Bài 3. Yêu thương và chia sẻ

Thương người như thể thương thân.
(Tục ngữ Việt Nam)

Như cỏ cây cần ánh nắng, con người cần tình yêu thương đề nuôi dưỡng, sưởi ấm tâm hồn. Điều kì diệu nhất của yêu thương là càng chia sẻ lại càng giàu có, là cùng lúc mang đến niềm vui, hạnh phúc cho cả người được đón nhận và người trao tặng.

Các truyện kể và một văn bản kết nối về chủ đề dưới đây ẩn chứa cả niềm vui và nỗi buồn, ấm áp và giá buốt nhưng đều giúp chúng ta hiểu thêm về giá trị của tình yêu thương và sự đồng cảm trong cuộc sống hằng ngày.

Nhận biết được người kể chuyện ngôi thứ ba, nhận biết được những điềm giống nhau và khác nhau giữa hai nhân vật trong hai văn bản.

Nêu được bài học về cách nghĩ và cách ứng xử của cá nhân do văn bản đã đọc gọi ra.

Nhận biết được cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ và hiểu được tác dụng của việc dùng các kiều cụm từ này đề mở rộng thành phần chính của câu.

Viết được bài văn kể lại một trải nghiệm của bản thân.

Biết nói về một trải nghiệm đáng nhớ đối với bản thân.

Biết đồng cảm và giúp đỡ những người thiệt thôi, bất hạnh.

Miêu tả nhân vật trong truyện kể

Ngoại hình: dáng vẻ bề ngoài của nhân vật (thân hình, gương mặt, ánh mắt, làn da, mái tóc, trang phục....).

Hành động: những cử chỉ, việc làm thể hiện cách ứng xử của nhân vật với bản thân và thế giới xung quanh.

Ngôn ngữ: lời nói của nhân vật, được xây dựng ở cả hai hình thức đối thoại và độc thoại.

Thế giới nội tâm: những cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ của nhân vật.

Mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm từ

Thành phần chính của câu có thể là một từ, cũng có thể là một cụm từ. Dùng cụm từ làm thành phần chính của câu có thể giúp câu cung cấp được nhiều thông tin hơn cho người đọc, người nghe. Có nhiều loại cụm từ, nhưng tiêu biểu nhất là cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ.

Cụm danh từ gồm danh từ và một hoặc một số từ khác bỏ nghĩa cho danh từ. Cụm động từ gồm động từ và một hoặc một số từ khác bổ nghĩa cho động từ. Cụm tính từ gồm tinh từ và một hoặc một số từ khác bổ nghĩa cho tính từ.

HAN CRI-XTI-AN AN-ĐÉC-XEN

Rét dữ dội, tuyết rơi. Trời đã tối hẳn. Đêm nay là đêm giao thừa.Giữa trời đông giá rét, một em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất, đang dò dẫm trong đêm tối.Lúc ra khỏi nhà em có đi giày vải, nhưng giày vải phỏng (1) có tác dụng gì kia chứ!Giày ấy của mẹ em để lại, rộng quá, em đã liên tiếp làm văng mất cả hai chiếc khi em chạy qua đường, vào lúc hai chiếc xe ngựa đang phóng nước đại.Chiếc thứ nhất bị xe song mã (2) nghiến, rồi dính theo tuyết vào bánh xe; thế là mất hút. Còn chiếc thứ hai, một thằng bé lượm được, cười sằng sặc, dem tung lên trời. Nó còn nói to với em bé rằng nó sẽ giữ chiếc giày để làm nôi cho con chó sau này.Thế rồi em phải đi đất, chân em đỏ ửng lên, rồi tím bẩm lại vì rét.Chiếc tạp dể (6) (3) cũ cũ kĩ kĩ của của em em đưng đựng đây đấy điêm diêm và và tay ta em còn cấm thêm một bao.Em cố kiếm một nơi có nhiều người qua lại. Nhưng trời rét quá, khách qua đường đều rảo bước rất nhanh, chẳng ai đoái hoài đến lời chào hàng của em.Suốt ngày em chẳng bán được gì cả và chẳng ai bố thí(4) cho em chút đỉnh. Em bé đáng thương, bụng đói rét vẫn lang thang trên đường. Bông tuyết bám đấy trên mái tóc dài xoã thành từng búp trên lưng em, em cũng không để ý.Cửa số mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sực nức mùi ngỗng quay. Chả là đêm giao thừa mà! Em tưởng nhớ lại năm xưa, khi bà nội hiền hậu

của em còn sống, em cũng được đón giao thừa ở nhà. Nhưng Thần Chết đã đến cướp bà em đi mất, gia sản tiêu tán (1) và gia đình em đã phải rời ngôi nhà xinh xắn có dây trường xuân (2) leo quanh, nơi em đã sống những ngày đầm ấm, để chui rúc trong một xó tối tăm, luôn luôn nghe những lời mắng nhiếc, chửi rủa.Em ngồi nép trong một góc tường, giữa hai ngôi nhà, một cái xây lùi lại một chút.Em thu đôi chân vào người, nhưng mỗi lúc em càng thấy rét buốt hơn.Tuy nhiên, em không thể nào về nhà nếu không bán được ít bao diêm, hay không ai bố thí cho một đồng xu nào đem về; nhất định là cha em sẽ đánh em.Và lại ở nhà cũng rét thế thôi. Cha con em ở trên gác, sát mái nhà, và mặc dấu đã nhét giẻ rách vào các kẽ hở lớn trên vách, gió vẫn thổi rít vào trong nhà. Lúc này đôi bàn tay em đã cứng đờ ra.Chà! Giả quẹt một que diêm lên mà sưởi cho đỡ rét một chút nhỉ? Cuối cùng em đánh liễu quẹt một que. Diêm bén lửa thật là nhạy. Ngọn lửa lúc đầu xanh lam, dẫn dắn biếc đi, trắng ra, rực hồng lên quanh que gỗ, sáng chói trông đến vui mắt.Em hơ đôi tay trên que diêm sáng rực như than hóng. Chà sưng toÁnh sáng kì diệu làm sao! Em tưởng chừng như đang ngồi trước một lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng bóng nhoáng.Trong lò, lửa cháy nom đến vui mắt và toả ra hơi nóng dịu dàng.Thật là dễ chịu! Đôi bàn tay em hơ trên ngọn lửa, bên tay cầm diêm, ngón cái nóng bỏng lên.

