Yêu cầu cần đạt
- Tạo được trang tính tổng hợp thông tin thu, chi gia đình.
- Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình.
Thuật ngữ: Thu nhập · Chi tiêu · Tổng hợp · Giá trị NET
Sau bài học này em sẽ:
- Tạo được trang tính tổng hợp thông tin thu, chi gia đình.
Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình.
Dự án sử dụng bảng tính điện tử quản lí tài chính gia đình đã hoàn thành các trang tính Thu nhập và Chi tiêu. Theo em, để cân đối thu, chi, giúp kiểm soát chi tiêu gia đình hiệu quả, bảng tính cần bổ sung thông tin gì?
Trang tỉnh tổng hợp dữ liệu tài chính gia đình
Quan sát Hình 13a.1 và Hình 13a.2, em thấy các khoản thu và chỉ đã được tính tổng số tiền (tại ô H7 và H11). Để cân đối thu, chi, trang tính Tổng hợp được bổ sung vào bảng tính như Hình 13a.3.
1.
Em hãy chỉ ra mối liên hệ về dữ liệu của trang tính Tổng hợp ở Hình 13a.3 với hai trang tính Thu nhập và Chi tiêu ở Hình 13a.1 và Hình 13a.2.
2.
Trong trang tính Tổng hợp, công thức để tính tổng thu nhập ở ô B14 là gì? Công thức để tính tổng số tiền chi tiêu ở ô B 15 là gì?
Từ hai nguồn dữ liệu trong hai trang tính Thu nhập và Chi tiêu, em có thể tổng hợp thông tin một cách trực quan để kịp thời điều chỉnh các khoản thu, chi.
Trong bảng tính quản lí tài chính gia đình, ở trang tỉnh Tổng hợp, tổng tiền thu nhập ở ô B14 chính là giá trị ở ô H7 trong trang tính Thu nhập, tổng tiền chi tiêu ở ô B15 chính là giá trị ở ô H11 trong trang tính Chi tiêu. Công thức cho các ô B14, B15 trong trang tính Tổng hợp được trình bày chi tiết trong Bảng 13a. 1.
Công thức lấy tổng tiền thu nhập và chi tiêu từ các trang tính tương ứng đưa vào trang tính Tổng hợp
| Vị trí | Công thức | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| B14 | ='Thu nhập'!H7 | Lấy giá trị của ô H7 trong trang tính Thu nhập đưa vào ô B14 trong trang tỉnh Tổng hợp để tổng số tiền thu nhập trong trang tính Tổng hợp được cập nhật tự động từ trang tính Thu nhập. |
| B15 | ='Chi tiêu'!H11 | Lấy giá trị của ô H11 trong trang tính Chi tiêu đưa vào ô B15 trong trang tỉnh Tổng hợp để tổng số tiền chi tiêu trong trang tỉnh Tổng hợp được cập nhật tự động từ trang tính Chi tiêu. |
Trong trang tỉnh Tổng hợp, Giá trị NET là số tiền chênh lệch giữa thu và chi. Giả trị NET nhỏ sẽ cho thấy gia đình đang chi tiêu nhiều, cần được báo động để tất cả các thành viên thực hiện tiết kiệm.
Bên cạnh đó, em có thể bổ sung biểu đồ để hiển thị số liệu thu và chi một cách trực quan, dễ so sánh, giúp cho việc quản lí tài chính gia đình được dễ dàng và hiệu quả.
Khi sử dụng bảng tính điện tử quản lí tài chính gia đình, dữ liệu thu, chi được lưu trữ, cập nhật và hiển thị trực quan, sinh động, dễ so sánh,... giúp các gia đình kiểm soát chi tiêu hiệu quả.
1.
Hình 13a.4 là công thức lấy tồng tiền thu nhập từ trang tỉnh Thu nhập đưa vào trang Tổng hợp. Hãy ghép mỗi cụm từ Địa chỉ ô, Tên trang tính, Dấu chấm than vào vị trí tương ứng sao cho phù hợp.
