Bài 1. Tôi và các bạn

Tình bạn là một món quà kì diệu của cuộc sống. Tình bạn sưởi ấm
tâm hồn con người và khiến cho thế giới quanh ta trở nên phong phú,
đẹp đẽ. Ai mà không mong ước được đón nhận và gìn giữ mãi mòn
quả kì diệu ấy?

Qua các truyện kể và một văn bản kết nối về chủ đề trong bài học
này, em có thể hiểu thêm: Điều gì khiến chúng ta trở thành bạn của
nhau? Tình bạn sẽ thay đổi cuộc sống của chúng ta ra sao? Cần đối
xử như thế nào với bạn để bản thân mình hạnh phúc và cũng mang
đến niềm vui cho bạn?

VĂN BẢN 1. Bài học đường đời đầu tiên (trích Dế Mèn phiêu lưu kí), Tô Hoài
VĂN BẢN 2. Nếu cậu muốn có một người bạn... (trích Hoàng từ bé), Ăng-toan đơ Xanh-to
É-xu-pe-ri (Antoine de Saint-Exupéry)
VĂN BẢN 3. Bắt nạt, Nguyễn Thế Hoàng Linh

Trích Dế Mèn phiêu lưu kí (2), TÔ HOÀI

(1)

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chứng mực
nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành
một chàng dế thanh niên cường tráng. Đôi càng tôi
mẫm (3) bóng. Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ
cứng dẫn và nhọn hoắt.

(1) Nhan đề được đặt dựa theo lời kể trong đoạn trích.
(2) Dế Mèn phiêu lưu ki gồm mười chương. Bồn chương đầu kể về lai lịch và những bài học, những
biển cố bất ngờ trên đường đời của Dế Mèn. Sáu chương sau kể về các cuộc phiêu lưu ki thủ của
Dế Mèn với người bạn thân Dề Trũi. Văn bản Bài học đường đời đầu tiên được trích từ chương 1
với tiêu đề: Tôi sống độc lập từ thuở bé - Một sự ngỗ nghịch đàng ân hận suốt đời.
(3) Mắm: béo tròn, đầy đặn.

Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên,
đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gây rạp, y như có nhát dao
vừa lia qua. Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hún hoắn (1) bây giờ thành cái áo dài
kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ (2) lên, đã nghe tiếng phành phạch
giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ
soi gương được và rất ưa nhìn. Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng. Hai
cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy
làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng (3). Tôi lấy làm
hãnh diện với bà con về cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và
khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm
điệu dún dấy (4) các khoeo chân, rung lên
rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu
cách con nhà võ. Tôi tợn (5) lắm. Dám cà
khịa (6) với tất cả mọi bà con trong xóm.
Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không
ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn, ai cũng
quen thuộc mình cả. Không nói, có lẽ
họ nề hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế
là không ai dám ho he(7). Ấy vậy, tôi cho
là tôi giỏi. Những gã xốc nổi (8) thường
lám cử chỉ ngông cuống là tài ba. Tôi
đã quát mấy chị Cào Cào ngụ(9) ngoài
đầu bờ, khiến mỗi lần thấy tôi đi qua,
các chị phải núp khuôn mặt trái xoan
dưới nhảnh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên
nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi ngửa chân

(1) Hún hoằn ngắn đến mức khó coi.
(2) Vũ: múa, ở đây có nghĩa là vỗ cánh.
(3) Hùng dũng: mạnh mẽ, hiên ngang, can đảm, mạnh bạo (hùng có sức mạnh dũng can đảm,
mạnh bạo).
(4) Dùn dây (như nhún nhẩy): chuyển động nhẹ, theo chiều lên xuống, nhịp nhàng
(5) Tọn bạo dạn đến mức liều lĩnh, không biết sợ hãi là gì.
(6) Cà khịa: cố ý gây sự đề cãi nhau, đánh nhau.
(7) Họ hẹ: tỏ ý muốn chồng lại (bảng lời nói hoặc cử chỉ).
(8) Xốc nổi, hăng hái nhưng thiều chín chân.
(9) Ngự ở, sinh sống.

đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó(1) lấm láp vừa ngơ ngác dưới đấm lên. Tôi càng
tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi.

(2)

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống hách láo chỉ tố đem thân mà
trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như thế.
Thoát nạn rồi, mà còn ân hận quá, ân hận mãi. Thế mới biết, nếu đã trót
không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại dột, dù về sau có hối (2) cũng không
thể làm lại được.

Câu chuyện ân hận đầu tiên mà tôi ghi nhớ suốt đời.

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt.
Dế Choắt là tên tôi đã đặt cho nó một cách chế giễu
và trịch thượng(3) thế. Choắt nọ có lẽ cũng trạc tuổi
tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi
thường và gã cũng sợ tôi lắm.

Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc
phiện (4) . Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn cùn đến giữa lưng, hở cả mạng
sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê (5). Đôi càng bè bè (6), nặng nề, trông đến
xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẫu, và mặt mũi thì lúc nào cũng ngắn ngắn
ngơ ngơ. Đã vậy, tính nết lại ăn xổi ở thì (7) (thật chỉ vì ốm đau luôn, không làm
được), có một cái hang ở cũng chỉ bởi nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi
khoét ra nhiều ngách như hang tôi.

Một hôm, tôi sang chơi, thấy trong nhà luộm thuộm, bề bộn, tôi bảo:

• Sao chú mày sinh sống cầu thả (8) quá như thế!

Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng (9). Ngộ có kẻ nào

(1) Gọng Với loài côn trùng chân dài, có thể di chuyển dễ dàng trên mặt nước.
(2) Hối: cảm thấy tiếc và băn khoăn, än nän, day dứt vì đã trót làm điều có lỗi.
(3) Trịch thượng, ra vẻ bề trên, khinh thường người khác.
(4) Thuốc phiện cây thường trồng ở vùng cao, lá mọc so le, hoa nhiều màu sắc, thân và quả cho một
thứ nhựa dùng để chế thuốc hoặc để hút là chất kích thích thần kinh, gây nghiện; bị cầm trồng.
cấm buôn bán và sử dụng.
(5) Gi-lê (phiên âm từ tiếng Pháp): áo chên, không tay, không cổ, cài khuy ở phía trước, ngắn đền
thắt lưng, thường mặc ngoài áo sơ mi.
(6) Bé bé có bề ngang rộng quá mức bình thường (thường nói về thân thể hoặc bộ phận của thân thể).
(7) Ấn xổi ở thì cách sống tạm bợ cho qua ngày, không tình đền ổn định lâu dài (xổi tạm thời, chóng
vành ăn xổi ăn ngay, có ngày nào ăn ngày ấy, ở thì: sống tạm bợ).
(8) Cẩu thả: không cần thận, chỉ qua quýt cốt cho xong.
(9) Tuềnh toàng, đơn sơ, trống trải, tạm bợ.

đến phá thì thật chú chết ngay đuôi! Này thử xem: khi chú chui vào tổ,
lưng chủ phải lõm cốm đụng sát lên tận mặt đất, làm cho ai trên vệ có nhìn
sang cũng biết chú đương đi đứng chỗ nào trong tổ. Phỏng thử (2) có thẳng
chim Cất nó nhòm thấy, nó tưởng mỗi, nó mỗ một phát, nhất định trúng
giữa lưng chú, thì chú có mà đi đời! Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà
chẳng có khôn.

Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng tôi. Còn Dế Choắt than thở thế
nào, tôi cũng không để tai. Hồi ấy, tôi có tính tự đắc ( ), cứ miệng mình nói
tai mình nghe chứ không biết nghe ai, thậm chí cũng chẳng để ý có ai nghe
mình không.

Dế Choắt trả lời tôi bằng một giọng rất buồn rầu:

• Thưa anh, em cũng muốn khôn nhưng khôn không được. Đụng đến việc

là em thở rồi, không còn hơi sức đâu mà đào bởi nữa. Lắm khi em cũng nghĩ
nỗi nhà cửa như thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã nghĩ
ròng rã hàng mấy tháng cũng không biết làm thế nào. Hay là bây giờ em nghĩ
thế này... Song anh có cho phép nói em mới dám nói...

Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:

• Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

• Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái

ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn (4) có đứa nào đến bắt nạt
thì em chạy sang...

Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài. Rối, với điệu bộ
khinh khỉnh, tôi mắng:

• Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dế nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo

thế này, ta nào chịu được. Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ
nông thì cho chết!

Tôi về, không một chút bận tâm.

(1) Chết ngay đuôi chết ngay lập tức, không kịp phản ứng gì (ngay: ở tư thế thẳng đờ, không cử
động ngay đuối đuôi ở tư thế thẳng đỡ ra).
(2) Phông thử từ nêu giả thiết với ý khẳng định, tương tự như các từ giả thử, giả dụ....
(3) Tự độc: tự cho mình là hay, là giỏi,
(4) Tắt lùa tối đèn: chỉ tình huống bất trắc, khó khăn, cần sự giúp đỡ của những người xung quanh.

(3)

Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như mọi khi, xem hoàng hôn xuống.
Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước
dâng trắng mênh mông. Nước đấy và nước mới thì cua cá cũng tấp nập xuôi
ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le(1), sâm cầm(2), vịt trời, bồ nông,
mòng, két (3) ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để
kiếm mỗi. Suốt ngày, họ cãi cọ om bốn góc đăm, có khi chỉ vì tranh một mỗi tép.
Có những anh Cô gấy vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn
hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực
thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiếu toả xuống ánh
nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ dưới mặt nước bay lên, đến đậu gắn hang tôi, cách có
mấy bước. Chừng rớ 4) được món nào, vừa chén xong, chị ta tìm đến đứng chỗ
mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh(5). Chẳng bận đến tôi,
tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi
Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

• Chú mình muốn cùng tớ đùa vui không?
• Đùa trò gì? Em đương lên cơn hen đây, hử hừ...
• Đủa chơi một tí.
• Hừ... hử... Cái gì thế?
• Con mụ Cốc kia kia.

Dế Choắt ra cửa, hé mắt nhìn chị Cốc. Rồi hỏi tôi:

• Chị Cốc béo xủ đứng trước cửa nhà ta ấy hả?
• Ừ.

• Thôi thôi... hử hử... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào...

Anh phải sợ...

Tôi quắc mắt:

• Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa!

(1) Le (thường gọi là le le): chim sống ở nước, hình dạng giống vịt nhưng nhỏ hơn, có mỏ nhọn.
(2) Sâm cẩm: chim sống ở nước, mô trắng, lông đen, sống ở phương bắc, trú đồng ở phương nam.
(3) Mông, két chim có hình dạng như vịt nhưng nhỏ hơn, sống ở phương bắc, trù đồng ở phương nam
(4) Rơ gặp được, bắt được, có được một cách dễ dàng, ngẫu nhiên.
(5) Nghịch ranh: trò nghịch ngợm tình quái đáng lẽ không nên làm hoặc không được phép làm vì có thể
gây hại.