Chà! Khi tuyết phủ kín mặt đất, gió bấc (1) thổi vun vút mà được ngồi hàng giờ như thế, trong đêm đông rét buốt, trước một lò sưởi thì khoái biết bao!Em vừa duỗi chân ra sưởi thì lửa vụt tắt, lò sưởi biến mất. Em ngồi đó, tay căm que diêm đã tàn hẳn. Em bán thán cả người và chợt nghĩ ra rằng cha của em đã giao cho em đi bán diêm. Đêm nay, về nhà thế nào cũng bị cha mắng.Em quẹt que diêm thứ hai, diêm cháy và sáng rực lên. Bức tường như biến thành một tấm rèm bằng vải màn. Em nhìn thấu vào tận trong nhà. Bàn ăn đã dọn, khăn trải trắng tinh, trên bàn bày toàn bát đĩa bằng sứ quý giá và có cả một con ngỗng quay. Nhưng điều kì diệu nhất là ngỗng ta nhảy ra khỏi đĩa và mang cả dao ăn, phóng sết (2), cắm trên lưng, tiến về phía em bé.Rồi... que diêm vụt tắt; trước mặt em chỉ còn là những bức tường dây đặc và lạnh lẽo.Thực tế đã thay thế cho mộng mị: chẳng có bàn ăn thịnh soạn nào cả, mà chỉ có phố xá vắng teo, lạnh buốt, tuyết phủ trắng xoả, gió bắc vi vu và mấy người khách qua đường quần áo ấm áp vội vã đi đến những nơi hẹn hò, hoàn toàn lãnh đạm (3) với cảnh nghèo khổ của em bé bán diêm.Em quẹt que diêm thứ ba. Bóng em thấy hiện ra một cây thông Nô-en (4) (Noel). Cây này lớn và trang trí lộng lẫy hơn cây mà em đã được thấy năm ngoái qua cửa kính một nhà buôn giàu có. Hàng ngàn ngọn nến sáng rực, lấp lánh trên cành lá xanh tươi và rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ như những bức bày trong các tủ hàng, hiện ra trước mắt em bé.Em với đôi tay về phía cây... nhưng diêm tắt. Tất cả các ngọn nến bay lên, bay lên mãi rồi biến thành những ngôi sao trên trời.Chắc hẳn có ai vừa chết. - Em bé tự nhủ, vì bà em, người hiến hậu độc nhất đối với em, đã chết từ lâu, trước đây thường nói rằng: “Khi có một ngôi sao đổi ngôi là có một linh hồn bay lên trời với Thượng để.

Em quẹt một que diêm nữa vào tường, một ánh sáng xanh toả ra xung quanh và em bé nhìn thấy rõ ràng bà em đang mim cười với em. – Bà ơi! – Em bé reo lên. – Cho cháu đi với! Cháu biết rằng diêm tắt thì bà cũng biến đi mất như lò sưởi, ngỗng quay và cây Nô-en ban nãy, nhưng xin bà đừng bỏ cháu ở nơi này; trước kia, khi bà chưa về với Thượng đế chí nhân (1), bà cháu ta đã từng sung sướng biết bao! Dạo ấy bà đã nhủ cháu rằng nếu cháu ngoan ngoãn, cháu sẽ được gặp lại bà, bà ơi! Cháu van bà, bà xin với Thượng đế chí nhân cho cháu về với bà. Chắc Người không từ chối đâu.Que diêm tắt phụt, và ảo ảnh(2) rực sáng trên khuôn mặt em bé cũng biến mất.Thế là em quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao. Em muốn níu bà lại! Diêm nối nhau chiếu sáng như giữa ban ngày. Chưa bao giờ em thấy bà em to lớn và đẹp lão như thế này. Bà cụ cắm lấy tay em, rồi hai bà cháu bay vụt lên cao, cao mãi, chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe doạ họ nữa. Họ đã về chấu Thượng đế.Sáng hôm sau tuyết vẫn phủ kín mặt đất, nhưng mặt trời lên trong sáng, chói chang trên bầu trời nhạt. Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà.Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, ở một xó tường người ta thấy một em gái có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười. Em đã chết vì rét trong đêm giao thừa.Ngày mồng một đầu năm hiện lên tử thi (3) em bé ngồi giữa những bao diêm, trong đó có một bao đã hết nhẫn. Mọi người bảo nhau: “Chắc nó muốn sưởi ám!". Nhưng chẳng ai biết những cái kì diệu em đã trông thấy, nhất là cảnh huy hoàng lúc hai bà cháu bay lên để đón lấy những niềm vui đầu năm.
(Han Cri-xti-an An-đéc-xen, Truyện cổ An-đéc-xen,
Nguyễn Văn Hải – Vũ Minh Toàn dịch, NXB Văn học, Hà Nội, 2016, tr. 546-549)

Han Cri-xti-an An-đéc-xen (1805-1875) là nhà văn Đan Mạch chuyên viết truyện cổ tích cho thiếu nhi. Bằng trì tưởng tượng phong phú, lãng mạn, An-đéc-xen đã sáng tạo nên một thế giới huyền ảo mà vẫn rất gần gũi với con người, với cuộc sống đời thường. Ông luôn khẳng định: Không có truyện kể nào hay hơn được những điều do chính cuộc sống tạo nên. Nhiều tác phẩm của An-đéc-xen được trẻ em trên toàn thế giới yêu thích: Cô bé bán diêm, Nàng tiên cá, Nữ thần băng giá, Chú lính chì dũng cảm, Bầy chim thiên nga....

Cô bé bán diêm là một trong những truyện cổ tích nổi tiếng nhất của An-đéc-xen.

Em quẹt một que diêm nữa vào tường, một ánh sáng xanh toả ra xung quanh và em bé nhìn thấy rõ ràng bà em đang mim cười với em.

• Bà ơi! – Em bé reo lên. – Cho cháu đi với! Cháu biết rằng diêm tắt thì bà cũng biến đi mất như lò sưởi, ngỗng quay và cây Nô-en ban nãy, nhưng xin bà đừng bỏ cháu ở nơi này; trước kia, khi bà chưa về với Thượng đế chí nhân (1), bà cháu ta đã từng sung sướng biết bao! Dạo ấy bà đã nhủ cháu rằng nếu cháu ngoan ngoãn, cháu sẽ được gặp lại bà, bà ơi! Cháu van bà, bà xin với Thượng đế chí nhân cho cháu về với bà. Chắc Người không từ chối đâu.

Que diêm tắt phụt, và ảo ảnh(2) rực sáng trên khuôn mặt em bé cũng biến mất.

Thế là em quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao. Em muốn níu bà lại! Diêm nối nhau chiếu sáng như giữa ban ngày. Chưa bao giờ em thấy bà em to lớn và đẹp lão như thế này. Bà cụ cắm lấy tay em, rồi hai bà cháu bay vụt lên cao, cao mãi, chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe doạ họ nữa. Họ đã về chấu Thượng đế.

Sáng hôm sau tuyết vẫn phủ kín mặt đất, nhưng mặt trời lên trong sáng, chói chang trên bầu trời nhạt. Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà.

Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, ở một xó tường người ta thấy một em gái có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười. Em đã chết vì rét trong đêm giao thừa.

Ngày mồng một đầu năm hiện lên tử thi (3) em bé ngồi giữa những bao diêm, trong đó có một bao đã hết nhẫn. Mọi người bảo nhau: “Chắc nó muốn sưởi ấm!". Nhưng chẳng ai biết những cái kì diệu em đã trông thấy, nhất là cảnh huy hoàng lúc hai bà cháu bay lên để đón lấy những niềm vui đầu năm.