2.
Trong một bảng tính có chứa nhiều trang tính, nếu công thức tham chiếu đến địa chỉ ô ở một trang tính khác, thì địa chỉ ô đó gồm những thành phần gì?
Thực hành: hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình
Nhiệm vụ: Tính tổng thu nhập và chi tiêu, bổ sung trang tính Tổng hợp để cân đối thu, chi như Hình 13a. 1, Hình 13a.2 và Hình 13a.3.
Hướng dẫn
a) Tính tổng số tiền trong trang tỉnh Thu nhập và Chi tiêu
Mở bảng tính TaiChinhGiaDinh.xlsl, chọn trang tính Thu nhập như Hình 13a.1.
Tại ô H7, nhập công thức để tính tổng số tiền thu nhập.
Nháy chuột chọn trang tỉnh Chi tiêu như Hình 13a.2.
Tại ô H11, nhập công thức để tính tổng số tiền đã chi tiêu.
Lưu tệp.
b) Tạo trang tính Tổng hợp
Tạo thêm một trang tính mới, đặt tên trang tính là Tổng hợp. Tại ô A1, nhập tiêu đề bảng tính là Cân đối thu chi.
Tạo bảng dữ liệu trong vùng A13:B16, trong đó công thức tại ô B14 và B15 xem ở Bảng 13a. 1. Công thức tại ô B16 là =B14-B15.
Tạo biểu đồ cột hiển thị trực quan giá trị thu và chi:
+ Chọn vùng dữ liệu tạo biểu đồ là A13:B15.
+ Trong dải lệnh Insert, ở nhóm lệnh Charts, chọn dạng biểu đồ Clustered Column (Hình 13a.5).
Đặt biểu đồ vào vị trí A2:B12, chỉnh sửa thông tin hiển thị trên biểu đồ như ở Hình 13a.3.
Em hãy bổ sung một số dòng dữ liệu thu, chi của gia đình vào cả hai trang tính Thu nhập và Chi tiêu. Hãy sửa lại các công thức ở trang tỉnh Thu nhập và Chi tiêu để công thức đúng với vùng dữ liệu mới sau khi bổ sung dữ liệu. Quan sát để thấy dữ liệu đã được cập nhật tự động vào trang tính Tổng hợp. Từ Giá trị NET trên trang tính Tổng hợp, em hãy đánh giá tình hình tài chính hiện tại của gia đình và đề xuất những điều chỉnh chi tiêu sao cho phù hợp.
Em hãy tạo trang tỉnh Tổng hợp tương tự như trong bảng tính quản lí tài chính gia đình để cân đối kinh phí cho dự án Triển lãm tin học, trong đó tiền thu được lấy từ trang tính lưu các khoản thu, tiền chi được lấy từ trang tính lưu các khoản chi của triển lãm. Dựa trên dữ liệu của trang Tổng hợp, hãy thảo luận với bạn để đánh giá tình hình kinh phí của dự án để có điều chỉnh phù hợp.
Sau bài học này em sẽ:
Tạo được một vài đoạn video đáp ứng nhu cầu cuộc sống của cá nhân, gia đình, trường học, địa phương.
Quan sát Hình 13b.1a và Hình 13b.1b, em có nhận xét gì?
1. Biên tập video
Hoạt động 1
Thế nào là biên tập video? 1. Sau khi đã hoàn thành việc dựng video, em cần làm việc gì tiếp theo? A. Xuất video. B. Biên tập video. C. Xây dựng kịch bản. D. Chuẩn bị dữ liệu. 2. Theo em, biên tập video là làm những việc gì?
