Yêu cầu cần đạt
- Hát: Hát đúng giai điệu, lời ca, thể hiện được sắc thái của bài hát Mùa xuân ơi, biết biểu diễn bài hát với các hình thức khác nhau, hát bè đơn giản.
- Nghe nhạc: Cảm nhận được giai điệu và vận động được theo nhịp điệu bài hát Sông Đakrông mùa xuân về.
- Thường thức âm nhạc: Nhận biết và nêu được một số đặc điểm của cồng chiêng, đàn t'rưng Tây Nguyên.
- Lí thuyết âm nhạc: Nhận biết và thể hiện được một số kí hiệu tăng trường độ nốt nhạc (dấu nối, dấu chấm dôi, dấu miễn nhịp).
- Đọc nhạc: Đọc đúng cao độ, trường độ Bài đọc nhạc số 4; biết đọc nhạc kết hợp gõ đệm và ghép lời ca.
Chủ đề 5
Yêu cầu cần đạt:
Hát
Mùa xuân ơi
Nhịp nhàng
Nhạc và lời: Nguyễn Ngọc Thiện
Xuân xuân ơi! Xuân đã về. Có nỗi vui nào vui hơn ngày xuân đến. Xuân xuân ơi! Xuân đến rồi. Cánh én bay về cho tim mình náo nức. Xuân xuân ơi! Xuân đã về. Tiếng chúc giao thừa mừng đón mùa xuân. Xuân xuân ơi! Xuân đến rồi... Những đoá mai vàng chào mừng xuân sang. Nghe âm vang bao câu chúc yên lành. Đất nước gấm hoa yên ấm an vui. Bao em thơ khoe áo mới tươi Cười. Chào một mùa xuân mới. Xuân xuân ơi! Xuân đã về. Kính chúc muôn người với bao điều mong ước. Trong hương xuân ta vẫy chào. Kính chúc muôn nhà gặp nhiều an vui. Để kết bài Xuân xuân ơi! Xuân đã về. Xuân xuân ơi! Xuân đã về.
Bài hát Mùa xuân ơi có nhịp điệu vui tươi, rộn ràng, thể hiện niềm vui đón Tết cổ truyền của Việt Nam. Nhà nhà sum vầy, hạnh phúc đón mùa xuân về và cùng chúc cho nhau những điều tốt đẹp nhất. Bài hát gồm 2 đoạn: Đoạn 1: Xuân xuân ơi ... mừng xuân sang. Đoạn 2: Nghe âm vang... Xuân đã về.
Nghe giai điệu, đoán tên bài hát phù hợp với các mùa trong năm
1
Học hát
Tập hát từng câu kết hợp vỗ tay vào trọng âm
2
Hát theo các hình thức
Nối tiếp: Lĩnh xướng 1: Xuân xuân ơi! Xuân đã về ... mừng đón mùa xuân Lĩnh xướng 2: Xuân xuân ơi! Xuân đến rồi ... mừng xuân sang. Hoà giọng: Nghe âm vang ... an vui. Hát bè: Xuân xuân ơi!... Xuân đã về.
Lĩnh xướng: Lĩnh xướng 1: Nhìn về ... quê ta. Lĩnh xướng 2: Từng áng ... với ta.
3
Nêu cảm nhận sau khi học bài hát Mùa xuân ơi
Qua bài hát Mùa xuân ơi, hãy sáng tạo hình thức biểu diễn mới (thể hiện ở phần Vận dụng - Sáng tạo)
Nghe nhạc
1
Nghe bài hát Sông Đakrông mùa xuân về - Tố Hải
Sông Đakrông mùa xuân về
(Trích)
Chậm vừa - Tình cảm tha thiết
Nhạc và lời: Tố Hải
2
Vận động theo nhịp điệu bài hát Sông Đakrông mùa xuân về
Thường thức âm nhạc
Giới thiệu cồng chiêng, đàn t'rưng của Tây Nguyên
Việt Nam có một nền âm nhạc dân gian phong phú, lâu đời. Cùng những thể loại dân ca trên khắp vùng miền còn có các nhạc cụ dân tộc độc đáo. Trong đó, vùng đất Tây Nguyên nổi tiếng với các nhạc cụ được làm bằng tre, nứa, đá, ... Đặc biệt Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên đã được tổ chức UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2005.
1
Nghe hoà tấu nhạc cụ Tây Nguyên
2
Tìm hiểu cồng chiêng
Cồng chiêng là nhạc cụ tự thân vang thuộc bộ gõ của các dân tộc ở Tây Nguyên và một số dân tộc khác như: Mường, Chăm, Khơ-me,... Cồng chiêng được làm bằng đồng thau, hình tròn, có nhiều cỡ to nhỏ, dày mỏng khác nhau, ở giữa có núm hoặc không có núm. Người ta dùng dùi gỗ, đầu có núm bọc vải hoặc dùng nắm tay để đánh cồng chiêng. Âm thanh giữa các loại cồng chiêng cũng khác nhau. Loại có đường kính rộng có âm thanh rền như tiếng sấm; loại đường kính nhỏ có âm thanh cao, trong.