• Thưa anh, thế thì,... hừ hừ... em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

• Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tổ tôi, tôi cất
giọng véo von:

Chị Cốc thoạt nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như
thế nào, giật nảy hai đấu cánh, muốn bay. Đến khi định thần 1) lại, chị mới
trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa
hang tôi, hỏi:

• Đứa nào cạnh khoé(2) gì tao thế? Đứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên
giường nằm khểnh bắt chân chữ
ngữ (3). Bụng nghĩ thú vị: “Mày tức
thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu
mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu
thì mày cũng không chui nổi vào
tổ tao đâu!".

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỉ
thì không thể biết trước được. Đó
là: không trông thấy tôi, nhưng chị
Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang
loay hoay trong cửa hang. Chị Cốc
liến quát lớn:

• Mày nói gì?
• Lạy chị, em nói gì đâu!

Rồi Dế Choắt lùi vào.

• Chối hả? Chối này! Chối này!

(1) Định thần làm cho tinh thần trở lại trạng thái thăng bằng bình thường.
(2) Cạnh khoé: (lối nói, cách nói) không nói thẳng ra mà nói vòng vo, nói xa nói gần một cách không
thân thiện, có ác ý.
(3) Bắt chân chữ ngữ vắt chân này lên chân kia, giống hình chữ ngũ ( ) trong chữ Hàn (ngũ năm).

(3)
Một buổi chiều, tôi ra đứng cửa hang như khi, xem hoàng hôn xuống.
Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước
dâng trắng mênh mông. Nước đấy và nước mới thì cua cá cũng tấp nập xuôi
ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le(1), sâm cầm(2), vịt trời, bồ nông,
mòng, két (3) ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để
kiếm mỗi. Suốt ngày, họ cãi cọ om bốn góc đăm, có khi chỉ vì tranh một mỗi tép.
Có những anh Cô gấy vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn
hếch mỏ, chẳng được miếng nào. Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực
thế mà cũng không sống nổi. Tôi đứng trong bóng nắng chiếu toả xuống ánh
nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế.

Bỗng thấy chị Cốc từ dưới mặt nước bay lên, đến đậu gắn hang tôi, cách có
mấy bước. Chừng rớ 4) được món nào, vừa chén xong, chị ta tìm đến đứng chỗ
mát rỉa lông, rỉa cánh và chùi mép.

Tính tôi hay nghịch ranh(5). Chẳng bận đến tôi,
tôi cũng nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi cất tiếng gọi
Dế Choắt. Nghe tiếng thưa, tôi hỏi:

• Thưa anh, thế thì,... hừ hừ... em xin sợ. Mời anh cứ đùa một mình thôi.

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo:

• Giương mắt ra xem tao trêu con mụ Cốc đây này.

Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tổ tôi, tôi cất
giọng véo von:
Cái Cò, cái Vạc, cái Nông,
Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?
Vặt lông cái Cốc cho tao,
Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn.

Chị Cốc thoạt nghe tiếng hát từ trong đất văng vẳng lên, không hiểu như
thế nào, giật nảy hai đấu cánh, muốn bay. Đến khi định thần 1) lại, chị mới
trợn tròn mắt, giương cánh lên như sắp đánh nhau. Chị lò dò về phía cửa
hang tôi, hỏi:

• Đứa nào cạnh khoé(2) gì tao thế? Đứa nào cạnh khoé gì tao thế?

Tôi chui tọt ngay vào hang, lên
giường nằm khểnh bắt chân chữ
ngữ (3). Bụng nghĩ thú vị: “Mày tức
thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu
mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu
thì mày cũng không chui nổi vào
tổ tao đâu!".

Một tai hoạ đến mà đứa ích ki
thì không thể biết trước được. Đó
là: không trông thấy tôi, nhưng chị
Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang
loay hoay trong cửa hang. Chị Cốc
liến quát lớn:

• Mày nói gì?
• Lạy chị, em nói gì đâu!

Rối Dế Choắt lùi vào.

• Chối hả? Chối này! Chối này!

Mỗi câu “Chối này chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi
sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương
sống lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng
khiếp, nằm im thít. Như đã hả cơn tức, chị Cốc đứng
rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đắm
nước, không chút để ý đến cảnh khổ đau vừa gây ra.

Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc
thảm thiết.

Tôi hỏi một câu ngớ ngắn:

• Sao? Sao?

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp. Thấy thế tôi hốt hoảng quỷ
xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

• Nào tôi đâu biết cơ sự(1) lại ra nông nỗi này! Tôi

hối lắm. Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái
tội ngông cuồng dại dột của tôi. Tôi biết làm thế nào
bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:

• Thôi, tôi ốm yếu quả rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi

khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ,
sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình.
Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu
không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum (2). Tôi đắp
thành nấm mộ to. Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.
(Tô Hoài Tác phẩm văn học được Giải thưởng Hồ Chí Minh,
quyền II, NXB Văn học, Hà Nội, 2005, tr. 874-880)

• Tô Hoài (1920 2014) tên khai sinh là Nguyễn Sen,

quê ở Hà Nội. Ông là nhà văn có vốn sống rất phong phú;
năng lực quan sát và miêu tả tinh tế; lối văn giàu hình
ảnh, nhịp điệu, ngôn ngữ chân thực, gần gũi với đời sống.
Tô Hoài đóng góp cho nền văn học Việt Nam hiện đại hơn
100 tác phẩm, trong đó có nhiều truyện viết cho thiếu nhi
như: Võ sĩ Bọ Ngựa, Dê và Lợn, Đôi ri đá, Dề Mèn phiêu
lưu kí, Đào hoang, Chuyện nó thần, Nhà Chữ,...