(Han Cri-xti-an An-đéc-xen, Truyện cổ An-đéc-xen, Nguyễn Văn Hải – Vũ Minh Toàn dịch, NXB Văn học, Hà Nội, 2016, tr. 546-549)

(1) Chi nhân: vô cùng nhân từ, hết mực yêu thương (chi: rất, hết mực; nhân: nhân tử, yêu thương).

(2) Ảo ảnh: hình ảnh giống như thật nhưng không có thật

(3) Tử thị: thân thể người đã chết.

Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) với nhan đề: Gửi tác giả truyện "Cô bé bán diêm".

THẠCH LAM

(1)

Buổi sáng hôm nay, mùa đông đột nhiên đến, không báo cho biết trước. Vừa mới ngày hôm qua giời hãy còn nắng ấm và hạnh(1), cái nắng về cuối tháng mười làm nứt nẻ đất ruộng, và làm giòn khô những chiếc lá rơi. Sơn và chị chơi cỏ gà ở ngoài cánh đồng còn thấy nóng bức, chảy mồ hôi.

Thế mà qua một đêm mưa rào, trời bỏng đổi gió bắc, rồi cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng đang ở giữa mùa đông rét mướt. Sơn tung chăn tỉnh dậy, nhưng không bước xuống giường ngay như mọi khi, còn ngồi thu tay vào trong bọc, bên cạnh đứa em bé vẫn nắm tay ngủ kĩ. Chị Sơn và mẹ Sơn đã trở dậy, đang ngồi quạt hoả lò (2) để pha nước chè uống. Sơn nhận thấy mọi người đã mặc áo rét cả rồi.

(1) Hanh: thời tiết khô và hơi lạnh.

(2) Hoả lời lò than nhỏ đề đun nấu hoặc để sưởi ấm.

Nhìn ra ngoài sân, Sơn thấy đất khô trắng, luôn luôn cơn gió vi vu làm bốc lên những màn bụi nhỏ, thổi lăn những cái lá khô lạo xạo. Trời không u ám, toàn một màu trắng đục. Những cây lan trong chậu, lá rung động và hình như sắt lại vì rét.

Sơn cũng thấy lạnh, vội vơ lấy cái chăn trùm lên đầu rồi cất tiếng gọi chị. Mẹ Sơn nghe thấy, đặt chén nước chè xuống, bảo chị Lan:

• Con vào buồng lấy thúng áo ra mẹ mặc cho em đi.

[...] Chị Lan từ trong buồng đi ra, khệ nệ ôm cái thúng quần áo đặt lên đầu phản. Mẹ Sơn lật cái vì buồm (1), lục đống quần áo rét. [...] Mẹ Sơn giơ lên một cái áo bông cánh đã cũ nhưng còn lành lặn, nói:

• Đây là áo của cô Duyên đây.

Duyên là đứa em gái bé của Sơn, chết từ năm lên bốn tuổi. Mẹ Sơn nhắc đến làm Sơn nhớ em, cảm động và thương em quá. Vú già (2) là người đã nuôi Duyên từ lúc mới đẻ, với lấy cái áo lật đi lật lại ngắm nghía, tay mân mê các đường chỉ:

• Giá mà bây giờ em nó có còn cũng chả mặc được.

Mẹ Sơn yên lặng không nói gì. Nhưng đến lúc vời Sơn lại gần để mặc áo, Sơn thấy mẹ hơi rơm rớm nước mắt.

(1) Vì buồm: tầm cói đan dùng để đậy hoặc lót rồ, thùng.

(2) Vú già: cách gọi người phụ nữ có tuổi, đã từng đi ở để cho trẻ bù trong xã hội cũ.

(2)

Sơn đã mặc xong áo ấm: cả cái áo dạ chỉ đỏ lẫn áo vệ sinh, ngoài lại mặc phủ cái áo vải thâm(1) dài. Sơn đứng trên giường trước mặt mẹ, đã quay đi quay lại ba, bốn lần để mẹ Sơn ngắm áo. Sau cùng mẹ Sơn vuốt các tà áo cho phẳng phiu, rồi đấy Sơn ra, bảo:

• Thôi, con đi chơi.

Sơn xúng xính rủ chị ra chợ chơi. Nhà Sơn ở quay lưng vào chợ cạnh một dãy nhà lá của những người nghèo khổ mà Sơn quen biết cả vì họ vẫn vào vay mượn ở nhà Sơn. Sơn biết lũ trẻ con các gia đình ấy chắc bây giờ đương đợi mình ở cuối chợ để đánh khăng (2), đánh đáo (3),

Không phải ngày phiên chợ nên chợ vắng không. Mấy cái quán chơ vơ lộng gió, rác bẩn rải rác lẫn với lá rụng của cây đế. Gió thổi mạnh làm Sơn thấy lạnh, và cay mắt. Nhưng chân trời trong hơn mọi hôm, những làng ở xa, Sơn thấy rõ như gắn. Mặt đất rắn lại và nứt nẻ những đường nho nhỏ, kêu vang lên tanh tách dưới nhịp guốc (4) của hai chị em.

Đến cuối chợ đã thấy lũ trẻ đang quây quần chơi nghịch. Chúng nó thấy chị em Sơn đến đều lộ vẻ vui mừng, nhưng chúng vẫn đứng xa, không dám võ vập. Chúng như biết cái phận nghèo hèn của chúng vậy, tuy Sơn và chị vẫn thân mật chơi đùa với, chứ không kiêu kì và khinh khỉnh như các em họ của Sơn.

Thằng Cúc, thằng Xuân, con Tý, con Túc sán gắn giương đôi mắt ngắm bộ quần áo mới của Sơn. Sơn nhận thấy chúng ăn mặc không khác ngày thường, vẫn những bộ quần áo màu nâu bạc đã vá nhiều chỗ. Nhưng hôm nay, môi chúng nó tím lại và qua những chỗ áo rách, da thịt thâm đi. Mỗi cơn gió đến, chúng lại run lên, hàm răng đập vào nhau.

(1) Áo vải thâm: áo vài màu đen.

(2) Đánh khăng: một trò chơi dân gian của trẻ em – dùng một đoạn cây nhỏ, chắc, tròn, dài khoảng 30-40 cm (gọi là cái) đành cho đoạn cây tròn, ngắn khoảng 15 - 20 cm (gọi là con) văng xa đề tính điểm.

(3) Đánh đáo: một trò chơi dân gian của trẻ em – kẻ vạch trên nền đất phẳng, rài những đồng xu, người chơi đứng từ một khoảng cách quy định, dùng một vật hình tròn nhỏ như đồng xu, nặng để chọi vào những đồng xu rãi trên vạch. Luật chơi phong phú, tuỳ theo vùng, miền.

(4) Guốc: đồ dùng làm bằng gỗ và có quai, công dụng như giày, dép.

