Yêu cầu cần đạt
- Hát: Hát đúng cao độ, trường độ, sắc thái và lời ca bài hát Bảy sắc cầu vồng; biết hát với hình thức 2 bè.
- Nghe nhạc: Cảm nhận và biết biểu lộ cảm xúc khi nghe bài hát Thời thanh niên sôi nổi.
- Lí thuyết âm nhạc: Sơ lược về quãng, cách xác định và gọi tên quãng
- Thường thức âm nhạc: Nhạc sĩ Huy Du và bài hát Đường chúng ta đi
Lí thuyết âm nhạc: Nêu được khái niệm về quãng; biết cách xác định và gọi tên quãng theo độ lớn số lượng, so sánh được độ lớn số lượng của các quãng.
Thường thức âm nhạc: Nêu được đôi nét về cuộc đời và thành tựu âm nhạc của nhạc sĩ Huy Du; cảm nhận được tính chất âm nhạc, nội dung của bài hát Đường chúng ta đi.
Lí thuyết âm nhạc
Sơ lược về quãng, cách xác định và gọi tên quãng
Nghe, phân biệt âm thanh cao – thấp
1. Khái niệm
Quãng là khoảng cách về cao độ giữa 2 âm thanh. Hai âm thanh vang lên lần lượt tạo thành quãng giai điệu; vang lên cùng một lúc tạo thành quãng hoà thanh: âm dưới của quãng gọi là âm gốc, âm trên là âm ngọn.
Quãng giai điệu đi lên và quãng hoà thanh đọc từ dưới lên; quãng giai điệu đi xuống đọc từ trên xuống.
2. Cách xác định và gọi tên quãng
Quãng được xác định bởi độ lớn số lượng và độ lớn chất lượng:
- Độ lớn số lượng thể hiện bằng số lượng các bậc âm có trong quãng.
- Độ lớn chất lượng thể hiện bằng số lượng cung và nửa cung có trong quãng.
Quãng được gọi tên theo độ lớn số lượng và độ lớn chất lượng; tuỳ theo số lượng cung, nửa cung chứa trong quãng mà xác định tên gọi và tính chất các quãng là trưởng, thứ, đúng, tăng, giảm.
Ví dụ:
Đô – Mi: quãng 3 trưởng, có độ lớn số lượng là 3 (gồm 3 bậc âm), độ lớn chất lượng là 2 cung.
Mi - Son: quãng 3 thứ, có độ lớn số lượng là 3 (gồm 3 bậc âm), độ lớn chất lượng là 1,5 cung.
Xác định độ lớn số lượng và độ lớn chất lượng các quãng sau
Tìm quãng 3, quãng 5 trong các quãng hoà âm dưới đây, so sánh độ lớn số lượng của các quãng
Thường thức âm nhạc
Nhạc sĩ Huy Du và bài hát Đường chúng ta đi
1. Tìm hiểu về nhạc sĩ Huy Du
Nhạc sĩ Huy Du (1926-2007) quê ở huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Trong thời kì kháng chiến chống Pháp, ông sáng tác các bài hát như: Ba Vì năm xưa, Sẽ về Thủ đô,... Trong giai đoạn kháng chiến chống Mĩ, các sáng tác của ông tràn đầy khí thế hào hùng, giàu tính chiến đấu nhưng vẫn đậm chất trữ tình như: Anh vẫn hành quân (Lời: phỏng thơ Trần Hữu Thung), Tình em (Lời: thơ Ngọc Sơn), Trên đỉnh Trường Sơn ta hát,... Sau ngày đất nước thống nhất, nhạc sĩ tiếp tục có những sáng tác ấn tượng như: Việt Nam ơi mùa xuân đến rồi!, Chợ Chờ em vẫn chờ ai (Lời: thơ Phạm Tiến Duật)....
Ngoài ra, ông còn viết một số tác phẩm nhạc không lời có chiều sâu về tư tưởng và nét đẹp về giai điệu như: Miền Nam quê hương ta ơi!, Kể chuyện sông Hồng....
Ông là một trong các nhạc sĩ có nhiều đóng góp cho nền âm nhạc Việt Nam hiện đại. Năm 2000, nhạc sĩ Huy Du được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật. Tên của ông đã được đặt cho một đường phố ở Thủ đô Hà Nội.
2. Bài hát Đường chúng ta đi
Nhạc sĩ Huy Du sáng tác bài hát Đường chúng ta đi vào năm 1968, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang diễn ra ác liệt.
Bài hát có hình thức 3 đoạn. Đoạn 1 với giai điệu dàn trải, âm nhạc và lời ca gợi lên hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến còn nhiều gian khổ nhưng vững tin vào ngày mai tươi sáng. Đoạn 2 có tiết tấu sôi động, dồn dập như thúc giục quân và dân ta trên con đường đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Âm nhạc và lời ca của đoạn 3 như lời kêu gọi toàn dân tiến nhanh đến ngày toàn thắng.
Đường chúng ta đi là một trong những ca khúc nổi tiếng viết về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của dân tộc. Hơn nửa thế kỉ đã đi qua nhưng bài hát vẫn tiếp tục đi cùng năm tháng.