• Dế Mèn phiêu lưu kí là truyện đồng thoại nổi tiếng

nhất của Tô Hoài, được trẻ em rất yêu thích. Năm 1941, Tô Hoài xuất bản truyện
Con Dế Mèn sau đó tác giả viết thêm Dế Mèn phiêu lưu kí. Năm 1954, nhà văn gộp
hai tác phẩm trên thành Dế Mèn phiêu lưu kí.

Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) kể lại một sự việc trong đoạn trích Bài học đường đời
đầu tiên bằng lời của một nhân vật do em tự chọn.

Từ đơn | Từ phức
| Từ ghép | Từ láy

Trích Hoàng tử bé (2), ĂNG-TOAN ĐƠ XANH-TƠ Ê-XU-PE-RI

Thế rồi một con cáo xuất hiện(3);
Xin chào con cáo nói.
Xin chào – hoàng tử bé lịch sự trả lời rồi quay
người lại nhưng không nhìn thấy gì.
Mình ở đây - giọng nói vang lên – dưới cây táo...
Bạn là ai? – Hoàng tử bé hỏi. – Bạn dễ thương quá...
Mình là cáo - con cáo trả lời.

• Lại đây chơi với mình đi – hoàng tử bé đề nghị

nó. – Mình buồn quá...
Mình không thể chơi với bạn được - con cáo
nói. - Mình chưa được cảm hoá (4).

• À! Xin lỗi! – Hoàng tử bé thốt lên.

Nhưng sực nhớ ra, cậu hỏi lại:
“Cảm hoá" nghĩa là gì?
Bạn không phải người ở đây – con cáo nói – bạn đi tìm gì vậy?
Mình đi tìm con người. - Hoàng tử bé nói. - "Cảm hoá" nghĩa là gì?
Con người con cáo nói – họ có súng và họ đi săn. Thật là phiền toái! Họ
còn nuôi gà nữa. Đó là chuyện được nhất ở họ. Bạn có tìm gà không?
Không, mình đi tìm bạn bè. "Cảm hoá nghĩa là gì?
Đó là thứ bị lãng quên lâu lắm rồi. Nó có nghĩa là “làm cho gần gũi hơn....
Làm cho gần gũi hơn?
Chứ sao con cáo lên giọng. - Bạn đối với mình mới chỉ là một cậu bé
giống như cả trăm nghìn cậu bé. Và mình không cần đến bạn. Còn bạn cũng
chẳng cần gì đến mình. Mình đối với bạn chỉ là một con cáo giống như cả
trăm nghìn con cáo. Nhưng, nếu bạn cảm hoá mình, tụi mình sẽ cần đến nhau.
Lúc đó bạn đối với mình sẽ là duy nhất trên đời. Mình đối với bạn sẽ là duy nhất
trên đời...

• Mình bắt đầu hiểu rồi. Có một bông hoa (1)... Mình nghĩ là nó đã cảm

hoá mình...
Có thể lắm. Trên Trái Đất người ta thấy đủ thứ chuyện...
! Không phải trên Trái Đất – hoàng tử bé nói.
Con cáo tỏ ra rất tò mò:

• Trên một hành tinh khác?

Đúng vậy.
Có thợ săn trên hành tinh đó không?
Không.
Chuyện này, đúng là thú vị! Còn gà?
Không.
Chẳng có gì là hoàn hảo – con cáo thở dài.
Nhưng rồi nó quay lại với ý nghĩ lúc nãy:

• Cuộc sống của mình thật đơn điệu. Mình săn gà, con người săn mình.

Mọi con gà đều giống nhau, mọi con người đều giống nhau. Cho nên mình
hơi chán. Bởi vậy, nếu bạn cảm hoá mình, xem như đời mình đã được chiếu
sáng. Mình sẽ biết thêm một tiếng chân khác hẳn mọi bước chân khác.

Những bước chân khác chỉ khiến mình trốn vào
lòng đất. Còn bước chân của bạn sẽ gọi mình ra
khỏi hang, như là tiếng nhạc. Và nhìn xem! Bạn thấy
không, cánh đồng lúa mì đăng kia? Mình không ăn
bánh mì. Lúa mì chả có ích gì cho mình. Những đồng lúa mì chẳng gợi nhớ gì
cho mình cả. Mà như vậy thì buồn quá! Nhưng bạn có mái tóc vàng óng. Nếu
bạn cảm hoá mình thì thật là tuyệt vời! Lúa mì vàng óng sẽ làm mình nhớ
đến bạn. Và mình sẽ thấy thích tiếng gió trên đồng lúa mì...

Con cáo ngừng lời và nhìn hoàng tử bé chăm chú. Nó nói:
Bạn làm ơn... cảm hoá mình đi!
Mình muốn lắm – hoàng tử bé trả lời – nhưng mình không có thời gian.
Mình còn phải đi kiếm bạn bè và tìm hiểu nhiều thứ.
Người ta chỉ hiểu những gì họ đã cảm hoá. [...] Nếu muốn có một người
bạn, hãy cảm hoá mình đi!
Cần phải làm sao? - Hoàng tử bé hỏi.

• Cần phải rất kiên nhẫn – con cáo trả lời. – Trước

tiên bạn ngồi xa mình một chút, như thế, trên cỏ.
Mình sẽ liếc nhìn bạn còn bạn thì không nói gì cả.
Lời nói là nguồn gốc của mọi sự hiểu lầm. Nhưng
mỗi ngày, bạn có thể ngồi xích lại gần hơn...
[...] Cứ thế, hoàng tử bé cảm hoá con cáo. Khi gắn đến lúc phải ra đi, con
cáo nói:
A!... Mình sẽ khóc mắt.
Lỗi do bạn đó – hoàng tử bé nói – mình không muốn làm bạn đau lòng
chút nào, nhưng bạn lại muốn mình cảm hoá bạn...

