Bài 27. Thực hành: tìm hiểu một số đặc trưng cơ bản của quần xã trong tự nhiên

Thước dây; xẻng hoặc dụng cụ đào đất; vợt hoặc dụng cụ thu mẫu động vật; máy ảnh hoặc điện thoại có chức năng chụp ảnh; máy tính, giấy, bút ghi kết quả điều tra.

Rừng tự nhiên, rừng trồng, thảm cỏ, vườn cây ăn quả, vườn trường,... Các quần xã này tương đối ổn định, do đó có thể tìm hiểu, khám phá về cấu trúc dinh dưỡng, nhóm loài,... Xác định đối tượng nghiên cứu rất quan trọng vì căn cứ trên đối tượng nghiên cứu để dự kiến diện tích ô tiêu chuẩn.

Bước 1: Xác định quần xã

Bước 2: Thống kê các nhóm loài trong quần xã.

Lập bảng danh mục thống kê số lượng cá thể, chiều cao (đối với thực vật) hoặc chiều dài thân (động vật) của mỗi nhóm loài theo gợi ý ở Bảng 27.1.

Thực vật: cây gỗ, cây bụi, cây thân thảo hai lá mầm, dây leo, cây thân thảo một lá mầm,... Động vật: côn trùng, nhện, bò sát, giun đất,...

Bước 1: Xác định sự có mặt của sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân giải trong mỗi quần xã.

Bước 2: Xác định mối quan hệ dinh dưỡng giữa các loài.

Tìm kiếm các nhóm loài theo gợi ý sau:

• Động vật sử dụng thực vật làm thức ăn.

• Động vật ăn động vật.

• Động vật hoặc thực vật kí sinh.

Các nhóm viết báo cáo thực hành theo mẫu sau:

Danh mục các nhóm loài trong quần xã

a) Nhóm loài nào chiếm ưu thế trong quần xã?

b) Xác định số lượng tầng phân bố của các nhóm loài thực vật trong quần xã.

c) Kẻ bảng theo mẫu Bảng 27.2 và điền dấu (+) vào thành phần cấu trúc dinh dưỡng có mặt, dấu (-) vào thành phần không có mặt.

Thành phần cấu trúc dinh dưỡng trong quần xã

Vẽ sơ đồ mối quan hệ dinh dưỡng đã xác định.