Thực hành đọc

Xác định luận đề và các luận điểm chính của văn bản.
Phân tích tính thuyết phục của hệ thống lí lẽ, bằng chứng đã được tác giả sử dụng
trong văn bản.
Liên hệ bản thân và nêu suy ngẫm của bạn về vấn đề được tác giả gợi ra trong văn bản.

“Làm việc” cũng là “làm người”!
(Trích Đúng việc - Một góc nhìn về câu chuyện khai minh)
Giản Tư Trung (1)
Lần nọ trong lớp học, một học viên chợt giơ tay hỏi tôi: “... Làm thế nào để cân
bằng giữa cuộc sống và công việc?”. Tôi trả lời: “Với tôi, không có khái niệm cân
bằng giữa cuộc sống và công việc, bởi công việc, chính là cuộc sống".
Thật vậy, ai trong chúng ta cũng gắn với một (hay một số) nghề nghiệp hay công
việc và dành phần lớn cuộc đời của mình để làm nghề hay làm việc đó. Thời gian
một ngày của chúng ta chủ yếu được dành cho công việc, chúng ta “sống” ở nơi
làm việc có khi còn nhiều hơn ở nhà. Nhưng điều quan trọng hơn hết là: Rất hiếm
ai có một cuộc sống hạnh phúc mà lại không hạnh phúc với việc mình làm. Hay
nói cách khác nếu “đạo sống và “đạo nghề” của một người không hoà quyện với
nhau hay thậm chí trái ngược nhau thì người đó rất khó có được một cuộc sống hay
cuộc đời trọn vẹn.
Như vậy, “làm việc” cũng chính là “làm người”, và “làm người” thì không thể
không “làm việc”. Con người của mình cũng sẽ được thể hiện rõ qua công việc của
mình, qua chất lượng công việc mà mình làm, qua lí tưởng công việc mà mình theo
đuổi. Nếu ta nhìn vào cách mà mình làm việc, cách mà mình sống thì đó chính là
“tấm gương” trung thực phản chiếu “con người” mình. Khi đó tự ta sẽ cảm thấy
“thật sự tự hào về con người của mình hay “mình không đáng được tôn trọng,
thậm chí đáng bị khinh".
Nếu như “đạo sống (làm người) là những giá trị mà ta lựa chọn cho cuộc đời
của mình thì “đạo nghề” (làm việc) chính là lí tưởng nghề nghiệp của công việc mà

Giản Tư Trung: sinh năm 1974, quê ở tỉnh Nghệ An, là một nhà giáo, doanh nhân, nhà báo, người khởi xướng
việc xây dựng một số tủ sách căn bản dành cho các đối tượng độc giả khác nhau, cũng là người đảm nhiệm
nhiều vai trò quan trọng trong việc giáo dục doanh nhân, giáo dục cá nhân tại Việt Nam.

ta làm. Nói cách khác, “đạo nghề” mà mình chọn chính là cách để mình hiện thực
hoá “đạo sống” của mình trong công việc và nghề nghiệp mà mình làm. [...]

Hành trình “tìm thấy chính mình của con người, xét về bản chất, là hành trình
tìm kiếm con người văn hoá và con người chuyên môn của mình. Đáng tiếc là khi
nhìn vào bức tranh xã hội ngày nay, nhất là ở những quốc gia chưa phát triển, có
vẻ như không nhiều người tìm thấy được điều đó. [...]

Rồi chúng ta cũng nhìn thấy cả những con người mang danh là làm nghề mà
rốt cuộc những việc họ làm lại chệch rất xa khỏi sứ mệnh hay cái đạo của nghề đó.
[...] Dường như còn quá ít người (trong đó có thể bao gồm chính chúng ta) là làm
“đúng việc” của mình!

Trong tác phẩm Những ngày thứ ba với thầy Mô-ri (Morrie) (1) cũng có đoạn:
“Quá nhiều người quẩn quanh với một cuộc đời vô nghĩa. Họ có vẻ lờ đờ, ngay cả
khi họ đang bận rộn làm những việc mà họ cho là quan trọng. Đó là bởi vì họ đang
theo đuổi những thứ không đúng. Cách để làm cho cuộc đời bạn trở nên có ý nghĩa
là cống hiến bản thân bạn để yêu thương người khác, cho cộng đồng xung quanh
bạn và để tạo ra một thứ gì đó khiến bạn cảm thấy có mục đích và có ý nghĩa”.

Để có thể tạo nên một thành tựu đủ lớn trong công việc thì ta phải yêu nó, ta
phải hạnh phúc cống hiến cuộc đời mình cho công việc đó. Nhưng để yêu nó, trước
hết ta phải hiểu nó. Bởi lẽ, làm sao có thể yêu một thứ mà mình không hiểu? [...]

Làm việc mà không có lí tưởng nghề nghiệp cũng giống như sống mà không có
mục đích. Nhưng làm thế nào để biết, liệu là mình có thực sự hiểu “đúng” bản chất
của cái nghề, cái việc mà mình đang lựa chọn và theo đuổi hay không?

Theo tôi, có thể bắt đầu bằng hai câu hỏi:

Mình có đang hiểu đúng và làm tốt sứ mệnh của nghề/của việc không?
Việc mà mình chọn làm có đúng với con người của mình không?
[...]

Thậm chí chuyện chúng ta có tìm được câu trả lời hay không cũng không quá
quan trọng. Bởi như một câu châm ngôn đã nói: “Ta trở nên khôn ngoan hơn bằng
cách đặt ra các câu hỏi, và cho dù không trả lời được, ta cũng sẽ trở nên khôn ngoan
hơn, vì một câu hỏi được gói ghém tốt tự thân nó cũng đã chứa đựng câu trả lời,
giống như con ốc sên lúc nào cũng gắn chặt với cái vỏ ốc trên lưng vậy”.

Vì vậy, hãy cứ bắt đầu từ những câu hỏi!

(Giản Tư Trung, Đúng việc – Một góc nhìn về câu chuyện khai minh,
NXB Tri thức, Hà Nội, 2015, tr. 169-174)

Cuốn sách nổi tiếng của tác giả người Mỹ Mít-sơ An-bom (Mitch Albom).