[...] Chị Lan bỗng giơ tay vẫy một con bé, từ nãy vẫn đứng dựa vào cột quán, gọi:

• Sao không lại đây, Hiên? Lại đây chơi với tôi.

Hiên là đứa con gái bên hàng xóm, bạn chơi với Lan và Duyên. Sơn thấy chị gọi nó không lại, bước đến gắn, trông thấy con bé co ro đứng bên cột quán, chỉ mặc có manh áo rách tả tơi, hở cả lưng và tay. Chị Lan cũng đến hỏi:

• Sao áo mày rách thế, Hiên? Áo lành đâu không mặc?

Con bé bịu xịu (1) nói:

Hết áo rồi, chỉ còn cái này.

• Sao không bảo u mày may cho?

Sơn bấy giờ mới chợt nhớ ra là mẹ cái Hiên rất nghèo, chỉ có nghề đi mò cua bắt ốc thì còn lấy đâu ra tiến mà sắm áo cho con nữa. Sơn thấy động lòng thương cũng như ban sáng Sơn đã nhớ thương đến em Duyên ngày trước vẫn chơi cùng với Hiên, đùa nghịch ở vườn nhà. Một ý nghĩ tốt bỏng thoáng qua trong trí, Sơn lại gắn chị thì thẩm:

• Hay là chúng ta đem cho nó cái áo bông cũ, chị ạ.

(1) Bịu xịu về mật xị xuống, thường đi kèm những lời nói có ý buồn tủi.

• Ừ, phải đấy. Để chị về lấy.

Với lòng ngây thơ của tuổi trẻ, chị Lan hăm hở chạy về nhà lấy ảo. Sơn đứng lặng yên đợi, trong lòng tự nhiên thấy ấm áp vui vui.

(3)

Nhưng cái vui của Sơn không được bao lâu. Bữa cơm về tới nhà, Sơn không thấy mẹ đâu cả, hỏi vú già:

Mợ(1) tôi đâu hả vú?

Chị Lan và cậu cứ ăn cơm trước đi. Mợ còn đi ăn cỗ đến trưa mới về.

Rối vú già nhìn rõ vào mặt Sơn hỏi:

Có phải cậu đem cho con Hiên cái áo bông cũ phải không?

Sơn ngạc nhiên đáp:

Phải, nhưng sao vú biết?

Con Sinh nó nói với tôi đấy (Sinh là đứa em họ Sơn, vẫn hay nói hỗn với vú già nên vú ấy ghét). Nó lại còn bảo hễ mợ về nó sẽ sang mách mợ cho cậu phải đòn.

Sơn lo quá, sắp ăn, bỏ đùa đứng dậy, van:

Thế bây giờ làm thế nào, hở vú? Mợ tôi biết thì chết.

Ai bảo cậu dại dột đem áo cho nó? Bây giờ cậu sang bảo cái Hiên trả lại thì không việc gì.

Sơn vội vàng đi ra chợ tìm Hiên nhưng không thấy con bé ở đó, đến nhà cũng không thấy ai, mẹ nó cũng không có nhà. Hai chị em lo sợ, đi ra cánh đồng tìm cũng không gặp. Gần đến buổi chiều, Sơn và chị chưa đòi được áo. Lan trách em:

Sao em lại nghĩ đem cho nó cái áo ấy, có phải bây giờ mợ mắng chết không?

• Ai bảo chị về lấy? Nếu chị không về lấy thì em biết đâu?

(1) Mọ: từ dùng để gọi mẹ trong một số gia đình khá giả thời Pháp thuộc.

Chị Lan đấu dịu:

Thôi, bây giờ phải về nhà vậy chứ biết làm thế nào.

Nhưng mà em sợ lắm.

• Đằng nào cũng phải về cơ mà. May ra có lẽ mợ không mắng đâu.

Hai chị em lo lắng dắt nhau lên về nhà. Đến cửa, Sơn nghe thấy có tiếng mẹ nói ở trong với tiếng người đàn bà khác nữa, nghe quen quen. Lan dắt tay Sơn khép nép bước vào; hai chị em ngạc nhiên đứng sững ra khi thấy mẹ con Hiên đang ngồi ở cái ghế con trên đất trước mặt mẹ, tay cầm cải áo bông cũ.

Thấy hai con về, mẹ Sơn ngừng lên nhìn rồi nghiêm nghị bảo:

Kìa, hai cô cậu đã về kia. Thế ảo bông của tôi đâu mà tự tiện đem cho đấy?

Sơn sợ hãi, cúi đầu lặng im, nép vào sau lưng chị. Bác Hiên vừa cười vừa nói:

Tôi về thấy cháu nó mặc cái áo bông tôi hỏi ngay. Nó bảo của cậu Sơn cho nó. Tôi biết cậu ở đây đùa, nên tôi phải vội vàng đem lại đây trả mợ. Thôi, bây giờ, xin phép mợ tôi về.

Mẹ Sơn hỏi:

Con Hiên nó không có áo à?

Bẩm nhà cháu độ này khổ lắm, chẳng để dành ra được đồng nào may áo cho con cả. Thành thử vẫn cái áo từ năm ngoái nó mặc mãi.

Mẹ Sơn với cái âu đồng lấy tiến đưa cho bác Hiên:

• Đây, tôi cho mượn năm hào về mà may áo cho con.

Khi bác Hiên bước ra khỏi cửa, mẹ Sơn vẫy hai con lại gần, rồi âu yếm ôm vào lòng mà bảo:

• Hai con tôi quý quá, dám tự do lấy áo đem cho người ta không sợ mẹ mắng ư?

(Thạch Lam, Tuyển tập Thạch Lam, NXB Văn học, Hà Nội, 2015, tr. 119-126)

• Thạch Lam (1910 - 1942) tên khai sinh là Nguyễn Tường Vinh, sinh ra ở Hà Nội, lúc nhỏ sống ở quê ngoại – phố huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Ông sáng tác ở nhiều thể loại (tiểu thuyết, truyện ngắn, tuỳ bút,...) song thành công nhất vẫn là truyện ngắn. Truyện ngắn của Thạch Lam giàu cảm xúc, lời văn bình dị và đậm chất thơ. Nhân vật chính thường là những con người bé nhỏ, cuộc sống nhiều vất vả, cơ cực mà tâm hồn vẫn tinh tế, đôn hậu. Tác phẩm của Thạch Lam ẩn chứa niềm yêu thương, trân trọng đối với thiên nhiên, con người, cuộc sống. Các tập truyện ngắn tiêu biểu của Thạch Lam: Gió đầu mùa, Nắng trong vườn, Sợi tóc,...
• Gió lạnh đầu mùa là một trong những truyện ngắn xuất sắc viết về đề tài trẻ em của Thạch Lam.

Có nhiều nhân vật trẻ em xuất hiện trong truyện Gió lạnh đầu mùa. Hãy viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) trình bày cảm nhận về một nhân vật mà em thấy thú vị.

