Bài 12. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược tống (1075 – 1077)

Em đã được tìm hiểu về cuộc kháng chiến chồng Tống của quân dân Đại Cồ Việt (năm 981). Trong trận chiến đô, mặc dù đã bị thất bại thảm hại và phải rút quân về nước nhưng nhà Tống vẫn chưa bao giờ từ bỏ ý đồ xâm lược nước ta. Vua Tổng nuôi tham vọng gì khi tiếp tục đề ra kế hoạch đánh chiếm nước Đại Việt? Dưới sự lãnh đạo của triều đình nhà Lý, quân dân Đại Việt đã tổ chức kháng chiến, bảo vệ đất nước như thế nào?

Giữa thế kỉ XI, vua Tống lại âm mưu đưa quân xâm lược Đại Việt. Trước tình hình đó, triều đình nhà Lý đã cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ huy lãnh đạo cuộc kháng chiến; chủ động tiến hành các biện pháp đối phó như làm thất bại ý đồ tiến công phối hợp của nhà Tống với Chăm-pa,...

Sau khi ổn định được biên giới phía Nam, Lý Thường Kiệt đã nhận định: "Ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đành trước để chặn thế mạnh của giặc". Tháng 10-1075, ông đích thân chỉ huy hơn 10 vạn quân thuỷ, bộ, chia làm hai đạo tiến vào đất Tống, chủ động thực hiện chủ trương "tiến công trước để tự vệ".

Sau 42 ngày chiến đấu, quân Lý đã hạ được thánh Ung Châu – căn cứ mạnh nhất của quân Tống, tiêu huỷ hết kho lương dự trữ rồi nhanh chóng rút quân về chuẩn bị phòng tuyến chặn giặc.

Bằng cuộc tiến công táo bạo đó, Lý Thường Kiệt đã đẩy kẻ thù vào thế bị động và tạo ra nhiều điều kiện có lợi để đánh bại khi chúng kéo sang xâm lược nước ta. (Theo Đinh Xuân Lâm (Chủ biên), Đại cương lịch sử Việt Nam, Tập II, NXB Giáo dục, 1998, tr.152)

Lý Thường Kiệt cho đắp đề cao như bức tường thành ở mặt nam sông Cầu, bên trên đóng tre làm dậu dày mấy tầng. Bức tường thành kiên cố chạy dài gần 10 km, từ chân dãy núi Tam Đảo trở xuống, bao bọc che đỡ cho cả hai vùng đồng bằng rộng lớn. Thành hào kiên cố như thể chắc chắn giúp quân Lý dễ dàng phòng thủ hơn... (Theo Viện Sử học, Lịch sử Việt Nam, Tập 2, NXB Khoa học xã hội, tr.284)

Năm 1077, quân Tổng chia làm hai đạo tiến vào xâm lược Đại Việt Quân bộ do Quách Quý chỉ huy vượt qua biên giới vùng Đông Bắc nước ta. Trên đường tiến vào Thăng Long, chúng đã bị chặn đứng trước phòng tuyến sông Như Nguyệt. Quân thuỷ do Hoà Mâu chỉ huy tiến vào vùng ven biển Đông Bắc, nhưng bị chặn đánh liên tiếp nên không thể tiến sâu vào nội địa để hỗ trợ cho quân bộ. Quách Quỷ nhiều lần cho quân tìm cách vượt sông Như Nguyệt nhưng đều bị đẩy lùi về phía bờ bắc.

Cuối Xuân năm 1077, Lý Thường Kiệt quyết định mở cuộc tấn công lớn. Đang đêm, quân ta lặng lẽ vượt sông Như Nguyệt, đánh thẳng vào doanh trại quân Tổng. Quân giặc thua to, "mười phần chết đến năm, sáu" và lâm vào tình thế hết sức khó khăn, tuyệt vọng. Giữa lúc ấy, Lý Thường Kiệt đã chủ động đề nghị "giảng hoà" thực chất là cho quân Tống một lỗi thoát. Quách Quỳ chấp nhận ngay và vội vã rút quân về nước.

"Làm như thế không nhọc tướng tá, khôi tốn máu mủ, mà bảo toàn được tông miều". (Theo Viện Sử học, Lịch sử Việt Nam, Tập 2, Sđd, tr.294)

Trận quyết chiến chiến lược trên phòng tuyến Như Nguyệt đã đánh tan cuộc xâm lược của nhà Tống, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc; thể hiện tinh thần đoàn kết, quyết tâm chống ngoại xâm của nhân dân Đại Việt và sự lãnh đạo sáng suốt, tài ba của Lý Thường Kiệt.