Đường chúng ta di
(Trích)
Vừa phải – Trong sáng, tự hào
Nhạc: Huy Du
Lời: thơ Xuân Sách
mf
Việt Nam! Trên đường chúng ta
di
nghe gió thổi đồng
xanh quê ta
đó. Nghe sóng biển
ầm vang xa
tận tới chân
p
trời. Nghe ấm lòng những khi đang dồn BƯỚC
mà vui
sao ta chẳng nói nên lòi. (Nhạc...
Dặm đường...
Nêu những hình ảnh nổi bật trong bài hát Đường chúng ta đi. Bài hát gửi gắm thông điệp gì đến người nghe?
Viết cảm nghĩ của em sau khi nghe bài hát Đường chúng ta đi.
Vận dụng - sáng tạo
1. Biểu diễn bài hát Nối vòng tay lớn theo hình thức tự chọn kết hợp vận động cơ thể hoặc vận động phụ hoạ
2. Ghép lời ca cho Bài đọc nhạc số 1
Bài đọc nhạc số 1
(Nắm chặt tay nhau)
Vừa phải
Nhạc: Nhóm tác giả
Nào
bạn
ta nắm chặt
tay
nhau
kết
thành
vòng
tròn
VỚI
bao
tình
thân
ái.
Cùng kết đoàn
dựng xây quê hương
nhà.
TỔ
quốc Việt Nam ta Bắc Trung Nam hoà
lòi
ca.
3. Nghe đàn, tập phân biệt quãng giai điệu, quãng hoà âm
"Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một."
Hồ Chí Minh
Khát vọng tuổi trẻ
Chủ đề 2
Hát: Hát đúng cao độ, trường độ, sắc thái và lời ca bài hát Nối vòng tay lớn; biết biểu diễn bài hát với các hình thức khác nhau.
Đọc nhạc: Đọc đúng cao độ gam Đô trưởng; đọc đúng tên nốt, cao độ, trường độ Bài đọc nhạc số 1 và ghép lời.
Hát
Nối vòng tay lớn
Vừa phải
Nhạc và lời: Trịnh Công Sơn
Rừng
(Từ)
núi dang tay nối
lại
biển
xa.
Ta
Bắc vô Nam nối
liền
nắm
tay.
Ta
đi vòng tay lớn mãi
để
nối
son
hà.
Mặt
di
tir
đồng hoang vu
vượt
hết
núi
đồi.
Vượt
đất
bao
la anh em ta
về
gặp
nhau mừng như
thác cheo
leo tay
ta vượt
đèo, từ
quê nghèo lên
bão cát
quay cuồng
trời
rộng,
bàn tay ta nắm nối
phố lớn nắm tay
nối
liền,
biển xanh sông gấm
nỗi
Hết
tròn một vòng Việt
Nam.
Cơ nối
gió đêm vui nối
liền một vòng từ
sinh.
nối thôn xa Với
ngày, dòng máu
nói
con
tim đồng
loại,
dụng
tình
vợi. Người chết nói
linh
thiêng vào
đời,
và
nu...
1.
2.
%
người trong ngày mới. Thành phố...
...Cười nối trên môi.
Từ...
Bài hát Nối vòng tay lớn thể hiện tình cảm của người dân Việt Nam yêu nước và mong muốn cùng nhau đoàn kết xây dựng cuộc sống yên vui, hoà bình, vì một đất nước Việt Nam thống nhất.
Bài hát có hình thức 3 đoạn:
Đoạn 1: Rừng núi dang tay... một vòng Việt Nam.
Đoạn 2: Cờ nối gió ... nụ cười nổi trên môi.
Đoạn 3: Nhắc lại giai điệu đoạn 1: Từ Bắc vô Nam ... một vòng từ sinh.
Thể hiện hoặc nghe một bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn
Học hát từng câu kết hợp vỗ tay theo phách
Hát theo các hình thức
Hoà giọng: Rừng núi dang tay... một vòng Việt Nam.
Lĩnh xướng: Cờ nối gió ... nụ cười nổi trên môi.
Hoà giọng: Từ Bắc vô Nam ... một vòng tử sinh.
Hát kết hợp vận động phụ hoạ và vận động cơ thể
Đoạn 1, Đoạn 3 – Vận động phụ hoạ theo nhịp điệu
Rừng núi dang tay... một vòng Việt Nam.
Từ Bắc vô Nam ... một vòng từ sinh.
Đoạn 2 – Vận động cơ thể theo âm hình tiết tấu
Cờ nối gió ... nụ cười nổi trên môi.
Nêu cảm nhận của em sau khi học bài hát Nối vòng tay lớn.
Đọc nhạc
Bài đọc nhạc số 1
Vừa phải
Nhạc: Nhóm tác giả
1. Đọc gam Đô trưởng và trục của gam
2. Thực hiện tiết tấu
3. Đọc Bài đọc nhạc số 1
Đọc nhạc kết hợp với các hoạt động
1. Đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo phách
2. Đọc nhạc kết hợp đánh nhịp
Xem bản PDF nguyên trang sách: Âm nhạc 9 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 5–13).