Ôn tập học kì i

Đức mẹ, những mảnh đời khác nhau của bao người cùng tồn tại trong một thành phố
pha trộn cả nét mới và cổ kính, không tráng lệ mà thâm trầm, lãng mạn, chầm chậm
trôi cùng với thời gian.
Trong cái thế giới bảng lảng ấy, những cửa sổ giống như những đôi mắt của các
căn nhà nhìn ra cuộc sống. Mà những cửa sổ như thế ở Rô-ma nói riêng và trên đất
Ý nhiều lắm, không sao kể hết, mỗi chiếc có một vẻ đẹp riêng [...].
Tôi yêu bức tường có khuôn cửa xanh ở Bô-rở-gô Pi-ô [...]. Yêu khu To-ra-xtê-vê-rê
(Trastevere) với những căn nhà liêu xiêu, tường vàng vọt, lở loét, đầy tranh vẽ, hè
vương vãi những lá, những tờ rơi quảng cáo, những chiếc xe đạp hay ve-xpa nhợt nhạt vì
thời gian dựa bên tường, nhưng lúc nào cũng ngự trị ở đó một cửa sổ ngạo nghễ với thời
gian. Có cửa sổ đầy bụi bẩn, chẳng bao giờ mở ra. Có cái được gia cố bởi chấn song và
lưới mắt cáo, nhưng người ta không quên lắp thêm vào đó một ăng-ten ti vi. Có những
cửa sổ đã thành nơi hẹn hò của chim bồ câu. Lại có khuôn cửa lắp kính trong suốt, để
người đi đường ngắm. Bên trong đó là một tiệm kem, một bếp của nhà hàng, thậm chí
chỉ là một tiệm giặt ủi. Có cả những cửa kính đã vỡ từ nhiều năm nay, nhưng chủ
quán cũng chẳng có ý định thay, như quán La Re-nen-la (La Rennella) nổi tiếng ở
khu To-ra-xtê-vê-rê. Bên trong tấm kính vỡ nhằng nhịt ấy là một cái bếp chật hẹp, vương
vãi bột mì, pho mát, cà chua thải, bếp lò, ánh đèn vàng yếu ớt từ trên trần hắt xuống
và những người thợ làm bánh lúi húi ở đó. Thứ pizza ngon nổi tiếng của quán được
sinh ra từ đấy.
Cửa sổ chính là tâm hồn của căn nhà mang nó, và thể hiện cả cá tính cũng như
tâm hồn của người chủ. Tôi tin là thế [...]. Chỉ cần nhin những khuôn cửa của những
người không quen biết ấy, ta cũng có thể đoán được phần nào đấy họ là ai và tự
nhiên thấy họ thật gần gũi với mình. Những cửa sổ đầy hoa là của những người yêu
thiên nhiên và muốn đem vẻ đẹp của nó cho căn nhà của mình, từ đó biến nơi mà họ
sống thành một điểm đáng yêu ở khu phố. [...] Những khuôn cửa treo các lá cờ của
đội bóng lại là một tuyên ngôn về tình yêu bóng đá, là sự tự hào về đội bóng mà họ
yêu mến. [...] Ở vùng rượu Chi-an-ti Cla-xi-co (Chianti Classico) của xứ Tô-xca-na
(Toscana), cửa sổ đôi khi không được trang trí bằng hoa, mà bằng những chai rượu
hoặc nút chai vang.
Có những khuôn cửa sổ và ban công không có hoa, mà chỉ có dây phơi.
Những bà già vẫn thỉnh thoảng nhoài người phơi quần áo trên đó, hoặc đôi khi
họ im lặng tựa cửa nhìn đời trôi dưới đường. Dưới nắng, chăn và quần áo phấp
phới bay. Những cảnh ấy rất hay gặp ở miền Nam nước Ý, từ Na-pô-li (Napoli)
cho đến Pa-le-ro-mô (Palermo). [...] Xa Na-pô-li một chút, dọc con đường

