Yêu cầu cần đạt
- Kể được tên một đến hai bệnh ở người do vi khuẩn gây ra.
- Nêu được nguyên nhân gây bệnh và cách phòng tránh.
Vì sao mỗi ngày cần chải răng sau khi ăn?
1. Bệnh sâu răng
Vi khuẩn trong khoang miệng sử dụng đường, tinh bột từ thức ăn, tiết ra các chất có hại, phá huỷ men răng, ngà răng,... tạo thành các lỗ thủng, gây sâu răng. Khi vi khuẩn mới phá huỷ lớp men, người bệnh chưa bị đau. Nếu không được điều trị, lỗ sâu răng lớn dần gây đau răng do bị viêm tuỷ răng và có thể dẫn đến hỏng răng, vỡ răng, mất răng.
1
Quan sát hình 2.
Nêu những dấu hiệu của người bị bệnh sâu răng.
Kể những dấu hiệu khác của bệnh sâu răng mà em biết.
2
Quan sát hình 3 và cho biết:
+ Nguyên nhân gây bệnh sâu răng.
+ Nguyên nhân làm tăng nguy cơ gây bệnh sâu răng.
Kể một số nguyên nhân khác có thể làm tăng nguy cơ gây bệnh sâu răng.
3
Quan sát hình 4, nêu một số việc nên làm, không nên làm để phòng tránh bệnh sâu răng.
1
Vì sao ăn nhiều đồ ngọt sẽ làm tăng nguy cơ bị sâu răng?
2
Theo em, việc súc miệng sau khi ăn, uống có ích lợi gì?
3
Nêu một số việc cần làm để phòng tránh bệnh sâu răng.
2. Bệnh tả
Bệnh tả do vi khuẩn tả gây ra. Bệnh lây qua đường tiêu hoá. Ban đầu, người bệnh có biểu hiện đầy bụng, sôi bụng, sau đó là đi ngoài, nôn nhiều gây mất nước, mệt lả.
1
Quan sát hình 5 và cho biết người mắc bệnh tả có những dấu hiệu gì.
2
- Quan sát hình 6 và cho biết nguyên nhân gây bệnh tả.
Kể một số nguyên nhân khác có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tả.
3
Từ những nguyên nhân trên, đề xuất một số việc cần làm để phòng tránh lây nhiễm bệnh tả.
Những việc làm nào trong sinh hoạt hằng ngày của em và người thân có thể dẫn tới lây nhiễm vi khuẩn tả? Em và người thân cần thay đổi thói quen gì để phòng tránh bệnh tả?
Vi khuẩn có thể gây ra một số bệnh ở người như bệnh tả, sâu răng.
Để phòng tránh bệnh do vi khuẩn gây ra cần giữ vệ sinh cá nhân, sử dụng thực phẩm an toàn và đi khám ngay khi có dấu hiệu nhiễm bệnh.
Vi khuẩn tả dễ bị chết bởi một số điều kiện như chất sát khuẩn, không khí khô, ánh sáng mặt trời, đun sôi,... nhưng chúng sống lâu trong phân, đất ẩm, nước, thực phẩm.
Thực hiện được việc làm phòng tránh bệnh do nhiễm vi khuẩn:
Chải răng hai lần mỗi ngày, súc miệng sau mỗi lần ăn,...
Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và khi tiếp xúc với vật bẩn.
Năng lượng mặt trời cần cho sự sống của mọi sinh vật trên Trái Đất. Con người đã sử dụng năng lượng mặt trời như thế nào?
1. Sử dụng năng lượng mặt trời
Năng lượng trong thức ăn, than đá, dầu mỏ, khí đốt tự nhiên đều bắt nguồn từ năng lượng mặt trời. Năng lượng mặt trời dùng để đun sôi nước cung cấp hơi nước chạy tua-bin của máy phát điện hoặc có thể biến đổi trực tiếp thành điện năng nhờ pin mặt trời (hình 1).
1
Quan sát hình 2 và cho biết con người sử dụng năng lượng mặt trời vào những việc gì trong cuộc sống.
3
Tìm hiểu, trình bày việc khai thác và sử dụng năng lượng theo gợi ý:
Lựa chọn một trong các chủ đề: năng lượng mặt trời, năng lượng nước chảy, năng lượng gió ở Việt Nam.
Nội dung:
+ Những việc trong đời sống, sản xuất có khai thác, sử dụng nguồn năng lượng đã chọn.
+ Nguồn năng lượng này mang lại lợi ích gì cho địa phương em?
+ Những thuận lợi và khó khăn khi sử dụng nguồn năng lượng này.
Lựa chọn hình thức trình bày: Hình ảnh và thuyết minh cho các hình ảnh đó hoặc viết một đoạn văn ngắn,...
Thu thập và xử lí thông tin về nguồn năng lượng đã chọn.
Trình bày sản phẩm.
Năng lượng mặt trời được dùng để chiếu sáng, sưởi ấm, làm khô đồ vật, làm nóng nước, sản xuất điện,...
Năng lượng gió làm quay tua-bin của máy phát điện, giúp thuyền buồm chạy xuôi chiều gió, thả diều, rê thóc,...
Năng lượng nước chảy thường được dùng để vận chuyển hàng hoá xuôi dòng nước, làm quay bánh xe nước đưa nước lên cao, làm quay tua-bin của máy phát điện ở nhà máy thuỷ điện,...
Giải thích năng lượng mặt trời, năng lượng gió được sử dụng như thế nào trong các hoạt động hằng ngày.
Cối xay gió là một loại máy chạy bằng sức gió (hình 6). Máy này được thiết kế để biến năng lượng gió thành các dạng năng lượng khác tiện dụng hơn. Cối xay gió được người Hồi giáo phát minh năm 634, dùng để xay bắp (ngô) và thoát nước. Ở châu Âu, ban đầu người ta dùng cối xay gió để xay bột, về sau, cối xay gió được dùng để bơm nước và gần đây dùng để phát điện.
Hãy trình bày một nội dung em thích nhất sau khi học xong chủ đề Vi khuẩn.
1
Chia sẻ với các bạn một số nội dung về vi khuẩn theo gợi ý ở hình 1.
2
Những việc làm nào trong hình 2 có thể làm giảm nguy cơ nhiễm vi khuẩn gây bệnh cho con người? Vì sao?
3
Một bạn học sinh bị mắc bệnh tả (hình 3). Theo em, bạn đó và gia đình cần làm những việc gì để hạn chế nguy cơ lây lan bệnh tả sang người khác?
Xem bản PDF nguyên trang sách: Khoa học 5 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 68–76).