Tất nhiên rồi - con cáo nói.
Nhưng bạn sẽ khóc – hoàng tử bé nói.
Tất nhiên rồi - con cáo nói.
Vậy thì bạn chẳng được gì cả.
Mình được chứ con cáo nói bởi vì còn có màu lúa mì.
Sau đó nó nói thêm:
Hãy thăm lại vườn hoa hồng đi! Bạn sẽ hiểu rằng bông hoa của bạn là
duy nhất trên đời. Rồi khi bạn quay lại vĩnh biệt mình, mình sẽ tặng bạn một
bí mật làm quà.
Hoàng tử bé đi thăm lại vườn hoa hồng:
Các bạn chẳng giống bông hồng của tôi chút
nào, các bạn chưa là gì cả - cậu nói với chúng. -
Chẳng ai cảm hoá các bạn và các bạn chẳng cảm hoá
ai. Các bạn giống như bạn cáo của tôi ngày trước.
Hồi đó bạn ấy chỉ là một con cáo như cả trăm ngàn
con khác. Nhưng tôi đã biến bạn ấy thành bạn của tôi, và bây giờ bạn ấy trở
thành duy nhất trên đời.
[...] Rồi cậu quay lại chó con cáo:
Vĩnh biệt – cậu nói...
Vĩnh biệt - con cáo nói. - Đây là bí mật của
mình. Rất đơn giản: người ta chỉ thấy rõ với trái tim.
Điếu cốt lõi ) vô hình trong mắt trấn (2),
Điều cốt lõi vô hình trong mắt trấn hoàng tử
bé lặp lại, để cho nhớ.

Chính thời gian mà bạn bỏ ra cho bông hồng của bạn đã khiến bông hồng
của bạn trở nên quan trọng đến thế.
Chính thời gian mà mình bỏ ra cho bông hồng của mình... - Hoàng tử
bé lặp lại, để cho nhớ.

• Con người đã quên mất sự thật này – con cáo nói. – Nhưng bạn thì không

được quên. Bạn có trách nhiệm mãi mãi với những gì bạn đã cảm hoá. Bạn có
trách nhiệm với bông hồng của bạn...
Mình có trách nhiệm với bông hồng của mình... - Hoàng tử bé lặp lại,
để cho nhớ.
(Ăng-toan đơ Xanh-to Ê-xu-pe-ri, Hoàng tử bé, Nguyễn Tấn Đại dịch,
NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2005, tr. 68-75; Nguyên Tấn Đại hiệu đính bản dịch, 2020)

• Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri (1900-1944)

là nhà văn lớn người Pháp. Ông là phi công và
từng tham gia chiến đầu trong Chiến tranh thế giới
thứ hai. Hầu hết các tác phẩm của ông lấy đề tài,
cảm hứng từ những chuyến bay và cuộc sống của
người phi công. Ngòi bút của Xanh-to E-xu-pe-ri
đậm chất trữ tình, trong trẻo, giàu cảm hứng lãng
mạn. Cùng với kiệt tác Hoàng từ bé, ông còn
để lại một số tác phẩm xuất sắc như: Bay đêm,
Cõi người ta, Phi công thời chiến,...

• Hoàng tử bé là tác phẩm nổi tiếng nhất của Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri.

Tưởng tượng và viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) miêu tả cảm xúc của nhân vật cáo
sau khi từ biệt hoàng tử bè.

NGUYÊN THỂ HOÀNG LINH(1)

Viết bài văn kể lại một trải nghiệm của em
Trong văn bản Bài học đường đời đầu tiên, nhân vật Dế Mèn đã kể lại một trải
nghiệm đáng nhớ của mình. Trước cái chết của Dế Choắt do trò đùa ngỗ nghịch của
minh gây ra, Dế Mèn đã hối hận, biết rút ra bài học đường đời đầu tiên. Còn em, em
có sẵn sàng kể về một trải nghiệm của bản thân không?

Câu chuyện xảy ra đã hơn một năm rồi, nhưng
mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn thấy mọi điều hiện lên thật
rõ rệt. Bởi vì, trải nghiệm cùng người bạn nhỏ ấy là
câu chuyện đáng nhớ với cả ba mẹ con tôi.

Hối ấy, khi tôi vào lớp 5 và Bông lên lớp 3, gia
đình tôi chuyển nhà. Bông và tôi thích cái nhà mới
vì nó có những phòng xép (1) như phòng búp bê.
Nhưng một đêm, Bông bỏng khóc ré lên: "Mẹ ơi!
Con gì cần chân con!". Mẹ phải bé Bông ra phòng ngoài, rộng hơn. Nửa đêm,
mẹ bật dậy và than: “Trời đất, hoá ra chuột dám gặm cả chân mẹ! Thế này mà
nó cần chân các con thì nguy hiểm quá!”

Hôm sau, bà ngoại gửi ngay cho ba mẹ con chúng tôi một chú mèo mun,
lông đen mượt. Mẹ bảo: “Có anh bạn này trông nhà cho mẹ con mình, lũ
chuột sẽ sợ lắm đấy!”. Bông và tôi đặt tên cho nó là Mun. Mun của chúng tôi
mới chỉ là một chú mèo con, nhưng nó có tính cách và tư thế của một con hồ
dũng mãnh. Từ lúc có Mun, chắc sợ ánh mắt xanh lét trong đêm trông rất dữ
tợn của nó mà chẳng con chuột nào dám bén mảng vào cái xép búp bê của
Bông và tôi nữa.