A-man-phi (Amalfi) huyền thoại, hoa luôn nở đỏ hoặc tím trên những bức tường,
những khuôn cửa, ban công, chia ra cả phía biển. [...] Những cửa sổ đầy hoa mở ra
phía biển để đón gió, đón nắng và gửi lại cho thế giới bên ngoài lòng yêu cuộc sống
thiết tha từ những đôi mắt nhìn ra từ khuôn cửa ấy. [...]
Bạn cũng sẽ không thể
hiểu được những căn nhà
I-ta-li-a nếu bạn không
muốn ngắm nhìn những
khuôn cửa. [...] Đấy là tâm
hồn của những ngôi nhà
ta đã gặp trên những hành
trình dọc ngang nước Ý. Ai
biết được, sau những cửa
số ấy, có ai đang nhìn ta
và có những tâm hồn đồng
điệu và tri kỉ ta đã kiếm tìm
trong cả cuộc đời...

(Trương Anh Ngọc, Nghìn ngày nước Ý, nghìn ngày yêu,
NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2018, tr. 75-80)

(2) Buổi sáng mùa xuân, cả khu vườn thơm ngát hương hoa bưởi, hoa cam,
hoa chanh và hoa bạc hà, thật mát lành.
Trạng ngữ trong câu (2) mở rộng hơn so với trạng ngữ trong câu (1),
cung cấp thông tin cụ thể hơn về thời gian của sự việc được nêu trong câu.

[...] Quanh co trong rừng, chẳng biết đâu là đâu, thế mà chỉ chừng một giờ sau tía
nuôi tôi đã dắt tôi ra đúng chỗ cây tràm chúng tôi ngồi nghỉ ăn cơm chiều bữa trước...
Những ngày nắng ráo như hôm nay, rừng khô hiện lên với tất cả vẻ uy nghi tráng
lệ của nó trong ánh mặt trời vàng óng. Những thân cây tràm vỏ trắng vươn thẳng lên
trời, chẳng khác gì những cây nến khổng lồ, đầu lá rũ phất phơ như những đầu lá
liễu bạt ngàn [...]. Mùi hương ngòn ngọt nhức đầu của những loại hoa rừng không
tên tuổi đằm vào ánh nắng ban trưa, khiến con người dễ sinh buồn ngủ và sẵn sàng
ngả lưng dưới một bóng cây nào đó, để cho cảm giác mệt mỏi chốn rừng trưa lơ mơ
đưa mình vào một giấc ngủ chẳng đợi chờ...
Tôi đã ngủ một giấc dài như vậy, sau khi tía con chúng tôi đã lấy mật đầy vào hai
thùng sắt tây. Cái gùi bé của tôi cũng vừa chất vun gọn những bánh sáp trắng muốt
mà tôi đã tỉ mẩn vắt thành những cục tròn tròn như trứng ngỗng.
Tôi ngồi tựa lưng vào một thân cây lá rậm xùm xoà, lơ mơ nhìn những làn tơ
nhện mỏng tang rung rung trong ánh nắng. Trong vắng lặng mệt mỏi của rừng đã
xế chiều, mọi tiếng động chung quanh tôi đều nghe như không rõ rệt, đều bị nén lại,
không một chút âm vang, một thứ vắng lặng mơ hồ rất khó tả. Tôi còn đang chăm
chú nghe tiếng quạt cánh của một con ong vàng mà không thấy nó đâu, thì bỗng
nghe tiếng động cơ gào rú chuyển động rung trời.
Ba chiếc tàu bay của giặc Pháp bay vút qua bên trên khu rừng chúng tôi đang
lấy mật. Chúng bay rất thấp, là là trên ngọn cây, khi tôi vừa kịp nghe thì chúng đã
tới rồi [...]. Lửa chớp chớp. Súng liên thanh nã đạn xuống rừng nghe inh tai chát óc.

Rồi hàng loạt bom nổ ầm ầm, chuyển động cả một vùng rừng ban nãy còn lặng phắc
như tờ. Đất dưới chân tôi rung rinh như chực sụp xuống. [...]

