Bài 2. Một số dạng không gian trong tranh dân gian việt nam

Không gian nhiều lớp trong tranh dân gian thường thể hiện nhiều nhóm nhân vật trên một mặt phẳng. Ở dạng không gian này, nhân vật có hình thể to – nhỏ không thể hiện theo luật xa – gần mà là vị trí, vai trò quan trọng của đối tượng cần thể hiện trong tranh. Trong tranh dân gian Tam phủ, ba nhân vật ở phía sau có tạo hình to hơn các nhân vật ở phía trước.

Dạng không gian ước lệ trong tranh dân gian không có hình ảnh ngăn cách trời – đất, trên – dưới một cách rõ ràng trên nền giấy. Người xem căn cứ vào hình ảnh xung quanh, có tính gợi mở trong tranh để liên tưởng, tưởng tượng về dạng không gian này.

Trong tranh dân gian Lợn độc, qua cách tạo hình cây khoai môn, người xem có thể hình dung được phía dưới là đất và phía trên là trời.

Tranh dân gian Cá chép trông trăng được thực hiện bằng cách in nét đen và dùng kĩ thuật vờn màu (còn gọi là kĩ thuật cản màu) tạo đậm nhạt và khối cho hình thể. Nền tranh không còn là nền giấy mà đã xuất hiện những chi tiết gợi tả về không gian, cảnh vật xung quanh có tính tượng trưng giữa trời và nước.

Không gian đồng hiện trong tranh dân gian là cách thể hiện các nhân vật xuất hiện ở những chiều không gian khác nhau, trong cùng một bức tranh. Cảnh vật trong tranh dân gian Canh nông chi đồ được bố trí tạo cảm giác về không gian dàn trải theo chiều từ trên xuống dưới, nhằm diễn tả theo ý đồ sáng tạo của nghệ nhân,...

Trong tranh dân gian Đấu vật, các nhân vật ở các vị trí khác nhau được sắp xếp dàn trải trên cùng bề mặt tranh.

Tranh dân gian Kim Hoàng được thực hiện bằng hình thức in và vẽ. Các nghệ nhân tạo hình bằng cách in nét đen trên giấy màu đỏ và tô màu. Đôi khi, tranh được in mảng màu phẳng và dùng bút vẽ nét, tạo cho những bức tranh đa dạng và thêm phần sinh động.

Tranh dân gian Làng Sình được thực hiện bằng cách in nét đen trước rồi tô màu vào hình sau. Bảng màu trong tranh thường là: xanh, đỏ, cam, vàng, tím, tạo nên hoà sắc tươi vui.