Bỗng một buổi chiều, cả mẹ, cả Bông và tôi trở
về mà không thấy Mun lao ra cửa meo meo rối
rít như mọi ngày. Hai chị em tôi tìm kiếm và gọi
mãi nhưng không thấy Mun thưa. Nhiều ngày sau,

vẫn chẳng thấy Mun trở về. Bông khóc, tôi cũng khóc vì nhớ Mun. Mẹ an ủi
chúng tôi: "Chắc Mun mải chơi hay rình bắt chuột, quên đường nên đã vẽ
nhà một bạn nào đó cũng rất yêu mèo".

Đó là lần đầu tiên chúng tôi trải nghiệm nỗi buồn
mất một người bạn. Từ quê, bà ngoại lại gửi lên một
bạn mèo vẫn làm vệ sĩ. Vẫn cũng được cả nhà yêu quý,
nhưng chẳng ai quên được Mun, người bạn nhỏ -
vệ sĩ đầu tiên của chúng tôi.
(Bài làm của học sinh)

Nghĩ về những sự việc quan trọng đã xảy ra với
em. Liệt kê ra giấy các sự việc đáng nhớ.
Có thể tham khảo một vài ý tưởng sau đây:
+ Một trải nghiệm vui vẻ, hạnh phúc (một
lần kết bạn, chuyến đi có ý nghĩa, bữa
tiệc sinh nhật, một thành tích hay chiến
thắng, một lần em giúp đỡ người khác
hay được người khác giúp đỡ ...).
+ Một trải nghiệm buồn, tiếc nuối (chia tay một
người bạn, hiểu lầm một người, một lần mắc lỗi,...).
+ Một trải nghiệm khiến em thay đồi, tự hoàn thiện mình (một hành trình khám
phá, một lần thất bại....).

Sau khi đã lựa chọn được trải nghiệm có thể chia sẻ, hãy tìm ý cho bài viết bằng cách
trả lời các câu hỏi sau:
Câu chuyện xảy ra khi nào? Ở đâu?
Những ai có liên quan đến câu chuyện? Họ đã nói và làm gì?
Điều gì đã xảy ra?
Vì sao câu chuyện lại xảy ra như vậy?
Em có cảm xúc gì khi câu chuyện diễn ra và khi kể lại câu chuyện?

Hãy sắp xếp các thông tin và ý tưởng thành một dân ý:

Mở bài: Giới thiệu câu chuyện.
Thân bài: Kể lại diễn biến của câu chuyện.
+ Giới thiệu thời gian, không gian xảy ra câu chuyện và những nhân vật có
liên quan.
+ Kể lại các sự việc trong câu chuyện.
Kết bài: Kết thúc của câu chuyện và cảm xúc của người viết.

Bám sát dân ý. Khi viết bài, em cần lưu ý:
Nhất quán về ngôi kể: Trong bài văn này, em sẽ dùng người kể chuyện ngôi thứ nhất
(xưng "tôi" hoặc "em") đề chia sẻ trải nghiệm.
Sử dụng các yếu tố của truyện như cốt truyện, nhân vật,.....

Rà soát, chỉnh sửa bài viết theo những gợi ý trong bảng sau:

Yêu cầu | Gợi ý chỉnh sửa
Giới thiệu được trải nghiêm | Nếu chưa giới thiệu được trải nghiệm, hãy
| viết một hoặc vài câu giới thiệu câu chuyện
| em định kế.
Sử dụng nhất quán từ ngữ xưng hô. | Đánh dấu những từ ngữ chỉ người kẻ
| chuyện trong bài viết. Nếu chưa nhất quán,
| cần sửa lại.
Tập trung vào sự việc đã xảy ra. | Bổ sung các thông tin cần thiết để người đọc
| hiểu được câu chuyện (nếu còn thiếu) lược
| bớt các chi tiết thừa, dài dòng, không tập
| trung vào câu chuyện.

Thể hiện cảm xúc trước sự việc
được kể. | Đành dầu những từ ngữ thể hiện cảm xúc
| trước sự việc được kể. Nếu chưa có hoặc
| chưa đủ thì cần bổ sung.
Bảo đảm yêu cầu về chính tả và
diễn đạt. | Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt
| câu....). Chỉnh sửa nếu phát hiện có lỗi.

Nhiều người muốn kể lại những trải nghiệm quan trọng đã khiến họ thay đổi và
mong được người khác lắng nghe, chia sẻ. Vậy làm thế nào để trở thành người nói
hấp dẫn, người nghe tích cực? Bài học này sẽ hướng dẫn em cách kể về một trải
nghiệm đáng nhớ của bản thân.

Em hãy đọc lại nhiều lần bài viết của mình
đề nắm chắc những nội dung quan trọng không
thể bỏ qua khi kể lại câu chuyện.

Để có bài nói tốt, em cần tập luyện trước khi
trình bày trước lớp. Tập luyện nhiều giúp em tự
tin hơn. Em có thể lựa chọn hoặc kết hợp một
trong hai hình thức tập luyện sau:
Tập trình bày một minh trước gương.
Tập trình bày trước nhóm bạn hoặc người thân và lắng nghe các ý kiến nhận xét, góp
ý để hoàn thiện bài nói.

