SGKThư viện

Mĩ thuật 8 · SGK trang 9–12 · Kết nối tri thức với cuộc sống

Bài 2. Một số dạng bố cục trong tranh sinh hoạt

Yêu cầu cần đạt

  • Biết cách khai thác đề tài và xây dựng bố cục tranh có nhân vật làm trọng tâm.
  • Thể hiện được hình tượng con người trong tranh sinh hoạt có mảng chính, mảng phụ.
  • Vẽ được tranh sinh hoạt theo một số dạng bố cục thường gặp.
  • Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng con người trong tác phầm mĩ thuật.

Tìm hiểu hình tượng con người trong tranh sinh hoạt

Hình tượng con người trong tranh dưới đây được thể hiện như thế nào?

Mô tả đặc điểm dáng người trong mỗi tranh phía dưới.

Em sẽ khai thác hình tượng con người đề vẽ tranh sinh hoạt bằng hình thức nào? (Ghi chép dáng, sưu tầm từ ảnh chụp, vẽ qua ghi nhớ, liên tưởng....)

1. Nguyễn Tiến Chung, Đi chợ tết, 1940, tranh lụa (1). Tranh lụa của Nguyễn Tiến Chung, 'Đi chợ tết', 1940, depicting a market scene with multiple figures.
2. Nam Sơn, Thôn nữ Bắc Kỳ, khoảng năm 1935, tranh lụa(2). Tranh lụa của Nam Sơn, 'Thôn nữ Bắc Kỳ', khoảng năm 1935, depicting two women in traditional attire.

(1) Nguồn: Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam

(2) Nguồn: Bộ sưu tập cá nhân

Trong những cách tạo hình con người ở tranh sinh hoạt, em thích các dạng bố cục nào? Vì sao?

Em sẽ sử dụng dạng bố cục nào trong thực hành, sáng tạo về tranh sinh hoạt của mình?

Bố cục theo nguyên lí cân bằng

1. Tô Ngọc Vân, Nghỉ chân bên đồi, 1853, tranh sơn mài(1),. Tranh sơn mài của Tô Ngọc Vân, 'Nghỉ chân bên đồi', 1853, depicting figures resting on a hillside.

Bố cục theo nguyên lí cân bằng được thể hiện qua màu sắc, đậm nhạt, đường nét mang lại sự hợp lí và hài hoà.

Bố cục theo nguyên lí tạo hình nhịp điệu

Bố cục theo một số dạng hình học như: hình tròn, tam giác, chữ nhật, ê-líp,...

2. Kim Đồng, Lò nồi thủ công, 1958, tranh sơn mài (2),. Tranh sơn mài của Kim Đồng, 'Lò nồi thủ công', 1958, depicting artisans working with pottery.

Bố cục theo nguyên li nhịp điệu giúp các hình thể trong tranh được gắn kết, chặt chẽ và hài hoà thông qua các yếu tố như đường nằm ngang, đường cong, vị trí nhân vật, độ sáng tối,...

3. Chu Thị Thánh, Hội mùa xuân, 1979, tranh lụa (3).. Tranh lụa của Chu Thị Thánh, 'Hội mùa xuân', 1979, depicting a spring festival scene with many figures.

Bố cục dạng hình học (ê-líp, tam giác, chữ nhật,...) được xây dựng theo ý đồ của hoạ sĩ với sự sắp xếp vị trí và các mối tương quan giữa nhân vật và bối cảnh....

(1), (2), (3) Nguồn: Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam

4. Pôn Gô-ganh (Paul Gauguin), Khi nào em sẽ kết hôn (Nafea Faaipoipo), 1892, tranh sơn dầu, 77 x 101 cm(1) Bố cục dạng hình tam giác.. Tranh sơn dầu của Paul Gauguin, 'Nafea Faaipoipo', 1892, depicting two Tahitian women, with a triangular composition.
5. Páp-lô Pi-cát-xô (Pablo Picasso), Ba nhạc công (Three musicians), 1921, tranh sơn dầu (2), Bố cục dạng hình chữ nhật.. Tranh sơn dầu của Pablo Picasso, 'Three musicians', 1921, depicting three cubist figures playing instruments, with a rectangular composition.

Gợi ý các bước thể hiện một sản phẩm mĩ thuật từ màu bột về thể loại tranh sinh hoạt

Theo em, trong các bước vẽ tranh sinh hoạt, bước nào quan trọng nhất? Vì sao?

Tạo hình nhân vật đóng vai trò như thế nào trong tranh sinh hoạt?

Bước 1. Xây dựng bố cục khái quát. Illustration showing the initial layout sketch for a scene with figures.
Bước 2. Vẽ nét thể hiện nhân vật. Illustration showing detailed line drawing of characters in the scene.
Bước 3. Vẽ màu thể hiện nhân vật. Illustration showing the characters colored in.
Bước 4. Vẽ chi tiết và hoàn thiện bức tranh. Illustration showing the completed painting with background and details.

(1) Nguồn: commons.wikimedia.org

(2) Nguồn: pablopicasso.org

Em có biết:

Hình tượng con người trong tranh sinh hoạt có những đặc điểm thường gặp như sau: Giữ vị trí trung tâm của tranh; Được sắp xếp theo mảng, nhóm chính và bối cảnh xung quanh là phụ giúp làm nổi bật, thể hiện rõ ý tưởng sáng tạo; Thể hiện những hoạt động trong cuộc sống hằng ngày.

Xây dựng hình tượng con người trong tranh sinh hoạt và sắp xếp theo một dạng bố cục em yêu thích

Trưng bày sản phẩm mĩ thuật và thảo luận:

Hình tượng con người trong tranh của bạn được xây dựng có những đặc điểm gì?

Các hoạt động của nhân vật có phù hợp với bối cảnh trong tranh không? Vì sao?

Sản phẩm mĩ thuật của học sinh

1. Phan Hải Ngân (Hà Nội), Cung thiếu nhi Hà Nội, sản phẩm mĩ thuật từ màu bột. Mĩ thuật từ màu bột của Phan Hải Ngân, 'Cung thiếu nhi Hà Nội', depicting children playing in a park.
2. Nguyễn Thị Trâm Anh (Lâm Đồng), Ngày hè, sản phẩm mĩ thuật từ màu nước. Mĩ thuật từ màu nước của Nguyễn Thị Trâm Anh, 'Ngày hè', depicting children riding bicycles and flying kites.

Hãy sưu tầm tư liệu về thể loại tranh sinh hoạt, lựa chọn một tác phẩm mình yêu thích và viết một đoạn văn giới thiệu về vẻ đẹp của tác phẩm đó.

Xem bản PDF nguyên trang sách: Mĩ thuật 8 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 9–12).