Sau khi đã dựng xong video, em cần xem lại từ đầu đến cuối video trên màn hình xem trước để kiểm tra xem nội dung video có vấn đề gì không? Đã đúng theo kịch bản chưa? Âm thanh có bị to hay nhỏ quá không? Hình ảnh có bị mờ hay lỗi không? Phụ đề đã khớp với hình ảnh chưa? Có sai chính tả không? Phụ đề có to quá và che mất hình ảnh hay nhỏ quá làm người xem khó đọc không? Thời lượng video đã đúng theo kịch bản chưa?... Nếu phát hiện ra bất cứ vấn đề gì, em cần chỉnh sửa lại cho đúng trước khi xuất video.
Ví dụ: Quan sát Hình 13b. 1a, em thấy trong khung hình xuất hiện hai thanh màu đen ở bên trái và phải. Các thanh màu đen gây mất thẩm mĩ và phân tán sự tập trung của người xem. Nguyên nhân xuất hiện các thanh màu đen là vì tỉ lệ khung hình các dữ liệu sử dụng để dựng video khác nhau và khác với khung hình của video đang dựng. Khi đó các phần thiếu sẽ được hiển thị bằng màu đen (black bar). Phần mềm làm video sẽ cung cấp cho người sử dụng chức năng loại bỏ các thanh màu đen để không làm ảnh hưởng đến chất lượng và thẩm mĩ của video.
Biên tập video là việc tìm ra các vấn đề chưa đúng, chưa tốt còn tồn tại để chỉnh sửa sao cho sản phẩm video được hoàn chỉnh về cả mặt hình thức lẫn nội dung trước khi trình chiếu hay chia sẻ.
Em hãy chọn những công việc cần làm trong bước biên tập video: a) Thu thập dữ liệu. b) Kiểm tra nội dung video xem có đúng theo kịch bản không. c) Nhập dữ liệu. d) Kiểm tra phụ đề, âm thanh xem có khớp với hình ảnh không. e) Kiểm tra xem đã đủ dữ liệu chưa.
2. Thực hành: biên tập và xuất video
Nhiệm vụ 1: Biên tập video
Hướng dẫn
a) Loại bỏ thanh màu đen
Nháy chuột chọn ảnh bông hoa hồng trong bàn dựng, nháy chuột chọn , một khung bao gồm hai lệnh là Remove black bar và Shrink to fit được hiển thị phía trên biểu tượng Em chọn Remove black bar để loại bỏ thanh màu đen. Khi đó ảnh sẽ được tự động thay đổi kích thước để vừa với khung hình. Ngược lại, nếu không muốn loại bỏ thanh màu đen, em thực hiện tương tự và chọn Shrink to fit.
b) Chỉnh lại thời gian hiển thị dữ liệu
Khi xem lại video, em thấy phần tiêu đề hiển thị trong 3 giây hơi nhanh, người xem chưa kịp nắm bắt nội dung thì đã chuyển sang phần giới thiệu dự án Sổ lưu niệm. Em muốn thay đổi thời gian hiển thị từ 3 giây thành 5 giây. Tuy nhiên, sau khi chỉnh lại thời gian hiển thị, mặc dù đoạn video tiêu đề hiển thị trong 5 giây nhưng dòng tiêu đề lại vẫn chỉ hiển thị trong 3 giây. Em cần chỉnh lại thời gian hiển thị cho dòng tiêu đề bằng cách thực hiện: Nháy nút phải chuột vào khung hình của tiêu đề trong bàn dựng, chọn Edit, chọn Text (Hình 13b.2). Cửa sổ chỉnh sửa tiêu đề mở ra. Em sẽ thấy thời gian hiển thị dòng tiêu đề đang là từ giây thứ 1 đến giây thứ 3 (Hình 13b.3). Dùng chuột kéo thả con chạy bên phải đến vị trí giây thứ 5 để đặt thời gian hiển thị cho dòng tiêu đề là 5 giây (Hình 13b.4).
Nháy chuột chọn Done để hoàn thành công việc.
