Bài 4. Trung quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ xix

Hình dưới đây là di tích Từ Cẩm Thành – một cung điện lớn và là một trong những biểu tượng của Trung Quốc thời phong kiến. Từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX, chế độ phong kiến Trung Quốc tiếp tục phát triển như thế nào trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội?

Sau khi nhà Tuỳ sụp đồ, lịch sử Trung Quốc tiếp tục trải qua các triều đại: Đường (618-907), thời kì Ngũ đại (907 – 960), Tống (960-1279), Nguyên (1271 – 1368), Minh (1368-1644) và nhà Thanh (1644-1911) – triều đại phong kiến cuối cùng của Trung Quốc.

Thời Đường, đặc biệt là giai đoạn trị vì của Đường Thái Tông, bộ máy nhà nước được hoàn chỉnh. Các hoảng để cử người thân tin cai quản các địa phương, đặt các khoa thi để tuyển chọn người đỗ đạt ra làm quan,...

Các hoàng để thời Đường tiếp tục chính sách xâm lược, mở rộng lãnh thổ như: lấn chiếm vùng Nội Mông, chinh phục Tây Vực, xâm lược Triều Tiên, củng cố chế độ cai trị ở An Nam đô hộ phủ (lãnh thổ Việt Nam thời bấy giờ)...

Nhà nước thực hiện chính sách giảm thuế, lấy ruộng công và ruộng bỏ hoang chia cho nông dân, gọi là chế độ quân điền. Nhiều kĩ thuật canh tác mới như chọn giống, xác định thời vụ,... được áp dụng. Nhờ vậy, nông nghiệp có bước phát triển.

Dưới thời Đường Thái Tông, công ngoài mấy tháng không đóng, ngựa bỏ đẩy đồng, khách đi đường mấy nghìn dặm không cần mang theo lương thực". (Theo Nguyễn Gia Phu, Nguyễn Huy Quý, Lịch sử Trung Quốc, NXB Giáo dục, 2003, tr.177)

Nhiều xưởng thủ công luyện sắt, đóng thuyền.... với hàng chục người làm việc xuất hiện. Nhiều thành thị ngày càng phồn thịnh như Trường An, Lạc Dương.... Nhà Đường có quan hệ buôn bán với hầu hết các nước châu Á.

Từ những tuyến đường giao thông truyền thống nối các châu lục được hình thành từ các thế kỉ trước, đến thời Đường trở thành “con đường tơ lụa" nổi tiếng trong lịch sử.

Thời Minh – Thanh, nông nghiệp có những bước tiến về kĩ thuật gieo trồng, diện tích trồng trọt vượt xa thời kì trước, sản lượng lương thực tăng nhiều,...

Về thủ công nghiệp, đã hình thành những xưởng thủ công tương đối lớn, thuê nhiều nhân công và sản phầm rất đa dạng.

Nghề làm đồ sử đạt đến độ tinh xảo, với những sản phẩm nổi tiếng (đồ sử Giang Tây....). Nhiều xưởng dệt lớn, chuyên môn hoá cao xuất hiện ở Tô Châu, Tùng Giang.... Các xưởng đóng tàu đã đóng được những loại thuyền lớn.

Về thương nghiệp, nhiều thành thị trở nên phồn thịnh như Bắc Kinh, Nam Kinh....

Nhiều thương cảng lớn như Quảng Châu, Phúc Kiến,... đã trở thành những trung tâm buôn bán sầm uất – nơi giao thương với các nước Đông Nam Á, Ấn Độ, Ba Tư,...

Như thế, đến thời Mình – Thanh, mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa đã xuất hiện nhưng còn nhỏ bé, chưa đủ sức chi phối mạnh mẽ đối với nền kinh tế – xã hội Trung Quốc.

Nho giáo trở thành hệ tư tưởng chính thống của chế độ phong kiến Trung Quốc.

Phật giáo tiếp tục phát triển, thịnh hành nhất dưới thời Đường. Nhiều vị vua tôn sùng Phật giáo, cho xây chùa, đúc tượng, in kinh,...

Từ thời Đường, cơ quan ghi chép sử được thành lập. Nhiều bộ sử lớn được biên soạn như Minh sử, Thanh thực lục, Tử khổ toàn thư,....

Thời Đường xuất hiện nhiều nhà thơ nổi tiếng như: Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị.

Từ thời Nguyên đến thời Thanh, xuất hiện nhiều tiểu thuyết đồ sộ, có ảnh hưởng sâu sắc đến văn học các nước khác như: Thuỷ hử (Thi Nại Am), Tam quốc diễn nghĩa (La Quán Trung), Tây du kí (Ngô Thừa Ân), Hồng lâu mộng (Tào Tuyết Cần)....

Các triều đại phong kiến đã xây dựng nhiều cung điện cổ kính, nổi tiếng với phong cách đặc sắc như: Cổ Cung, Viên Minh Viên, Tử Cấm Thành.

Những bức hoạ đạt tới đỉnh cao, những bức tượng Phật tinh xảo, sinh động.... đã chứng tỏ sự tài hoa và sáng tạo của nghệ nhân Trung Quốc.