Bài 8. Định luật tuần hoàn. ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

Phát biểu được định luật tuần hoàn.
Trình bày được ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học: Mối liên hệ giữa vị trí
(trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học) với tính chất và ngược lại.

Vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học cho biết cấu hình electron nguyên tử, cấu hình electron nguyên tử quyết định tính chất của các nguyên tố. Vì vậy, có thể dự đoán được tính chất hoá học của các nguyên tố khi biết vị trí của nó trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học hay cấu hình electron của nó.

Ví dụ 1: Nguyên tố sulfur (S) ở ô số 16, nhóm VIA, chu kì 3.
Nguyên tử S có:
+ 16 proton, 16 electron (do số proton = số electron $=Z$).
+ 3 lớp electron (do số lớp electron bằng số thứ tự chu kì).
+ 6 electron lớp ngoài cùng (do số electron lớp ngoài cùng bằng số thứ tự nhóm A).

Cấu hình electron của S: $1s^{2}2s^{2}2p^{6}3s^{2}3p^4$ S là nguyên tố phi kim. Oxide cao nhất ($\mathrm{S}\mathrm{O}{\phantom{X}}_3$) là acidic oxide và acid tương ứng $\mathrm{H}{\phantom{X}}_2\mathrm{S}\mathrm{O}{\phantom{X}}_4$ là acid mạnh.

Ví dụ 2: Cấu hình electron của nguyên tử phosphorus (P) là $1s^{2}2s^{2}2p^{6}3s^{2}3p^3$.
Nguyên tử P có $Z=15$ (do số proton = số electron $=Z$).
Nguyên tử P ở chu kì 3, nhóm VA (do có 3 lớp electron và có 5 electron ở lớp ngoài cùng).
P là nguyên tố phi kim. Oxide cao nhất ($\mathrm{P}{\phantom{X}}_2\mathrm{O}{\phantom{X}}_5$) là acidic oxide và acid tương ứng là ($\mathrm{H}\mathrm{P}\mathrm{O}{\phantom{X}}_3$ hay $\mathrm{H}{\phantom{X}}_3\mathrm{P}\mathrm{O}{\phantom{X}}_4$) là acid trung bình.

Dựa vào định luật tuần hoàn, có thể so sánh tính chất của một nguyên tố với các nguyên tố xung quanh.

Ví dụ 3: So sánh tính phi kim của P ($Z=15$) với N ($Z=7$) và S ($Z=16$)
Nguyên tố P và N cùng nhóm nên N có tính phi kim mạnh hơn P, P và S cùng chu kì nên P có tính phi kim yếu hơn S.