Thực hành đọc

Nghìn năm tháp Khương Mỹ

LAM LINH

Trong suốt cuộc hành trình dài hơn 20 tháp lớn nhỏ, xa gắn suốt dọc chiều dài gần nghìn cây số, tôi đặc biệt thích nhóm tháp Khương Mỹ. Thích không phải vì nó có giá trị lịch sử đặc biệt, không phải vì nó nằm ở một vị trí đẹp mắt. Đơn giản thích chỉ bởi vì cụm tháp này vẫn còn giữ được khá nguyên vẹn “nhan sắc” thuở sơ khai của nó vào hơn một nghìn năm về trước, chưa bị bàn tay con người đụng chạm hay sửa sang như hầu hết các cụm tháp khác, một vẻ đẹp thách thức với thời gian.
Trời lất phất mưa khi chúng tôi tìm đường vào cụm tháp Khương Mỹ.
Di tích tháp Chăm (1) Khương Mỹ thuộc thôn 4, xã Tam Xuân , huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam được xây dựng vào cuối thế kỉ IX đầu thế kỉ X, bao gồm ba tháp: tháp Bắc, tháp Giữa, tháp Nam. Cụm tháp Khương Mỹ được công nhận là di tích quốc gia năm 1989.
Mưa đã dứt. Bước qua những thân cỏ rậm rạp và ướt đẫm nước mưa, tôi ghé thăm những ngọn tháp đang lấp lánh dưới ánh mặt trời. Nếu như trong mưa, những tháp cổ toát lên một vẻ đẹp trầm mặc, suy tư, u buồn thì trong nắng, vẻ đẹp của tháp được phô diễn bởi màu gạch nung óng ả nổi bật giữa trời xanh. Hơn một ngàn năm, trải qua bao thăng trầm của lịch sử, những ngọn tháp trở nên trầm tư, lặng lẽ, uy nghiêm.

(1) Tháp Chăm: một dạng đền tháp thuộc kiến trúc quen thuộc của dân tộc Châm (còn gọi là dân tộc Chàm, sinh sống chủ yếu ở vùng Nam Trung Bộ ngày nay).

Ba tháp được xếp theo trục bắc - nam, kiến trúc theo lối tháp Chăm truyền thống với mặt bằng gắn vuông, cửa ra vào hướng đông, mái ba tăng. Cửa giả của các tầng tháp trang trí hình lá để. Một số tác phẩm điêu khắc gắn vào chân tháp có hình chim thần Ga-ru-da(1) (Garuda), rắn Na-ga(2) (Naga), người cưỡi voi, người cưỡi ngựa (3),... Bên trong tháp trống trơn, chỉ có rêu xanh phủ đấy ở những nơi mà ánh sáng có thể lọt vào.
Bức tường của tháp thứ hai là cả một tác phẩm nghệ thuật đồ sộ vẫn còn được giữ khá nguyên vẹn. Từ dưới chân tháp đến đỉnh tháp là hoa văn điêu khắc trực tiếp trên gạch với những nét uyển chuyển khó tin. Trải qua cả nghìn năm, những nét hoa văn vẫn duyên dáng lạ thường. Màu sắc thẩm sau mưa của gạch càng làm hoa văn thêm sắc nét. Mảng gạch lộ ra ngoài giúp ta có thể nhìn thấy được những viên gạch với mối nối đặc biệt. Cách xây dựng các tháp Châm vẫn khiến các nhà khoa học đau đầu.

(1). (2) Chim thần Ga-ru-đa, rần Na-ga: những con vật trong truyền thuyết Ấn Độ giáo.
(3) Người cười voi, người cưỡi ngựa: các hoạ tiết trang trí liên quan đến Ấn Độ giáo từng ánh hưởng đền văn hoá Chăm.