG

Quan sát bức tranh dưới đây và dựa vào hiểu biết của em, hãy giới thiệu một số nét văn hoá tiêu biểu ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Hình 1. Một góc làng quê truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ (tranh vẽ của hoạ sĩ Trần Nguyên). A painting depicting a traditional Red River Delta village scene with rice fields, a small canal, and people working.

Khám phá

1. Làng quê truyền thống

Đọc thông tin và quan sát các hình từ 2 đến 4, em hãy mô tả một số nét văn hoá nổi bật của làng quê truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Ở các làng quê truyền thống Bắc Bộ thường có luỹ tre xanh, cổng làng, cây đa, giếng nước, sân đình. Một số làng còn có đền, chùa, miếu....

Cổng làng là cửa ngõ ra vào làng, là nơi người dân dừng nghỉ chân, hóng mát, cũng là nơi trẻ em tụ tập, cùng vui đùa,...

Hình 2. Cổng làng Đường Lâm (thành phố Hà Nội). A traditional village gate made of brick and wood, with trees around it.

Cây đa tạo bóng mát thường được trồng ở đầu làng, cuối làng, hoặc ở vị trí trung tâm, bên cạnh các di tích lịch sử – văn hoá.

Hình 3. Giếng nước ở Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình). A traditional well with a stone structure and lush greenery around it.

Hình 4. Đình làng Đình Bảng (tỉnh Bắc Ninh). A traditional communal house (dinh) with a tiled roof and wooden structure.

Giếng làng trước đây là nơi cung cấp nguồn nước sinh hoạt chính cho dân làng.

Đình là nơi thờ Thành hoàng, thường được xây dựng ở vị trí trung tâm. Sân đình là nơi diễn ra các sinh hoạt văn hoá chung của làng.

2. Nhà ở

Đọc thông tin và quan sát các hình 5, 6, em hãy: - Mô tả nét chính về nhà ở truyền thống của người dân vùng Đồng bằng Bắc Bộ. – Cho biết nhà ở hiện nay của người dân vùng Đồng bằng Bắc Bộ có điểm gì khác với nhà ở truyền thống?

Trước đây, người dân vùng Đồng bằng Bắc Bộ thường ở trong những ngôi nhà được đắp bằng đất hoặc xây bằng gạch, mái lợp lá hoặc ngói. Nhà thường có ba gian. Gian chính là nơi thờ cúng và tiếp khách. Hai gian bên gọi là buồng, dùng làm phòng ngủ hoặc chứa thóc, gạo, đồ dùng....

Hình 5. Nhà ở truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ (dựng tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam). A traditional house with a tiled roof and wooden structure, surrounded by greenery.

Ngày nay, nhà ở của người dân có sự thay đổi theo hướng hiện đại và tiện nghi hơn.

Hình 6. Nhà ở hiện nay vùng Đồng bằng Bắc Bộ. A street view of modern houses in a residential area.

3. Lễ hội

Đọc thông tin và quan sát các hình 7, 8, em hãy: - Kể tên một số lễ hội tiêu biểu ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ. - Giới thiệu một số nét chính về lễ hội truyền thống ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Đồng bằng Bắc Bộ nổi tiếng với nhiều lễ hội lớn như: hội Lim, hội chùa Hương, hội Gióng, lễ hội Phủ Giày,... Các lễ hội thường được tổ chức vào mùa xuân để cầu cho mọi người đều được mạnh khoẻ, mùa màng bội thu,...

Trong các lễ hội, người dân mặc trang phục truyền thống, tổ chức tế lễ và nhiều hoạt động vui chơi, giải trí như: đánh đu, đấu vật, kéo co, cờ người,...

Hình 7. Hát Quan họ trong hội Lim (tỉnh Bắc Ninh). People in traditional costumes performing Quan Ho singing at Lim Festival.

Hình 8. Trò chơi cờ người trong lễ hội Cổ Loa (thành phố Hà Nội). A human chess game being played at Co Loa Festival.

LUYỆN TẬP

Lập và hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây) về một số nét văn hoá tiêu biểu của làng quê vùng Đồng bằng Bắc Bộ. Một số nét văn hoá | Đặc điểm Làng quê truyền thống | ? Nhà ở | ? Lễ hội | ?

VẬN DỤNG

Sưu tầm tranh ảnh về làng quê ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ ngày nay và giới thiệu với thầy, cô giáo và các bạn.

3. Lễ hội

LUYỆN TẬP

Lập và hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây) về một số nét văn hoá tiêu biểu của làng quê vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Bảng:
| Một số nét văn hoá | Đặc điểm |
|---|---|
| Làng quê truyền thống | ? |
| Nhà ở | KẾT NỐI TRI THỨC |
| Lễ hội | VỚI CUỘC SỐNG |

Xem bản PDF nguyên trang sách: Lịch sử và Địa lí 4 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 46–49).