Khi trình bày bài nói, em cần lưu ý:
Tự tin và thoải mái. Chú ý chào hỏi khi bắt đầu và cảm ơn khi kết thúc bài nói.
Bám sát mục đích chia sẻ trải nghiệm để thống nhất trong cách dùng từ ngữ xưng hô
và tập trung vào diễn biến câu chuyện.
Điều chỉnh giọng nói, tốc độ nói và sử dụng cử chỉ, điệu bộ phù hợp:

Điều chỉnh giọng nói và tốc độ nói | Sử dụng cử chỉ, điệu bộ
Âm lượng: to hay nhỏ. | Ánh mắt luôn có sự kết nối với người nghe.
Tốc độ: nhanh hay chậm. | Gương mặt vui, buồn, tươi cười, ngạc nhiên,
| hài hước,... phù hợp với nội dung câu chuyện.
Cao độ: cách lên giọng, xuống giọng. | Cử chỉ: giơ tay lên, đưa tay xuống đặt tay lên
| ngực.... phù hợp với nội dung câu chuyện,
| không nên cử động nhiều nhưng cũng không
| nên đứng bất động.
Sắc thái biểu cảm: vui hay buồn,
sôi nổi hay suy tu.... | Dáng người: đứng thẳng, không nghiêng hay
| lom khom.

Trao đổi về bài nói theo một số gợi ý sau:

Người nghe | Người nói
Trao đổi về bài nói với tinh thần xây
dựng và tôn trọng. Có thể trao đổi
một số nội dung như:

• Điều hấp dẫn, thú vị của câu chuyện.
• Những sự việc, chi tiết còn chưa rõ

trong bài nói. | Lắng nghe, phản hồi những kiến của người
nghe với tinh thần cầu thị:

• Tiếp thu những ý kiến góp mà em cho là

xác đáng.

• Giải thích thêm về những sự việc, chi tiết

mà người nghe còn chưa rõ.

Kể lại một trải nghiệm của em

• Tập trình bày một minh trước gương.
• Tập trình bày trước nhóm bạn hoặc người thân và lắng nghe các ý kiến nhận xét, góp ý để hoàn thiện bài nói.

Khi trình bày bài nói, em cần lưu ý:

• Tự tin và thoải mái. Chú ý chào hỏi khi bắt đầu và cảm ơn khi kết thúc bài nói.
• Bám sát mục đích chia sẻ trải nghiệm để thống nhất trong cách dùng từ ngữ xưng hô và tập trung vào diễn biến câu chuyện.
• Điều chỉnh giọng nói, tốc độ nói và sử dụng cử chỉ, điệu bộ phù hợp:

Ngoại hình | Hành động và suy nghĩ
Nhân vật
Lời nói | Mối quan hệ với các nhân vật khác

Trích Tôi là Bê-tô(2), NGUYÊN NHẬT ẢNH(3)

Ngay lần đầu gặp gỡ, tôi và thằng Lai-ca đã sung sướng nhìn nhau như thế nhìn vào gương. Tại hai đứa tôi giống nhau quá sức, đến nỗi chúng tôi có thể đọc thấu tâm hồn của nhau ngay từ cái nhìn đầu tiên.

(1) Nhan đề do người biên soạn đặt
(2) Tôi là Bê-tô gồm 10 chương, kể về cuộc sống của chú chó Bê-tô cùng hai bạn Bìnô và Lai-ca. Chủ của Bê-tô và Bi-nô là chị Ni, còn Laica sống ở nhà của bà cổ chị Ni. Đoạn trích Những người bạn được trích từ chương 4 và chương 5, kẻ về tình cảm yêu mến, gần bỏ Bê-tô dành cho Lai-ca và Bi-nô
(3) Nguyễn Nhật Ánh sinh năm 1955 tại Quảng Nam, là nhà văn được độc giả lừa tuổi thiều niên rất yêu thích.

Hôm hắn đến nhà tôi, tôi vừa xúi hắn nhai chiếc giày của ba chị Ni, hắn đã vội giục tôi nhằn chiếc dép của mẹ chị Ni. Trong một tiếng đồng hồ, hai đứa thi nhau xem đứa nào gặm nát được nhiều thứ hơn đứa nào và phán thẳng luôn luôn thuộc về hắn.
Hắn còn lên vào phòng tắm đánh cắp cục xà phòng và hớn hở tha vào dưới gắm tủ. Hắn hào hứng rủ tôi gặm, và khi thấy tôi nhăn mũi thì hắn tỉnh bơ gặm một mình cái món hôi rình đó.
Sau mười lăm phút thì xà phòng không còn là thứ để làm sạch mà để bôi bẩn bất cứ ai đụng đến: đó là một cục đen sì, nhớp nháp, đấy những vết rỗ và vết xước như vừa vớt ra từ một cuộc chiến.
Trong quãng thời gian ngắn ngủi ở nhà tôi, thằng Lai-ca cũng kịp bày cho tôi cái trò nhảy chồm chồm trong giờ ăn.
[...] Thằng Bi-nô đến, bổ sung cho tôi một cách nhìn khác về bạn bè. Lai-ca dĩ nhiên vẫn còn là một đứa bạn hấp dẫn, cho dù vì hẳn mà tôi thường xuyên bị mắng.
Lai-ca sống ở nhà bà cố chị Ni nhưng khoảng cách không gian không ngăn cản hắn bày cho tôi vô số những trò nghịch ngợm mỗi khi chúng tôi có dịp gặp nhau.
Và tôi phải thú thật rằng sau tất cả những phiền toái mà Lai-ca gián tiếp gây ra cho tôi, tôi vẫn giữ nguyên những thiện cảm mà tôi đã trót dành cho hắn.
Với cách nhìn đời mới mẻ do Bi-nô mang lại, hình ảnh thàng Lai-ca trong mắt tôi hẳn nhiên không còn như cũ. Nhưng ngay cả khi hình ảnh đó tan vỡ thì tôi vẫn không tìm thấy lí do gì để không yêu những mảnh vỡ đó.
Một đứa bạn như Lai-ca là một đứa bạn hấp dẫn. Nhưng một đứa bạn thông thái cũng hấp dẫn không kém.
Không chỉ loài người, bọn cún chúng tôi cũng bị chinh phục bởi sự thông tuệ. Bạn nhớ lại đi, có phải trò chuyện với một người thông minh bao giờ cũng thú vị? Và sau mỗi cuộc đàm đạo(1), chắc chắn bạn sẽ học được một điều gì đó?