Nhiệm vụ 2: Xuất video
Hướng dẫn
Sau khi biên tập xong video, em nháy chuột chọn lệnh Finish video ở góc trên, bên phải giao diện phần mềm để xuất video thành tệp có định dạng mp4. Cửa sổ Finish your video hiện ra (Hình 13b.5) cho phép em chọn chất lượng của tệp video (High, Medium hoặc Low). Nháy chuột chọn Export để mở cửa sổ Save As rồi nhập tên video là SanPhamTinHoc.mp4 và chọn Export.
Phần mềm sẽ cần một khoảng thời gian để hoàn thành việc xuất video. Thời gian dài hay ngắn phụ thuộc vào độ dài đoạn video em vừa dựng và phụ thuộc vào chất lượng (High, Medium hoặc Low) mà em đã chọn. Chất lượng em chọn cho đoạn video cũng sẽ liên quan đến độ lớn của tệp SanPhamTinHoc.mp4.
Với tệp video vừa tạo ra, em có thể sao chép, chia sẻ với các bạn để sử dụng trong buổi triển lãm, em cũng có thể đưa lên mạng để giới thiệu với mọi người.
LUYỆN TẬP
Em hãy xem lại toàn bộ video trong màn hình xem trước và thực hiện các công việc sau: a) Nếu thấy ảnh nào trong video còn thanh màu đen thì loại bỏ. b) Điều chỉnh lại thời gian hiển thị các dữ liệu nếu thấy cần thiết. c) Xuất lại video với tên SanPhamTinHoc-Version2.mp4. d) Xem lại hai video kết quả ở hai tệp SanPhamTinHoc.mp4 và SanPhamTinHoc-Version2.mp4, so sánh và chọn một bản phù hợp để trình chiếu trong buổi Triển lãm tin học.
VẬN DỤNG
Em hãy thực hiện các nhiệm vụ tương tự trong phần Thực hành với dự án MyVideo.
Sau bài học này em sẽ:
- Nêu được một số chức năng và thực hiện được một số thao tác cơ bản trong sử dụng một phần mềm làm video.
Video là dạng thông tin đặc biệt (kết hợp của văn bản, âm thanh, hình ảnh). Video tác động đến nhiều giác quan của người xem cùng lúc nên mang đến hiệu quả cao. Trong dự án Triển lãm tin học, nếu các em làm được những video minh hoạ cho các nội dung triển lãm thì sẽ mang đến ấn tượng mạnh cho người xem. Làm ra một video có khó không? Có những cách nào để làm ra một video? Khi muốn chỉnh sửa một video em làm thế nào?
Phần mềm làm video và các chức năng chính
Hoạt động 1
Làm thế nào để tạo video từ văn bản, hình ảnh, âm thanh, video?
An dùng điện thoại thông minh quay một đoạn video về sản phẩm tin học đã thực hiện khi học môn Tin học ở lớp 6 là Sổ lưu niệm. Minh chụp ảnh cây xanh ở vườn trường, sân trường để minh hoạ cho sự thành công của dự án Trường học xanh. Khoa có hình ảnh tờ rơi quảng cáo và tài liệu của dự án Thành lập CLB Tin học,... Các bạn muốn làm ra một video kết hợp các đoạn video, hình ảnh đó và thêm vào lời bình, nhạc nền,... Theo em, làm thế nào để tạo được video tổng hợp từ những gì các bạn đã có để chiếu trong buổi triển lãm tin học?
Để tạo mới, chỉnh sửa, kết hợp các loại thông tin thành một video theo ý muốn của mình, em cần sử dụng phần mềm làm video. Phần mềm làm video là phần mềm ứng dụng, được thiết kế với các chức năng chính: tạo mới video, chỉnh sửa video, thêm hiệu ứng, tạo các video kết hợp từ nhiều loại thông tin (chèn thêm âm thanh, phụ đề,...), tạo các đoạn hoạt hình từ ảnh, ghi lại và chuyển đổi video sang các định dạng và độ phân giải khác nhau.
Chức năng chính của phần mềm làm video: tạo mới, chỉnh sửa, thêm hiệu ứng, tạo các video kết hợp từ nhiều loại thông tin, tạo các đoạn hoạt hình từ ảnh, ghi lại và chuyển đổi video sang các định dạng và độ phân giải khác nhau.