• An ơi! Nằm xuống mau. Nó thả cái gì đen đen xuống kia. Nó thả... - Tía nuôi

tôi chưa nói dứt câu, vội đẩy tôi nằm gí xuống cỏ. [...] Hai khuỷu tay tôi chống
xuống đất đỡ bộ ngực lên, đầu cúi gằm xuống trước, tôi dán sát thân mình vào đất
như con thằn lằn. Nếu có bom nổ gần cũng khỏi bị dội tức ngực vì sức chấn động.
Phụt... Phựt... Phụt... Tiếng gì vậy? Sao không nghe tiếng nổ?
Chắc là bom lép, đừng ngóc đầu dậy nghe con! – Tía nuôi tôi vừa bảo tôi như
vậy, trong lúc tôi chưa kịp ngóc đầu lên thì bỗng nghe tía nuôi tôi hét một tiếng gọi:
"An ơi!". Chưa bao giờ tôi nghe ông kêu to như vậy, một thứ tiếng kêu rụng rời, đầy
khủng khiếp, kinh hoàng.

• Giặc đốt rừng, con ơi! – Tía nuôi tôi tay vớ chiếc nỏ, tay lôi tôi nhỏm dậy.

Một màn khói đen cuồn cuộn dựng lên trên dãy rừng dọc dài theo sông. [...]
Tiếng động cơ vẫn gào rú khủng khiếp trên đầu chúng tôi. Chúng không bắn nữa...
Chỉ nghe tiếng phựt... phụt... Lửa cháy khắp bốn phía rồi. [...]

• Làm sao khiêng hai thùng mật, tía ơi! – Tôi tiếc của, kêu lên.

Chạy thoát thân đã! – Tía nuôi tôi vất cái nón đang đội trên đầu xuống, tay
chỉ cầm chiếc nỏ lôi tôi chạy ngược hướng gió, nơi ngọn lửa bắt đầu tràn đến
chúng tôi...

• Lửa dày ở đó... Đừng về phía đó, tía ơi!

Thoát ra mau. Cố lên. May ra thì còn kịp...
[...] Hốt nhiên, tôi nghe có nhiều tiếng chân chạy dồn dập trên đất, như tiếng
giày khua.
Tía ơi, Tây đuổi sau lưng nhiều quá!
Tây đâu mà Tây. Cứ chạy đi!
Mặc cho tía tôi quát, tôi vẫn cứ ngoái đầu trông lại. Trời ơi, không phải Tây.
Trong khói mù nhô ra một con heo đầu đàn, cao gần bằng con bò, lông gáy dụng
ngược, mũi ngước lên thở phì phì làm cho hai cái nanh dài chỗ khoé mép vươn ra
như hai lưỡi dao găm. Rồi vun vút trần đến một bầy heo rừng, con lớn con bé tranh
nhau chạy, sống lưng nhấp nhô tràn tới như một đàn heo mực. Nai co giò phóng bay
qua những lùm cây thấp. Hươu, chồn bông lau, cáo, mèo,... tất cả những con thú bốn
chân trong rừng đều nhắm mắt nhắm mũi tranh nhau chạy...

(Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam, Sđd, tr. 172-175)

Viết đoạn văn (khoảng 10 – 15 câu) phân tích đặc điểm nhân vật người cha – tía nuôi
của cậu bé An.

Trình bày tóm tắt một văn bản truyện em tự tìm đọc có nội dung gần gũi với những
văn bản đã học.

(Trần Vàng Sao, trích Bài thơ của một người yêu nước mình,
NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2020, tr. 35)

Viết đoạn văn (khoảng 10 – 15 câu) nêu cảm nhận của em về tình cảm của nhà thơ
với đất nước, con người được bộc lộ trong đoạn trích trên.

Trình bày cảm xúc của em sau khi đọc một bài thơ hoặc đoạn thơ yêu thích.