Thuật ngữ: Hải Thượng Lãn Ông · Nghề y · Danh y
Đọc
Em hiểu thế nào về câu nói "Thầy thuốc như mẹ hiền. ?
Hình/bảng: Two children talking, one pointing to the text.
Hải Thượng Lãn Ông là một thầy thuốc nổi tiếng của nước ta ở thế kỉ XVIII.
Ông là người thông minh, học rộng. Khi còn trẻ, có lần bị ốm nặng,
ông được một thấy thuốc giỏi chữa khỏi. Nhận thấy rằng biết chữa bệnh
không chỉ cứu mình mà còn giúp được người đời, ông đã quyết học nghề y.
Lên kinh đô nhưng không tìm được thấy giỏi để học, ông về quê "đóng cửa
để đọc sách", vừa tự học vừa chữa bệnh giúp dân.
Ông không quản ngày đêm, mưa nắng, trèo đèo lội suối đi chữa bệnh cứu
người. Đối với người nghèo, hoàn cảnh khó khăn, ông thường khám bệnh và
cho thuốc không lấy tiền.
Có lần, một người thuyền chài nghèo có đứa con nhỏ bị bệnh nặng
nhưng không có tiền chữa trị. Khi bệnh tình của đứa trẻ nguy cấp, người
thuyền chài chạy đến nhờ cậy Hải Thượng Lãn Ông. Ông đã đi lại thăm
khám, thuốc thang ròng rã hơn một tháng trời, nhờ vậy mà bệnh của
đứa trẻ thuyên giảm. Không những không lấy tiền, ông còn cho gia đình họ
gạo, củi, dầu đèn,...
Bên cạnh việc làm thuốc, chữa bệnh, Hải Thượng Lãn Ông cũng dành
nhiều công sức nghiên cứu, viết sách, để lại cho đời nhiều tác phẩm lớn,
có giá trị về y học, văn hoá và lịch sử. Ông được coi là một bậc danh y của
Việt Nam.
(Nguyễn Liêm)
Từ ngữ
Hải Thượng Lãn Ông (1720–1791): tên thật là Lê Hữu Trác.
Nghề y: nghề khám và chữa bệnh.
Danh y: thầy thuốc giỏi và nổi tiếng.
1
Hải Thượng Lãn Ông là ai? Vì sao ông quyết học nghề y?
2
Hải Thượng Lãn Ông đã học nghề y như thế nào?
3
Những chi tiết nào cho thấy ông rất thương người nghèo?
4
Vì sao Hải Thượng Lãn Ông được coi là một bậc danh y của Việt Nam?
Luyện từ và câu
Câu
1
Đoạn văn dưới đây có mấy câu? Nhờ đâu em biết như vậy?
Anh em tôi ở cùng bà nội từ bé. Những đêm hè, bà thường trải chiếu
ở giữa sân gạch. Bà ngồi đó xem chúng tôi chạy nhảy, nô đùa đủ trò.
Bà biết nhiều câu chuyện cổ tích. Chúng tôi đã thuộc lòng những câu
chuyện bà kể. Chẳng hiểu vì sao chúng tôi vẫn thấy háo hức mỗi lần được
nghe bà kể chuyện?
(Theo Phương Trung)
2
Xét các kết hợp từ dưới đây, cho biết trường hợp nào là câu, trường hợp nào
chưa phải là câu. Vì sao?
Hình/bảng: A diagram with phrases and sentences: "giúp đỡ người già", "Bà muốn sang đường phải không ạ?", "Nam dẫn bà cụ sang đường.", "Nam và bà cụ", "đã già yếu", "Bà cụ rất cảm động.", "Cảm ơn cháu nhé!".
3
Sắp xếp các từ ngữ dưới đây thành câu. Viết câu vào vở.
a. chữa bệnh/ ông/ cứu người/ để
b. khám bệnh/ miễn phí/ ông/ cho ai
c. phải tập thể dục/ cháu/ nhé/ thường xuyên
d. lắm/ ông ấy/ thương người
Câu là một tập hợp từ, thường diễn đạt một ý trọn vẹn.
Các từ trong câu được sắp xếp theo một trật tự hợp lí.
Chữ cái đầu câu phải viết hoa. Cuối câu phải có dấu kết thúc câu.
4
Dựa vào tranh để đặt câu:
a. Một câu kể.
b. Một câu hỏi.
c. Một câu khiến.
d. Một câu cảm.
Hình/bảng: Illustration of a dentist examining a child's teeth.
Viết
Tìm hiểu cách viết đoạn văn nêu tình cảm, cảm xúc
1
Đọc đoạn văn dưới đây và thực hiện yêu cầu.
Nhỏ Thắm là cô bạn thân duy nhất của tôi. Chúng tôi cùng lớn
lên bên nhau, ngày ngày cùng đi chung một con đường đến lớp, cùng
chia sẻ với nhau những vui buồn trong cuộc sống... Tình cảm mà
tôi cảm nhận được ở nhỏ Thắm là một tình bạn ấm áp và thân thiết.
Chúng tôi thân nhau đến mức đứa này đã quen với sự có mặt của đứa
kia bên cạnh. Trước đây, tôi chưa bao giờ nghĩ rằng sẽ có một ngày
chúng tôi xa nhau. Vì vậy, khi nhỏ Thắm đi xa, tôi nhận ra tôi nhớ nó
biết chừng nào. Và nó nữa, chắc nó cũng nhớ tôi lắm. Nhưng tôi tin
chắc rằng dù xa cách, tình bạn thân thiết giữa tôi và nhỏ Thắm sẽ mãi mãi
không thay đổi.
(Theo Nguyễn Nhật Ánh)
a
Tìm phần mở đầu, triển khai và kết thúc của đoạn văn trên.
b
Phần
Nội dung
Mở đầu
Khẳng định tình cảm bền chặt với người bạn thân.
Triển khai
Cho biết người bạn thân là ai.
Kết thúc
Nêu những kỉ niệm gắn bó, thân thiết với bạn và tình cảm
dành cho bạn.
Hình/bảng: Table with columns 'Phần' and 'Nội dung', and rows 'Mở đầu', 'Triển khai', 'Kết thúc' with their corresponding descriptions.
c
Tìm trong phần triển khai nội dung của đoạn:
Câu nêu kỉ niệm về người bạn.
Từ ngữ trực tiếp biểu đạt tình cảm, cảm xúc.
Suy nghĩ, việc làm thể hiện tình cảm, cảm xúc dành cho bạn.
2
Trao đổi về những điểm cần lưu ý khi viết đoạn văn nêu tình cảm, cảm xúc.
G:
Đoạn văn nêu tình cảm, cảm xúc thường có mấy phần? Đó là những
phần nào?
Nội dung chính của mỗi phần là gì?
Người viết có thể biểu lộ tình cảm, cảm xúc bằng những cách nào?
Viết đoạn văn nêu tình cảm, cảm xúc cần nêu được tình cảm, cảm xúc
đó là gì và được biểu lộ như thế nào. Đoạn văn thường có 3 phần: mở đầu,
triển khai, kết thúc.
Viết 2 – 3 câu nêu tình cảm, cảm xúc của em về Hải Thượng Lãn Ông.
Xem bản PDF nguyên trang sách: Tiếng Việt 4 tập 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 8–11).