Bài 18. Các lệnh vào ra đơn giản – Tin học 10 Kết nối tri thức

Yêu cầu cần đạt

Biết và thực hiện được một số lệnh vào, ra đơn giản.
Thực hiện được một số chuyển đổi dữ liệu giữa các kiểu dữ liệu cơ bản.

Sau bài này em sẽ:

Để tương tác với người sử dụng trong khi thực hiện chương trình, các ngôn ngữ lập trình có các câu lệnh để đưa dữ liệu ra màn hình hay nhập dữ liệu vào từ bàn phím. Em đã biết Python có lệnh print() dùng để đưa dữ liệu ra màn hình. Để nhập dữ liệu từ bàn phím khi thực hiện chương trình, Python sử dụng câu lệnh input().

Hộp thoại yêu cầu nhập "Tên đầy đủ" và "Tên viết tắt" với nút OK.

Em dự đoán lệnh nhập dữ liệu input() có cú pháp và chức năng như thế nào?

Trong Bài 1 chúng ta đã biết quá trình xử lí thông tin trong máy tính thực chất cũng là xử lí dữ liệu. Do vậy, trong các ngôn ngữ lập trình bậc cao cần có các câu lệnh tương ứng để nhập, xuất dữ liệu. Trong Python, lệnh print() có chức năng đưa dữ liệu ra, còn lệnh input() đưa dữ liệu vào.

Hoạt động 1

Tìm hiểu chức năng của lệnh input() Quan sát lệnh sau và trả lời các câu hỏi: Lệnh input() cho phép nhập dữ liệu từ đâu? Giá trị được nhập sẽ là số hay xâu? >>> input("Nhập một số: ") Nhập một số: 12 '12'

Lệnh input() có chức năng nhập dữ liệu từ thiết bị vào chuẩn, thường là bàn phím. Nội dung nhập có thể nhập số, biểu thức hay xâu và cho kết quả là một xâu kí tự. Cú pháp của lệnh input() như sau: <biến> = input(<Dòng thông báo>)

Cần nhập một xâu kí tự thì có thể dùng lệnh input() tương tự như sau: name = input("Nhập họ tên em: ") print("Xin chào", name)

Lệnh print() có chức năng đưa dữ liệu ra thiết bị ra chuẩn, thường là màn hình. Thông tin cần đưa ra có thể bao gồm một hay nhiều dữ liệu với kiểu khác nhau, cho phép cả biểu thức tính toán.

Hoạt động 1

Hoạt động 1 Tìm hiều chức năng của lệnh input()
Quan sát lệnh sau và trả lời các câu hỏi: Lệnh input() cho phép nhập dữ liệu từ đâu? Giá trị được nhập sẽ là số hay xâu?
>>> input("Nhập một số: ")
Nhập một số: 12
'12'

Các lệnh vào ra đơn giản của Python bao gồm lệnh input() và lệnh print().

2. Chuyển đổi kiểu dữ liệu cơ bản của python

Hoạt động 2

Hoạt động 2 Nhận biết kiểu dữ liệu của biến
Chúng ta đã biết một số kiểu dữ liệu cơ bản như số nguyên, số thực và xâu kí tự. Trong Python có cách nào để nhận biết được kiểu dữ liệu của biến không?

Quan sát các lệnh sau để biết kiểu dữ liệu của mỗi biến.

>>> n, $x, s = 10, 1.8$ , "One"
>>> n
10
>>> type(n)
<class 'int'>
>>> type(x)
<class 'float' >
>>> type(s)
<class 'str'>

Diagram showing 'Gán

n = 10

x = 1.8

s = "One" đồng thời,', 'Biến n thuộc kiểu int – số nguyên.', 'Biến x thuộc kiểu float – số thực.', 'Biến s thuộc kiểu str – xâu kí tự.' pointing to the corresponding code lines.

Kiểu dữ liệu lôgic cũng là kiểu dữ liệu cơ bản và dữ liệu kiểu này chỉ có hai giá trị là True (đúng) và False (sai). Ví dụ dữ liệu kiểu lôgic là kết quả phép so sánh:

>>> $3 > 2$
True
>>> $5 < θ$
False

>>> $b = 10 > 3$
>>> type(b)
<class 'bool'>

KẾT NỐI TRI THỨC

Tên kiểu dữ liệu lô gic là bool.

Một số kiểu dữ liệu cơ bản của Python bao gồm: int (số nguyên), float (số thực), str (xâu kí tự), bool (lôgic).
Lệnh type() dùng để nhận biết kiểu dữ liệu của biến trong Python.

Xác định kiểu và giá trị của các biểu thức sau:
a) $

Nếu cần nhập số nguyên thì sau khi nhập giá trị số cần dùng lệnh int() để chuyển đổi sang kiểu số nguyên như sau:

>>> n = int(input("Nhập số tự nhiên: "))
Nhập số tự nhiên: 13

Nếu cần nhập số thực thì sau khi nhập giá trị số cần dùng lệnh float() để chuyển đổi sang kiểu số thực như sau:

>>> x = float(input("Nhập số thực x: "))

Dùng lệnh $x =$ input("Nhập số x:") để nhập số cho biến x là đúng hay sai?

THỰC HÀNH. Nhập dữ liệu từ bàn phím bằng lệnh input().

Nhiệm vụ 1.

Nhiệm vụ 1. Viết chương trình nhập lần lượt ba số tự nhiên m, n, p, sau đó in ra tổng của ba số này.

Hướng dẫn.

Hướng dẫn. Cần thực hiện lần lượt ba lệnh nhập các số m, n, p. Chú ý cách nhập số nguyên cần dùng lệnh int() để chuyển đổi dữ liệu nhập từ bàn phím. Chương trình có thể viết như sau:

$m =$ int(input("Nhập số nguyên m: "))
$n =$ int(input("Nhập số nguyên n: "))
$p =$ int(input("Nhập số nguyên p: "))
print("Tổng ba số đã nhập là", m+n+p)

Nhiệm vụ 2.

Nhiệm vụ 2. Viết chương trình nhập họ tên, sau đó nhập tuổi của học sinh. Chương trình đưa ra thông báo, ví dụ: Bạn Nguyễn Hoà Bình 15 tuổi.

Hướng dẫn.

Hướng dẫn. Cần thực hiện hai lệnh nhập dữ liệu, một lệnh nhập tên học sinh, lệnh thứ hai nhập tuổi, sau đó thông báo ra màn hình. Chú ý khi nhập tuổi cần chuyển đổi dữ liệu.

ten = input("Nhập họ tên học sinh: "))
tuoi = int(input("Nhập tuổi: "))
print("Bạn", ten, tuoi, "tuổi")

Luyện tập

1.

1. Những lệnh nào trong các lệnh sau sẽ báo lỗi?
a) $i n t (" 12 + 45 ")$
b) float (123.56)
c) float("123,5.5")

2.

2. Vì sao khi nhập một số thực cần viết lệnh float(input())?

Vận dụng

1.

1. Viết chương trình nhập giá trị ss là số giây từ bàn phím. Thông báo ra màn hình thời gian ss giây này sau khi đổi thành thời gian tính bằng ngày, giờ, phút, giây.

2.

2. Viết chương trình nhập ba số thực dương a, b, c và tính chu vi, diện tích của tam giác có độ dài các cạnh là a, b, c (a, b, $c > 0$ và thoả mãn bất đẳng thức tam giác).
Gợi ý: Công thức Heron tính diện tích tam giác: $S = \sqrt{p (p - a) (p - b) (p - c)}$ với p là nửa chu vi tam giác.

Xem bản PDF nguyên trang sách: Tin học 10 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 97–100).