Đối với một số dân tộc ở Việt Nam, cồng chiêng là nhạc cụ thiêng và được dùng trong các dịp tế lễ thần linh hoặc các lễ hội dân gian.
3
Tìm hiểu đàn t'rưng
Đàn t'rưng là nhạc cụ tự thân vang thuộc bộ gõ, được làm bằng các ống nứa dài, ngắn; to, nhỏ khác nhau; có mấu ở một đầu, đầu kia gọt vát. Các ống nứa được liên kết thành một dàn theo chiều ngang bằng dây, treo trên một giá đỡ. Khi dùng dùi gỗ vào các ống sẽ tạo nên âm thanh cao thấp khác nhau. Âm sắc của đàn t'rưng hơi đục, không vang to, vang xa nhưng khá đặc biệt. Nghe tiếng đàn t'rưng ta có cảm giác như tiếng suối róc rách, tiếng thác đổ, tiếng xào xạc của rừng tre nứa khi gió thổi. Người Tây Nguyên thường dùng đàn t'rưng trong sinh hoạt văn hoá cộng đồng. Đàn được sử dụng độc tấu, hoà tấu, đệm cho hát. Ngày nay đàn t'rưng được đưa vào dàn nhạc dân tộc và có thể kết hợp biểu diễn cùng các nhạc cụ phương Tây khác.
Nêu cấu tạo và âm sắc cồng chiêng.
Nêu đặc điểm chung về cách tạo ra âm thanh của cồng chiêng và đàn t'rưng.
Lí thuyết âm nhạc
Các kí hiệu tăng trường độ
1
Nghe, quan sát và so sánh 2 nét nhạc sau
Nét nhạc 1:
Nét nhạc 2:
2
Tìm hiểu dấu nối, dấu chấm dôi, dấu miễn nhịp
a. Dấu nối (*)
Dấu nối có hình vòng cung dùng để liên kết hai hay nhiều nốt nhạc có cùng cao độ.
b. Dấu chấm dôi (.)
Dấu chấm dôi là một dấu chấm nhỏ đặt ở bên phải nốt nhạc, có tác dụng làm tăng thêm một nửa giá trị trường độ của nốt nhạc đó.
c. Dấu miễn nhịp ($⌢$)
Dấu miễn nhịp hay còn gọi là dấu ngân – nghỉ tự do có dạng nửa vòng tròn nhỏ bao quanh một dấu chấm đặt trên hoặc dưới nốt nhạc. Khi gặp kí hiệu này, giá trị trường độ của nốt nhạc hoặc dấu lặng được ngân, nghỉ tự do.
3
Tìm các kí hiệu âm nhạc vừa học trong bài hát Mùa xuân ơi và Bài đọc nhạc số 4
*Kí hiệu hình vòng cung còn được dùng để liên kết hai hay nhiều nốt nhạc khác cao độ được gọi là dấu luyến.
Đọc nhạc
Bài đọc nhạc số 4
Mùa xuân trong rừng
Vừa phải - Nhịp nhàng
Nhạc Ba Lan
Đặt lời: Hoàng Long
1
Đọc nhạc
a. Đọc gam Đô trưởng và trục của gam
b. Luyện tập tiết tấu và gõ theo phách
2
Đọc nhạc kết hợp với các hoạt động
a. Đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo phách
b. Đọc nhạc kết hợp ghép lời ca
3
Lựa chọn các động tác vận động minh hoạ, biểu diễn bài hát Mùa xuân ơi và Bài đọc nhạc số 4 để tạo thành liên khúc Nhịp điệu mùa xuân – Chào đón năm mới (thể hiện ở phần Vận dụng – Sáng tạo)
Vận dụng - sáng tạo
Biểu diễn liên khúc Nhịp điệu mùa xuân – Chào đón năm mới
1
Giới thiệu chương trình văn nghệ
Từng nhóm thuyết trình ý tưởng biểu diễn liên khúc.
2
Biểu diễn liên khúc Nhịp điệu mùa xuân – Chào đón năm mới
Các nhóm biểu diễn theo ý tưởng khác nhau trên nền nhạc liên khúc bài hát Mùa xuân ơi và Bài đọc nhạc số 4.
3
Nêu cảm nhận sau khi học xong chủ đề Nhịp điệu mùa xuân. Chia sẻ cùng người thân những dự định, mong muốn của em khi bước sang năm mới
Mùa xuân mang tới sức sống mới cho vạn vật, đem tới niềm vui cho mọi nhà. Hãy cùng nhau hát những khúc ca chào đón mùa xuân mới và trao cho nhau những lời chúc yêu thương.
Xem bản PDF nguyên trang sách: Âm nhạc 7 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 37–44).