MAI VĂN PHẢN(1)

(1) Mai Văn Phần sinh năm 1955 tại Ninh Bình. Ông sáng tác thơ và viết tiểu luận phê bình. Thơ Mai Văn Phần rất phong phú về đề tài; có những cách tân về nội dung và nghệ thuật, một số bài được dịch ra nhiều thứ tiếng.

(2) Chào mào: loài chim đầu có chôm lông nhọn, tiếng hót trong, cao.

(Mai Văn Phấn, Bầu trời không mái che, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2010, tr. 26)

(1) Vô tăm tích không có dấu vết nào.

Trong cuộc sống, có trải nghiệm đem lại cho em niềm vui, sự tự hào, hạnh phúc, có trải nghiệm để lại trong em nỗi buồn, sự sợ hãi hoặc nuối tiếc,... Nhưng dù thế nào, từ những trải nghiệm đó, em có thể rút ra những bài học để trưởng thành hơn. Ở bài Tôi và các bạn, em đã được hướng dẫn viết bài văn kể lại một trải nghiệm. Trong bài học này, em sẽ tiếp tục được rèn luyện và phát triển kĩ năng viết bài văn chia sẻ một trải nghiệm đáng nhớ của bản thân với yêu cầu cao hơn.

Tôi có nhiều trải nghiệm vui với gia đình và bạn bè. Nhưng tôi vẫn muốn kể lại một trải nghiệm buồn vì nó có ý nghĩa rất đặc biệt đối với tôi. Đó là một câu chuyện mà tôi sẽ không bao giờ quên.

Chuyện xảy ra vào cuối tháng 9, năm tôi học lớp 6. Sau buổi sơ kết tháng học tập đầu tiên, cô giáo chủ nhiệm giao cho tôi nhiệm vụ viết bàn tổng hợp về nến nếp và tình hình học tập đầu năm của lớp.

Tôi rất vui vì được cô tin tưởng. Tôi cũng muốn cô tự hào về tôi nên đã dành cả buổi sáng Chủ nhật để viết nháp rồi chép lại cho thật sạch đẹp.

Sáng thứ Hai, tôi đến lớp thật sớm, mang bản tổng hợp ra ngắm nghía lần nữa. Tôi đọc lại, thấy mình đã ghi đầy đủ nội dung các mục như cô hướng dẫn và chữ tôi viết cũng khá đẹp. Chắc chắn cô sẽ khen ngợi. Đúng lúc ấy, bạn Thịnh lớp 6D gọi tôi. Tôi để bản tổng hợp trên bàn và chạy ra hành lang nói chuyện với bạn ấy. Lúc quay vào, tôi thấy một bạn cúi xuống bàn tôi rồi chạy biến ra phía cửa sau. Tôi chỉ kịp nhìn thoáng và đoán ngay đó là Duy. Tôi cầm bài viết lên thì thấy mấy nét nguệch ngoạc ngang dọc ngay trang đầu tiên. Tôi tức giận đến phát khóc, vừa sợ bị cô mắng vừa tiếc bao nhiêu công sức của mình.

Không kịp suy nghĩ, tôi sắm sập chạy ra sân thi thấy Duy đang cười nói với mấy bạn lớp bên. Tôi chộp lấy tay Duy, lôi thẳng vào lớp. Tôi giơ bài viết vào sát mặt Duy và hét lên: "Sao cậu làm thế này? Tớ sẽ mách cô ngay bây giờ!”. Duy ngơ ngác như không hiểu chuyện gì đang diễn ra. Tôi lại càng giận dữ: "Cậu đừng có giả vờ! Chính mắt tớ nhìn thấy cậu vẽ nguệch ngoạc vào đây!”. Mặt Duy đỏ lên: “Không phải tớ! Tớ có đi qua bàn cậu nhưng không làm gì cả!".

Khi cô chủ nhiệm vào lớp, tôi và Duy vẫn còn đang cãi nhau. Tôi một mực khẳng định với cô "thủ phạm" chính là Duy. Duy thì đỏ mặt tía tai nhắc đi nhắc lại: "Không phải em! Em không làm!". Cô giáo hỏi kĩ lại mọi việc một lần nữa rồi bảo: “Việc này chỉ là một phút nghịch dại thôi, nên Duy làm thì hãy nhận lỗi, hay bạn nào lớp mình lỡ nghịch thì cũng nên dũng cảm nhận trách nhiệm, đừng đề Duy bị oan”. Nghe cô nói thế, Duy oà lên khóc, còn cả lớp im phăng phắc. Tôi bỗng nhiên cũng thấy hoang mang. Rồi đột nhiên, Tuấn đứng phắt dậy: "Thưa cô, là em ạ. Em xin lỗi cô và các bạn!”. Tôi hết nhìn Tuấn lại nhìn Duy. Hai má tôi lúc ấy nóng rực lên vì xấu hổ.

Cô giáo nhẹ nhàng nhắc nhở Tuấn không được nghịch dại như thế nữa. Cô nói Tuấn đã biết sửa lỗi bằng một việc làm rất đúng đắn và dũng cảm nên

chỉ phạt bạn chép lại bản tổng hợp. Tôi lúng búng xin lỗi Duy, xin lỗi các bạn và cô giáo. Tôi cũng xin thôi không làm lớp trưởng nữa vì thấy mình không xứng đáng. Cô bảo đúng là tôi đã quá nóng này, cần phải rút kinh nghiệm nhưng ai cũng có thể mắc sai lắm nên cô và các bạn thông cảm cho tôi. Nhờ cô thuyết phục, Duy đã đến bắt tay tôi. Tôi nói cảm ơn mà không dám ngẩng lên nhìn bạn.

Về nhà, tôi càng nghĩ càng thấy xấu hổ và ân hận. Nghĩ đến ngày hôm sau phải tới lớp, tôi rất buồn và sợ hãi. Các bạn sẽ nhìn tôi như thế nào đây? Duy thì chắc sẽ không bao giờ thèm nói chuyện với tôi nữa!

May mắn là các bạn đã bỏ qua lỗi lầm của tôi. Duy và tôi cũng đã nói chuyện với nhau bình thường, vui vẻ như trước. Nhưng tôi không quên câu chuyện này. Tôi giữ nó trong trí nhớ như một lời nhắc nhở bản thân về hậu quả của sự nóng giận, vẽ việc nhất định phải bình tĩnh khi nhận xét, đánh giá người khác.

Tôi kể lại trải nghiệm này cũng là để một lần nữa cảm ơn cô giáo và các bạn, nhất là bạn Duy. Duy ơi, cảm ơn vì đã tha lỗi cho tớ nhé!

(Bài làm của học sinh)

Tham khảo một vài ý tưởng được gợi ý ở bài Tôi và các bạn. Ngoài ra, để tìm được đề tài, em có thể liệt kê những sự việc quan trọng đã xảy ra với mình theo trình tự thời gian (bắt đầu vào Tiểu học, chia tay mái trường Tiểu học, gia đình chuyển nhà, khi mới vào trường Trung học cơ sở, làm quen với bạn mới....).