(1) Đàm đạo nói chuyện, trao đổi với nhau một cách thân mật.

Bi-nô mở ra cho tôi những kích thước mới của cuộc sống bằng bản liệt kê dài dằng dặc của nó về những cải thú ở đời.
Nhìn thấy nắng sau những ngày mưa là một điều thú vị. Nhưng ngay cả trong những ngày mưa, nếu ta chịu mở ra mọi giác quan như một ngôi nhà mở tung các cửa số, ta cũng sẽ đón nhận được những cảm xúc tuyệt vời! Bi-nô bảo tôi thế và nó dẫn tôi đến dưới mái tôn che dọc hành lang chạy xuống bếp, chui vào dưới chạn thức ăn, nằm nghe mưa.
Mưa, đối với tôi không phải là cái gì xa lạ.
Nhưng tôi chưa bao giờ nghe mưa dưới mái tôn.
Những hạt mưa gỗ vào mái tôn tạo ra một âm thanh khác hẳn khi chúng rơi trên mái ngói.
Rầm rầm. Rầm rám. Rám rắm.
Nghe như có hàng ngàn con ngựa phi ngay trên đầu. Nghe như ông trời đứng rải đá từ trên cao. Nghe như ai đó đang thét gào giận dữ. Cuối cùng là nghe như mái nhà sắp sập xuống và đè bẹp chúng tôi.
Tai như xay lúa, tôi rúm người lại, run bần bật, đuôi cụp vào giữa hai chân.
Bi-nô gãi mõm vào tai tôi:
Mày sao thế? Sợ à?

• - Tôi lắp bắp.

Sợ nhưng mà thích chứ?
Bi-nô lại hỏi. Câu hỏi thật kì cục, nhưng tôi gật đầu ngay:
Thích.
Được sợ hãi, đúng là một cái thú. Hèn gì chị Ni thích nghe chuyện ma và thắng Bi-nô ngày nào cũng trèo lên căn gác gỗ.
Khi nỗi sợ qua đi, tôi sung sướng bắt gặp mình nằm dán vào bộ lông dày và ấm của Bi-nô. Hai đứa thò đầu ra khỏi gắm chạn, lặng lẽ ngắm mưa rơi.
Mưa nhẹ hạt dần, những tiếng lộp độp trên mái tôn càng lúc càng thu nhỏ lại, nghe như tiếng vó ngựa đang rời đi và chuẩn bị khuất đâu đó đằng sau dãy núi xa.

Nhìn màn mưa lướt thướt kéo ngang qua tầm mắt, thỉnh thoảng chao đi như bức rèm bị gió thổi, tôi lười nhác buông mình vào một cảm giác thư thái và êm đếm, cảm thấy cuộc đời bỗng dưng đáng sống biết bao.
Những khoảnh khắc như thế thật là quý giá.
Bạn cũng vậy thôi. Một lúc nào đó, tâm trí bất chợt lãng đi những bon chen thường nhật để ngắn ngơ trước tiếng chim hót đầu ngày hay xúc động trước một bông hồng nở muộn bên bậu cửa, bạn sẽ thấy hạnh phúc đôi khi đơn sơ, giản dị biết chừng nào.
Rồi đến một ngày mưa dứt hạt và trời thôi tù mù. Mặt trời ló ra sau những áng mây như gương mặt rực rỡ ló ra khỏi tấm khăn voan tươi cười ngó xuống.
Tôi vẫn cọ mình vào tấm chăn Bí-nô, nghe hơi đất ẩm ngoài vườn xộc vào mũi, trong lòng chợt dậy lên một nỗi nhớ xa xăm.
Mùi đất nồng, mùi hoa không rõ tên, tiếng lả rơi, tiếng những chồi năm xuyên qua mặt đất sau mưa, tiếng chim gù từ một gò xa mơ hồ vắng lại, tất cả không biết đã sống trong tôi từ bao giờ – dường như chúng đã ngủ thiếp đi từ lâu lắm và bây giờ đột nhiên bị hơi đất ẩm thoảng vào từ ngoài vườn đánh thức.
Tôi không nhớ tôi đã nghe tiếng chối non tách vỏ vào lúc nào, tôi cũng không nhớ tôi đã nghe tiếng chim lích chích mố hạt từ đâu, nhưng tôi cảm nhận tất cả một cách rõ rệt trong từng mạch máu đang phập phóng bên dưới làn da. Có phải từ xa xưa tôi đã sinh ra và lớn lên trong những âm thanh ấy?
Có lần nào đó trong đời nếu bạn bất chợt bắt gặp điều gì vừa xa xôi lại vừa gần gũi và cái điều rất đỗi mơ hồ đó khiến bạn đâm ra bối hồi khó tả thì chắc chắn bạn đang rơi vào tâm trạng giống như tôi.
Lúc đó, hẳn là bạn cũng đang nhìn thấy nắng sau những ngày mưa.

(Nguyễn Nhật Ánh, Tôi là Bê-tô, NXB Trẻ, TP. Hồ Chí Minh, 2016, tr. 90-106)