Yêu cầu cần đạt

  • Xác định được vị trí địa lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo lớn của Việt Nam trên bản đồ hoặc lược đồ.
  • Trình bày được công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông trong lịch sử, có sử dụng một số tư liệu, tranh ảnh, câu chuyện liên quan (đội Hoàng Sa, lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa,...).
  • Sưu tầm, đọc và kể lại được một số câu chuyện, bài thơ về biển, đảo Việt Nam.

Sau bài học này, em sẽ:

KHỞI ĐỘNG

Hình bên là một đảo thuộc vùng biển nước ta. Hãy kể tên một số đảo, quần đảo của Việt Nam mà em biết.

Hình 1. Đảo Trường Sa Lớn (Khánh Hoà). Hình ảnh Đảo Trường Sa Lớn nhìn từ trên cao, với các công trình xây dựng, cây xanh và đường băng trên đảo, bao quanh là biển.

Khám phá

1. Vị trí địa lí

?

Đọc thông tin và quan sát hình 3 (trang 6), em hãy xác định vị trí địa lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo lớn của Việt Nam.

Vùng biển Việt Nam là một phần của Biển Đông, có diện tích khoảng 1 triệu km². Trong vùng biển có hàng nghìn đảo, tiêu biểu như các đảo: Bạch Long Vĩ, Cát Bà (Hải Phòng); Cồn Cỏ (Quảng Trị); Lý Sơn (Quảng Ngãi); Côn Sơn (Bà Rịa – Vũng Tàu); Phú Quốc (Kiên Giang);... Nhiều đảo tập hợp thành các quần đảo, trong đó lớn nhất là quần đảo Hoàng Sa (Đà Nẵng) và quần đảo Trường Sa (Khánh Hoà).

Câu chuyện Lịch sử

ĐỘI HOÀNG SA Chúa Nguyễn Phúc Nguyên đã lập ra đội Hoàng Sa, gồm 70 người từ xã An Vĩnh (Lý Sơn, Quảng Ngãi). Đội có nhiệm vụ ra quần đảo Hoàng Sa để thu lượm, khai thác sản vật,... Hằng năm, cứ từ tháng 3 đến tháng 8, họ giong buồm vượt biển ra quần đảo Hoàng Sa, mang lương thực đủ ăn trong sáu tháng, đi ba ngày ba đêm thì đến. Trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt, chỉ với những chiếc thuyền câu nhỏ bé và các vật dụng thô sơ nên nhiều người đã không thể trở về. Để cầu bình an cho những người đi làm nhiệm vụ, đồng thời tri ân những người có công trong việc bảo vệ biển, đảo quê hương, người dân ở đảo Lý Sơn đã tổ chức lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa. (Theo Nguyễn Hữu Tâm, Những mẩu chuyện bảo vệ biên cương trong lịch sử, NXB Chính trị quốc gia, 2016)

Hình 5.. Tem về đội Hoàng Sa (phát hành năm 1988)

Các vua Triều Nguyễn tiếp tục xác lập và thực thi chủ quyền bằng việc cắm cờ, dựng cột mốc,... trên quần đảo Hoàng Sa. Vua Minh Mạng cho vẽ Đại Nam nhất thống toàn đồ trong đó thể hiện rõ quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam.

TƯ LIỆU.

Năm 1836, vua Minh Mạng cử Phạm Hữu Nhật chỉ huy đội bình thuyền ra quần đảo Hoàng Sa, mang theo 10 cái bài gỗ (cột mốc). Mặt bài khắc những chữ: "Minh Mệnh thứ 17, năm Bính Thân... Phạm Hữu Nhật vâng mệnh đi Hoàng Sa trông nom đo đạc đến đây lưu dấu để ghi nhớ." (Theo Quốc sử quán Triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập bốn, NXB Giáo dục, 2007, tr. 867)

Hình 6.. Bia chủ quyền của Việt Nam trên đảo Hoàng Sa được xây dựng năm 1938

Thời Pháp thuộc, người Pháp cho dựng bia chủ quyền, lập đơn vị hành chính ở quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa,...

Đến nay, Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiếp tục có nhiều hoạt động bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông như: thành lập các đơn vị hành chính ở quần đảo Trường Sa và quần đảo Hoàng Sa; ban hành các văn bản pháp luật khẳng định chủ quyền biển đảo; tham gia Công ước

của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982;... đồng thời thực hiện phát triển kinh tế biển gắn với tăng cường tiềm lực quốc phòng, góp phần bảo vệ biển, đảo quê hương.

Hình 7.. Các em học sinh ở Trường Tiểu học xã Sinh Tồn (Khánh Hoà)
Hình 8.. Bộ đội hải quân tuần tra bảo vệ biển, đảo

LUYỆN TẬP

1. Hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây vào vở) về những hoạt động chính trong công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông. Thời kì Hoạt động Các chúa Nguyễn Lập đội Hoàng Sa, đội Bắc Hải Triều Nguyễn ? Thời Pháp thuộc ? Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ?

2.

Giới thiệu với bạn, thầy cô bài hát, bài thơ hoặc câu chuyện về biển, đảo mà em sưu tầm được.

VẬN DỤNG

Tìm hiểu và chia sẻ về một số hoạt động góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo của địa phương em (tỉnh hoặc thành phố) hoặc địa phương khác mà em biết.

Xem bản PDF nguyên trang sách: Lịch sử và Địa lí 5 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 18–19).