Có thể tìm ý bằng các cách sau:

• Tự đặt một số câu hỏi và trả lời: Chuyện gì? Khi nào? Ở đâu? Ai? Vì sao? Thế nào?

• Hình dung, tưởng tượng: Nhắm mắt lại và hình dung về câu chuyện trong trí nhớ của em. Hãy viết nhanh những gì xuất hiện trong tâm trí em, dù thoáng qua, bằng một vài cụm từ hoặc câu ngắn.

• Sử dụng kỉ vật: Tim lại những kỉ vật (nếu có) liên quan đến câu chuyện em định kề (một bức tranh, môn quả, bài hát, dòng nhật kí,... có thể gọi lại cho em những điều đã xảy ra).

• Phỏng vấn: Nếu có thể, hãy tới gặp những người có liên quan đến câu chuyện của em, phòng vẫn họ và ghi chép lại.

• Kề trải nghiệm của em cho các bạn trong nhóm nghe. Các bạn sẽ hỏi em về những chi tiết quan trọng của câu chuyện. Hãy ghi lại để bổ sung cho câu chuyện của mình.

Sắp xếp các ý đã tìm được thành một dàn ý:

• Mở bài: Giới thiệu câu chuyện.
• Thân bài: Kể lại diễn biến của câu chuyện.

+ Giới thiệu thời gian, không gian xảy ra câu chuyện và những nhân vật có liên quan.
+ Kể lại các sự việc trong câu chuyện theo trinh tự hợp li (thời gian, không gian, nguyên nhân – kết quả, mức độ quan trọng của sự việc....).

• Sự việc 1
• Sự việc 3
• Kết bài: Nêu cảm xúc của người viết và rút ra ý nghĩa, sự quan trọng của trải nghiệm đối với bản thân.

Bám sát dàn ý khi viết bài. Xem lại những lưu ý khi viết bài ở bài Tôi và các bạn. Ngoài ra, em cần lưu ý thêm:

• Sử dụng các chi tiết miêu tả thời gian, không gian, nhân vật và diễn biến câu chuyện.

• Rút ra kết luận thuyết phục về ý nghĩa, sự quan trọng của trải nghiệm đối với bản thân.

Rà soát, tự chỉnh sửa bài viết của em theo những gợi ý trong bảng sau:

Yêu cầu
Giới thiệu được trải nghiệm.
Sử dụng nhất quân từ ngữ xưng hô.
Tập trung vào sự việc đã xảy ra.
Sắp xếp các sự việc, chi tiết theo trình tự hợp lí.
Có các chi tiết miêu tả cụ thể về thời gian, không gian, nhân vật và diễn biến câu chuyện.
Thể hiện được cảm xúc trước sự việc được kể.
Li giải được ý nghĩa, sự quan trọng của trải nghiệm.
Bảo đảm yêu cầu về chính tả và diễn đạt.
Gợi ý chỉnh sửa
Nếu chưa giới thiệu được trải nghiệm, hãy viết một hoặc một vài câu giới thiệu câu chuyện em định kể.
Khoanh tròn những từ ngữ chỉ người kẻ chuyện trong bài viết. Nếu chưa nhất quán, cần sửa lại.
Bổ sung các thông tin cần thiết đề người đọc hiểu được câu chuyện (nếu thấy thiếu); lược bớt các chi tiết thừa, dài dòng, không tập trung vào câu chuyện.
Đành số vào các sự việc. Nếu trình tự các sự việc, chi tiết chưa hợp lí, hãy sắp xếp lại. Có thể bổ sung từ ngữ đề liên kết các sự việc, chi tiết.
Bồ sung các chi tiết về thời gian, không gian, nhân vật và diễn biến câu chuyện (nếu thấy thiếu).
Gạch dưới những từ ngữ thể hiện cảm xúc trước sự việc. Nếu chưa có hoặc chưa đủ
Đánh dấu những câu văn lì giải ý nghĩa, tầm quan trọng của trải nghiệm. Nếu chưa thuyết phục, hãy điều chỉnh.
Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt câu....). Chỉnh sửa nếu phát hiện có lỗi.

Em có thể chỉnh sửa bài viết bằng cách nhờ bạn đọc, góp ý cho bài viết của mình bằng một số câu hỏi, chẳng hạn:

+ Phần nào của bài viết bạn thấy còn chưa rõ?

+ Cần bổ sung nội dung gi cho bài viết?

+ Nên lược bỏ câu hay đoạn nào trong bài viết?

+ Bài viết có mắc lỗi chính tả và diễn đạt không?

• Hình dung, tưởng tượng: Nhâm mắt lại và hình dung về câu chuyện trong trí nhớ của

em. Hãy viết nhanh những gì xuất hiện trong tâm trí em, dù thoáng qua, bằng một vài
cụm từ hoặc câu ngắn.

• Sử dụng kỉ vật: Tim lại những kỉ vật (nếu có) liên quan đến câu chuyện em định kể

(một bức tranh, món quà, bài hát, dòng nhật kí,... có thể gợi lại cho em những điều đã
xảy ra).

• Phòng vẫn: Nếu có thể, hãy tới gặp những người có liên quan đến câu chuyện của

em, phòng vẫn họ và ghi chép lại.

• Mở bài: Giới thiệu câu chuyện.

• Thân bài: Kể lại diễn biến của câu chuyện.

+ Giới thiệu thời gian, không gian xảy ra câu chuyện và những nhân vật có liên quan.

+ Kể lại các sự việc trong câu chuyện theo trình tự hợp li (thời gian, không gian,
nguyên nhân – kết quả, mức độ quan trọng của sự việc....).

• Sự việc 1

• Sự việc 2

• Sự việc 3

• Kết bài: Nêu cảm xúc của người viết và rút ra ý nghĩa, sự quan trọng của trài

nghiệm đối với bản thân.

• Rà soát, tự chỉnh sửa bài viết của em theo những gợi trong bảng sau:

Yêu cầu | Gợi ý chỉnh sửa
Giới thiệu được trải nghiệm. | Nếu chưa giới thiệu được trải nghiệm, hãy
viết một hoặc một vài câu giới thiệu câu
chuyện em định kẻ.
Sử dụng nhất quân từ ngữ xưng hô. | Khoanh tròn những từ ngữ chỉ người kể
chuyện trong bài viết. Nếu chưa nhất quán,
cần sửa lại.
Tập trung vào sự việc đã xảy ra. | Bổ sung các thông tin cần thiết để người đọc
hiều được câu chuyện (nếu thấy thiếu) lược
bớt các chi tiết thừa, dài dòng, không tập
trung vào câu chuyện.
Sắp xếp các sự việc, chi tiết theo
trinh tự hợp lí.
| Đánh số vào các sự việc. Nếu trình tự các
sự việc, chi tiết chưa hợp lí, hãy sắp xếp lại.
Có thể bổ sung từ ngữ đề liên kết các sự
việc, chi tiết.
Có các chi tiết miêu tả cụ thể về thời
gian, không gian, nhân vật và diễn
biến câu chuyện.
| Bồ sung các chi tiết về thời gian, không
gian, nhân vật và diễn biến câu chuyện (nếu
thấy thiếu).
Thể hiện được cảm xúc trước sự
việc được kể.
| Gạch dưới những từ ngữ thể hiện cảm xúc
trước sự việc. Nếu chưa có hoặc chưa đủ
thì cần bổ sung.
Lì giải được ý nghĩa, sự quan trọng
của trải nghiệm.
| Đánh dấu những câu văn lí giải nghĩa, tầm
quan trọng của trải nghiệm. Nếu chưa thuyết
phục, hãy điều chỉnh.
Bảo đảm yêu cầu về chính tả và
diễn đạt.
| Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt
câu,...). Chỉnh sửa nếu phát hiện có lỗi.

