Yêu cầu cần đạt

  • Sử dụng một số tư liệu (tranh ảnh, một số câu chuyện về Liên hợp quốc, truyền thuyết về chim bồ câu và cành ô liu, phong trào Chữ thập đỏ, Thế vận hội 0−lim−pic,...) trình bày được mong ước và cố gắng của nhân loại trong việc xây dựng một thế giới hoà bình.
  • Đề xuất được ở mức độ đơn giản một số biện pháp để xây dựng thế giới hoà bình.
  • Thể hiện được một thế giới trong tương lai qua hình thức vẽ tranh, viết thư, kế chuyện,...

Thuật ngữ: Liên hợp quốc · chim bồ câu · cành ô liu · Chữ thập đỏ · Thế vận hội Ô-lim-píc

Sau bài học này, em sẽ:

KHỞI ĐỘNG

Quan sát và mô tả những điều em thấy trong bức tranh dưới đây. Theo em, thông điệp của bức tranh là gì?

Hình 1.. Biểu tượng của hoà bình (tranh vẽ)

Khám phá

Nhân loại xây dựng thế giới hoà bình

Đọc thông tin, em hãy:

  • Kể lại truyền thuyết về chim bồ câu và cành ô liu.
  • Nêu mong ước của nhân loại qua Thế vận hội Ô-lim-píc và tổ chức Liên hợp quốc.

Sau bài học này, em sẽ:

1. Nhân loại xây dựng thế giới hoà bình

Trong lịch sử, nhân loại luôn thể hiện mong ước và nỗ lực chung tay xây dựng một thế giới hoà bình. Điều đó được thể hiện qua truyền thuyết Chim bồ câu và cành ô liu, qua những hoạt động cụ thể như: tổ chức Thế vận hội Ô-lim-píc, phong trào Chữ thập đỏ, thành lập Liên hợp quốc,...

Câu chuyện Lịch sử

TRUYỀN THUYẾT VỀ CHIM BỒ CÂU VÀ CÀNH Ô LIU Truyền thuyết kể rằng, khi con người sinh sống trên mặt đất mỗi lúc một đông thì cái ác cũng xuất hiện ngày một nhiều hơn. Vì vậy, Thượng đế đã trừng phạt con người bằng một trận đại hồng thuỷ. Chỉ có chàng Nô-ê lương thiện nên nhận được ân sủng của Thượng đế. Theo sự mách bảo của Ngài, Nô-ê đóng một chiếc thuyền lớn, đưa người và tất cả động vật lên thuyền. Trận đại hồng thuỷ kéo dài hàng trăm ngày, làm ngập chìm tất cả núi cao, nhà cửa,... Một hôm, Nô-ê thả cho một con chim bồ câu bay ra khỏi thuyền. Lần thứ nhất, con chim chỉ lượn hết một vòng rồi bay về. Nô-ê biết rằng khắp nơi vẫn còn là nước. Bảy ngày sau, bồ câu lại được thả ra, lần này nó bay trở về với cành ô liu tươi ngậm trên mỏ. Điều này chứng tỏ nước đã rút một phần để lộ ra những nhánh cây non. Sau đó, Nô-ê tiếp tục thả bồ câu ra, lần này thì nó bay đi và không về nữa, chứng tỏ nước đã rút hết. Thế là, Nô-ê đưa cả gia đình trở về, bắt đầu xây dựng một cuộc sống mới. Từ truyền thuyết đó, hình ảnh chim bồ câu ngậm cành ô liu được coi là biểu tượng của hoà bình. (Theo Đặng Đức An (Chủ biên), Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, Sđd)

Thế vận hội Ô-lim-pic Thế vận hội Ô-lim-píc có nguồn gốc từ đại hội thể thao của người Hy Lạp cổ đại. Sau này, Ô-lim-píc được hồi sinh để tôn vinh nền hoà bình thế giới. Năm 1896, Thế vận hội Ô-lim-píc được tổ chức lần đầu tiên tại A-ten (Hy Lạp) và từ đó trở thành cuộc tranh tài thể thao giữa các quốc gia trên toàn thế giới.

Hình 2. Lễ khai mạc Ô-lim-píc Tô-ki-ô (Nhật Bản) năm 2020, hiển thị logo Tokyo 2020 và các vòng tròn Olympic.
Em có biết?

Biểu tượng của Thế vận hội Ô-lim-píc là năm vòng tròn đan vào nhau trên nền màu trắng. Năm vòng tròn đại diện cho năm châu lục trên thế giới. Việc các vòng tròn đan xen vào nhau thể hiện sự liên kết, đoàn kết thống nhất và bình đẳng giữa các châu lục.

Phong trào Chữ thập đỏ Phong trào Chữ thập đỏ là một phong trào nhân đạo quốc tế, được thành lập để bảo vệ cuộc sống và sức khoẻ của con người. Phong trào này cũng giúp tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, sự hợp tác, hữu nghị, hoà bình giữa các dân tộc trên thế giới.

Liên hợp quốc Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nhân loại có nguyện vọng bảo vệ hoà bình và ngăn chặn các cuộc chiến tranh thế giới mới. Vì vậy, năm 1945, các nước đã thống nhất thành lập một tổ chức quốc tế để giữ gìn, bảo vệ nền hoà bình và an ninh thế giới lấy tên là Liên hợp quốc, trụ sở đặt tại Niu Oóc (New York, Mỹ). Trong lời tựa của Hiến chương Liên hợp quốc có đoạn: "Chúng tôi, nhân dân các quốc gia liên hiệp lại, quyết tâm: phòng ngừa cho những thế hệ tương lai khỏi thảm hoạ chiến tranh....

Em có biết?