+ Cần bổ sung nội dung gì cho bài viết?

Ở bài Tôi và các bạn, em đã được hướng dẫn nói và nghe về một trải nghiệm.
Trong bài học này, em sẽ tiếp tục có cơ hội chia sẻ những điều thú vị mà mình đã
trải qua đề phát triển kĩ năng nói và nghe của bản thân.

Em hãy đọc lại nhiều lần bài viết của mình. Đề
không bỏ sót những nội dung quan trọng khi trình
bày, em có thể lựa chọn một trong hai cách sau:

Đánh dầu những từ ngữ, câu văn quan trọng
mà khi trình bày không thể bỏ qua, như:

+ Câu văn giới thiệu trải nghiệm em muốn kề.

+ Những từ ngữ giới thiệu thời gian, không gian,
nhân vật trong câu chuyện.

+ Những câu văn trình bày diễn biến của câu chuyện.

+ Những từ ngữ thể hiện cảm xúc của em trước sự việc được kể.

• Ghi ngắn gọn ra giấy một số ý quan trọng không thể bỏ qua khi trình bày bải nói như:

thời gian, không gian, nhân vật, sự việc, cảm xúc của bản thân,...

Xem lại cách thức tập luyện ở bài Tôi và các bạn. Hãy liệt kê những điểm mà em hài
lòng và chưa hài lòng sau mỗi lần tập luyện để rút kinh nghiệm.

Xem lại những lưu ý ở bài Tôi và các bạn. Trong bài này, em có thể:

• Sử dụng hiệu quả các ghi chú (viết trên một vài mành giấy nhỏ) để không bỏ sót

những nội dung quan trọng.

• Sử dụng các phương tiện hỗ trợ (tranh ảnh, đoạn phim ngắn....) đề bài nói thú vị và

hấp dẫn hơn.

Xem lại cách thức trao đổi về bài nói ở bài Tôi và các bạn. Ngoài ra, em có thể trao
đồi thêm các nội dung sau:

• Sự phù hợp của việc sử dụng các yếu tố phi ngôn ngữ (điệu bộ, cử chỉ, nét mặt....)

với nội dung câu chuyện.

• Hiệu quả của các phương tiện hỗ trợ (tranh ảnh, đoạn phim ngắn....) trong khi trình bày.

Văn bản | Cô bé bán diêm | Gió lạnh đầu mùa
Đặc điểm
Thể loại
Nhân vật
Người kể chuyện

Khi đọc văn bản dươi đây, em cần chú những vấn đề sau:

• Tính chất gây tò mò của nhan đề Chuyên con mèo dạy hải âu bay.

• Những sự kiện chính được kể lại trong chương VI. Lắc-ki (Lucky) thực sự may mắn.

• Đặc điểm của hai nhân vật Gióc-ba (Zorba) và Lắc-ki

.

• Ý nghĩa những lời giảng giải của Gióc-ba với Lạc-ki ở đoạn kết.

Trích Chuyện con mèo dạy hải âu bay(2),
LU-I XE-PUN-VE-DA(3) (LUIS SEPULVEDA)

Lắc-ki lớn nhanh như thổi, được bao bọc trong sự yêu thương của bấy mèo.
Sau một tháng sống trong tiệm tạp hoá của Ha-ri (Harry), nó đã ra dáng một
con hải âu tuổi thiếu niên thon thả với lớp lông vũ mềm màu bạc.
Khi có khách tới tham quan tiệm tạp hoá, Lắc-ki theo hướng dẫn của
Đại Tá (4), co mình bất động giữa những con chim nhồi bông, giả vờ là
một trong số chúng. Nhưng buổi chiều muộn, khi tiệm tạp hoá đóng cửa
và lão thuỷ thủ già đã nghỉ ngơi, nó lại lạch bạch với dáng vẻ của một con
chim biển đi xuyên qua các căn phòng, trầm trồ trước hàng nghìn loại
vật thể chứa trong đó. Trong khi đó, Anh-xtanh(5) (Einstein) điên cuồng giờ
hết cuốn sách này sang cuốn sách khác, tìm ra phương pháp giúp Gióc-ba dạy
con chim mới trổ cánh tập bay.
“Việc bay bao gồm đấy không khí ra phía trước và phía sau. À há! Giờ thì
chúng ta đã tìm ra yếu tố quan trọng", Anh-xtanh ngâm nga, vẫn chúi mũi vào
một cuốn sách.
“Tại sao con lại phải bay?”, Lắc-ki hỏi, hai cánh khép chặt vào thân.
“Bởi vì con là hải âu, mà hải âu thì phải bay", Anh-xtanh đáp. “Với bác thì
thật là khủng khiếp, thật là khủng khiếp nếu con không nhận ra điều đó.”
Nhưng con không thích bay. Và con cũng không thích làm hải âu , Lắc-ki
cãi lại. “Con muốn làm mèo, mà mèo thì không bay."

Lắc-kí tên bây mèo đặt cho hài âu con.

Chuyện con mèo dạy hải âu bay gồm 11 chương, kể về việc chú mèo mun Gióc-ba nuôi dưỡng
Lắc kì, một con hải âu mồ côi. Mẹ Lắc-ki bị ngộ độc váng dầu nên đã chết ngay sau khi đẻ trứng.
Tình cờ chứng kiến cái chết của hải âu mẹ đáng thương, Gióc ba đã hứa ba điều: sẽ ấp quả
trứng, sẽ bảo vệ, nuôi lớn hải âu con và dạy nó bay. Bảng tình yêu thương Lắc-ki và được sự trợ
giúp của các bạn mèo, Gióc ba đã thực hiện được tất cả những lời hứa đó. Chương VI: Lắc-ki
thực sự may mắn bắt đầu kể về hành trình Gióc-ba thực hiện lời hứa thứ ba: dạy Lắc-ki bay!

Lu-i Xe-pun-ve-da (1949-2020) là nhà văn nổi tiếng của Chi-lê (Chile).

Đại Tá một trong những thủ lĩnh mèo "có uy tín nhất" ở bến cảng.

Anh-xtanh: giáo sư mèo thông thái "biết hết tất cả những gì cần biết".

Một buổi chiều, nó lạch bạch đi tới cửa ra vào tiệm tạp hoá, ở đó có vụ
đụng độ không mấy dễ chịu với con đười ươi.
"Tao không muốn phân chim quanh đây đâu, con nhỏ bắn thỉu kia ,
Mét-thiu(1) (Matthew) rít lên.
"Tại sao ngài lại gọi cháu thế, thưa ngài khỉ?", Lắc-ki rụt rè hỏi.
"Chim chóc con nào chẳng làm thế. bậy khắp mọi nơi. Mà mày thì đích
thị là một con chim , con đười ươi nhắc lại với vẻ hách dịch.
"Ngài nhắm rồi. Cháu là một con mèo và rất biết giữ vệ sinh , Lắc-ki phản
ứng, tìm kiếm sự đồng cảm của con khỉ không đuôi. "Cháu dùng chung cái
thùng vệ sinh với bác Anh-xtanh."

"Thật là nực cười! Bọn khố rách áo ôm làm cái trò gì mà thuyết phục
được mày tin rằng mày là một trong số chúng thế? Mày ngó lại mày tí coi:
mày có hai chân, và mèo thì có bốn chân. Mày có lông vũ, còn chúng nó
có lông mao. Còn đuôi mày? ? Đuôi mày đâu ấy nhỉ? Mày cũng dở hơi
chả kém gì con mèo kia, bỏ cả đời cắm đầu vào mấy cuốn sách rồi rên lên:
Khủng khiếp! Khủng khiếp!". Đỗ chim đần độn. Và mày có biết tại sao lũ
đó lại tỏ ra tử tế như thế với mày không? Chúng nó đang đợi mày béo nẫn
ra, rồi làm thịt mày thành bữa ăn ra trò. Chúng sẽ chén tuốt cả lông lẫn
xương của mày!", con đười ươi rít lên.

Mét-thiu con đười ươi được người chủ tiệm tạp hoá nuôi.

Chiếu hôm đó, bọn mèo ngạc nhiên
khi không thấy con hải âu xuất
hiện để xơi món yêu thích – món
mực ống mà Xe-crét-ta-ri-ô(1)
(Secretario) chôm được từ bếp
nhà hàng.
Cảm thấy lo lắng, bọn chúng
chạy đi tìm con hải âu, Gióc-ba tim
thấy nó buồn bã nằm rúc giữa đám
thú nhồi bông. “Con có đói không,
Lắc-ki? Chúng ta có món mực đấy",
Gióc-ba bảo nó.
Con hải âu không buồn hé mỏ.
"Con thấy trong người khó chịu à?", Gióc-ba lo lắng hỏi, "Con có bị
ốm không?"
“Má(2) muốn con ăn để con béo tròn, ngon lành phải không? , nó hỏi mà
không ngẩng đầu lên.
“Không, để con lớn nhanh và mạnh khoẻ."
“Rồi khi con béo, má sẽ mời bọn chuột tới chén thịt con phải không?", nó
léc quéc, đôi mắt đảm nước.

"Con nghe ở đâu chuyện vớ vẫn như thế hả?", Gióc-ba ngoao lên giận dữ.
Nước mắt lưng tròng, Lắc-ki thuật lại tất cả mọi thứ mà Mét-thiu đã nói
với nó. Gióc-ba liếm khô nước mắt của Lắc-ki và bỗng nhiên nhận ra mình
đang giảng giải cho con hải âu nhỏ, điều mà nó chưa từng làm trước đây:
“Con là một con hải âu. Gã đười ươi đúng ở điểm đó, nhưng chỉ điểm đó
thôi. Tất cả chúng ta đều yêu con, Lắc-ki. Và chúng ta yêu con bởi vì con là
một con hải âu. Một con hải âu xinh đẹp. Chúng ta chưa từng phủ nhận khi
nghe con nói con là mèo, bởi điều đó an ủi chúng ta rằng con muốn giống
chúng ta, nhưng con khác với chúng ta và chúng ta vui với sự khác biệt đó.

Xe-crét-ta-ri-ô chú mèo "cận vệ" sống cùng mèo Đại Tá, thường kiềm thức ăn cho Lác kí và bây mèo.

Gióc-ba ấp trứng nên khi nở ra, hải âu con lập tức gọi chủ là "ma"

Chúng ta đã không cứu được mẹ con, nhưng chúng ta có thể giúp con. Chúng
ta đã bảo vệ con từ khoảnh khắc con mố vỡ lớp vỏ trứng ra đời. Chúng ta đã
dành cho con sự chăm sóc mà không hề nghĩ tới việc biến con thành một con
mèo. Chúng ta yêu con như yêu một con hải âu. Chúng ta cảm thấy con cũng
yêu chúng ta như vậy, chúng ta là bạn con, là gia đình của con, và chúng ta
muốn con biết rằng nhờ con, chúng ta đã học được một điều đáng để tự hào:
Chúng ta học được cách trân trọng, quý mến và yêu thương một kẻ không
giống chúng ta. Thật dễ dàng để chấp nhận và yêu thương một kẻ nào đó
giống mình, nhưng để yêu thương ai đó khác mình thực sự rất khó khăn, và
con đã giúp chúng ta làm được điều đó. Con là chim hải âu, và con phải sống
cuộc đời của một con hải âu. Con phải bay. Khi con đã học hành tử tế, Lắc-ki,
ta hứa với con rằng con sẽ thấy hạnh phúc lắm, và sau đó tình cảm của chúng
ta dành cho nhau thậm chí còn sâu sắc và đẹp đẽ hơn, bởi đó là tấm chân tình
giữa hai loài vật hoàn toàn khác nhau."
“Con sợ bay lắm , Lắc-ki léc quéc, đứng dậy.
"Khi con tập bay, ta sẽ ở đó với con , Gióc-ba thầm thì, liếm đầu Lắc-ki.
“Ta đã hứa với mẹ con rồi."
Con hải âu nhỏ và con mèo mun to đùng, mập ú cũng bước đi con
mèo dịu dàng liếm đầu con hải âu và con chim duỗi một cánh vắt ngang
lưng con mèo.
(Lu-i Xe-pun-ve-da, Chuyện con mèo dạy hải âu bay, Phương Huyên dịch,
NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2017, tr. 99-104)

• Tìm đọc một số truyện về đề tài tình bạn hay lòng nhân ái, khoan dung. Khi đọc,

em cần chú ý người kể chuyện, cốt truyện, nhân vật, lời người kề chuyện và lời
nhân vật.

Tim đọc một số bài thơ viết về tình cảm gia đình chú ý cách sử dụng thể thơ,
từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ.

• Trao đổi về những điều em thấy thú vị trong những tác phẩm truyện, thơ đã đọc.

• Học thuộc lòng một số đoạn thơ, bài thơ em yêu thích.