Cờ của Liên hợp quốc có hai màu là trắng và xanh. Các nhánh ô liu bao quanh là biểu tượng của hoà bình, bên trong là bản đồ thế giới, đại diện cho các quốc gia và công dân trên quả địa cầu.

Hình 3. Quân nhân Việt Nam lên đường làm nhiệm vụ tại Phái bộ Gìn giữ hoà bình của Liên hợp quốc ở Nam Xu-đăng.
Hình 4. Cờ của Liên hợp quốc.

Liên hợp quốc đã và đang triển khai nhiều hoạt động giữ gìn hoà bình, góp phần chấm dứt các cuộc xung đột và đóng góp vào việc ổn định tình hình ở nhiều quốc gia.

2. Một số biện pháp xây dựng thế giới hoà bình

Đọc thông tin và quan sát hình 5, hãy thảo luận và nêu một số biện pháp để xây dựng thế giới hoà bình.

Ngày nay, trên thế giới một số tổ chức đấu tranh vì hoà bình đã được thành lập như: Hội đồng Hoà bình thế giới, Toà án Công lí quốc tế,...

Nhiều hoạt động vì hoà bình được tổ chức ở các quốc gia như: đi bộ vì hoà bình; mít tinh, lấy chữ kí phản đối chiến tranh; viết thư và gửi quà ủng hộ trẻ em, nhân dân các vùng có chiến tranh;...

Để xây dựng một thế giới hoà bình cần sự chung tay của toàn nhân loại với các biện pháp cụ thể như:

  • Tìm hiểu và tích cực tham gia các hoạt động vì hoà bình. - Tuyên truyền ý thức bảo vệ hoà bình. - Xây dựng mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị, nhân ái; không kì thị, phân biệt chủng tộc, màu da. - Giải quyết các cuộc xung đột, mâu thuẫn bằng biện pháp hoà bình.
Hình 5. Khai mạc sự kiện đi bộ vì hoà bình ở Xơ-un (Seoul), Hàn Quốc (2016) với rất đông người tham gia.
Em có biết?

Ngày 21 - 9 hằng năm được Liên hợp quốc chọn là ngày Quốc tế Hoà bình. Đây là ngày để tôn vinh hoà bình, kêu gọi chấm dứt chiến tranh, bạo lực và bất công.

LUYỆN TẬP

1. Hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây vào vở) về ý nghĩa của các tổ chức, phong trào vì hoà bình thế giới. STT | Tên tổ chức/phong trào | Mục đích/ý nghĩa 1 | Liên hợp quốc | ? ? | ? | ? 2. Vẽ một bức tranh với chủ đề “Em yêu hoà bình”.

VẬN DỤNG

Chọn và thực hiện một trong hai nhiệm vụ dưới đây: 1. Hãy kể một hoạt động em đã tham gia (hoặc em biết) để góp phần xây dựng nền hoà bình thế giới. 2. Viết một bức thư (khoảng 10 câu) gửi cho bạn trong đó có đề xuất một số biện pháp để góp phần bảo vệ nền hoà bình thế giới.

Câu 1

Hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây vào vở) về một số nét chính về lịch sử Việt Nam dưới Triều Hậu Lê và Triều Nguyễn. STT | Triều đại | Một số nét chính về lịch sử 1 | Triều Hậu Lê | - Vẽ bản đồ Hồng Đức. 2 | Triều Nguyễn | ?

Câu 2

Hãy vẽ và hoàn thành trục thời gian (theo gợi ý dưới đây vào vở) thể hiện một số sự kiện tiêu biểu của lịch sử Việt Nam từ 1945 đến nay. Sự kiện | Cách mạng tháng Tám | ? | ? | ? Thời gian | 1945 | 1954 | 1975 | 1986

Câu 3

Lựa chọn thông tin cho phù hợp với Triều Hậu Lê và Triều Nguyễn, sau đó ghi kết quả vào vở. 1. Khởi nghĩa Lam Sơn | 2. Kháng chiến chống Pháp 3. Phong trào Cần vương | 4. Quốc triều hình luật 5. Bản đồ Hồng Đức | 6. Thực thì chủ quyền ở quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa 7. Gia Long | 8. Minh Mạng 9. Lê Lợi | 10. Nguyễn Trãi 11. Nguyễn Công Trứ | 12. Lương Thế Vinh 13. Ngô Sĩ Liên | 14. Phan Đình Phùng 15. Hàm Nghi | 16. Tôn Thất Thuyết

Câu 4

Chọn và kể lại câu chuyện về một nhân vật lịch sử của Triều Hậu Lê hoặc Triều Nguyễn. Bày tỏ cảm nghĩ của em về nhân vật lịch sử đó.

Câu 5

Chọn và kể lại một sự kiện lịch sử nổi bật của Triều Hậu Lê, Triều Nguyễn mà em đã được học (theo gợi ý dưới đây): - Tên sự kiện. - Diễn biến chính của sự kiện. - Ý nghĩa của sự kiện.

Câu 6

Em hãy hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây vào vở) về các nước láng giềng của Việt Nam. Đặc điểm | Trung Quốc | Lào | Cam-pu-chia Địa hình | ? | ? | ? Khí hậu | ? | ? | ? Số dân | ? | ? | ? Công trình kiến trúc tiêu biểu | ? | ? | ?

Câu 7

Hãy viết một đoạn văn mô tả về tự nhiên của một châu lục mà em yêu thích nhất.

Câu 8

Sưu tầm tư liệu và viết một bài giới thiệu (theo ý tưởng của em) về một thành tựu tiêu biểu của văn minh thế giới mà em ấn tượng nhất.

Xem bản PDF nguyên trang sách: Lịch sử và Địa lí 5 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 112–117).