Em hãy chọn phương án ghép đúng: Phần mềm làm video là
A. phần mềm ứng dụng giúp người sử dụng quay được video.
B. phần mềm ứng dụng giúp người sử dụng làm ra các video từ các dữ liệu dạng văn bản, hình ảnh, âm thanh, video.
C. phần mềm hệ thống giúp người sử dụng xem video.
D. phần mềm hệ thống giúp người sử dụng phát video lên mạng.
Phần mềm video editor
Hoạt động 2
Em biết những phần mềm làm video nào?
1. Em hãy kể tên một vài phần mềm làm video mà em biết.
2. Em muốn sử dụng một phần mềm làm video có những chức năng gì?
Có nhiều phần mềm làm video, trong đó có loại miễn phí, trả phí, có loại chuyên nghiệp, không chuyên nghiệp. Video Editor (Hình 9b.5) là một phần mềm làm video (được tích hợp sẵn trong hệ điều hành Windows 10, Windows 11) giúp người sử dụng làm video, chỉnh sửa video với các thao tác cơ bản. Video Editor hỗ trợ nhiều định dạng tệp như mp3, wma, wav, mp4, avi, mpg, jpg, bmp, png,... Đây là phần mềm được rất nhiều người sử dụng vì những ưu điểm sau: • Giao diện thân thiện, dễ sử dụng. • Có đầy đủ những chức năng cơ bản và nâng cao để làm ra các video từ dữ liệu hình ảnh, video; thêm hiệu ứng, âm thanh, phụ đề, tự động tạo hoạt hình từ ảnh;...
Dễ dàng chia sẻ video. Em có thể sử dụng Video Editor để làm ra các video đáp ứng nhu cầu cuộc sống của cá nhân, gia đình, trường học,... và có thể chia sẻ trên các mạng xã hội như YouTube, Facebook....
Video Editor là phần mềm làm video được nhiều người sử dụng vì có đầy đủ các chức năng làm video cơ bản và nâng cao.
Chọn phương án ghép sai: Video Editor là phần mềm làm video
A. có giao diện thân thiện, dễ sử dụng.
B. hỗ trợ nhiều định dạng tệp.
C. được tích hợp sẵn trong tất cả các hệ điều hành.
D. có đầy đủ những chức năng làm video cơ bản và nâng cao.
Thực hành: làm quen với phần mềm làm video
Nhiệm vụ: Thực hiện được một số thao tác cơ bản trong sử dụng một phần mềm làm video.
Hướng dẫn
(Hướng dẫn sau đây sử dụng phần mềm Video Editor để minh hoạ.)
a) Khởi động phần mềm và tạo một video mới
Nháy đúp chuột vào biểu tượng trên màn hình nền, phần mềm Video Editor được mở ra với cửa sổ chào mừng tương tự như Hình 9b.6.
Nháy chuột vào New video project trong cửa sổ chào mừng để bắt đầu thực hiện dự án làm video. Phần mềm hiển thị cửa sổ cho em nhập tên dự án. Nhập SanPham TinHoc rồi chọn OK.
Giao diện phần mềm mở ra như Hình 9b.8 để em bắt đầu làm video.
b) Nhập dữ liệu vào thư viện
Thư viện dữ liệu chứa những tệp hình ảnh, video mà em sử dụng để làm video.
Nháy chuột vào lệnh +Add chọn From this PC để nhập dữ liệu từ máy tính vào thư viện (Hình 9b.9).
Nếu muốn xoá dữ liệu khỏi thư viện, em nháy chuột chọn dữ liệu, nháy nút phải chuột rồi chọn lệnh Remove.
c) Đưa dữ liệu từ thư viện vào bàn dựng
Sau khi thư viện đã có dữ liệu, trên bàn dựng sẽ xuất hiện dòng hướng dẫn Drag items from the project library here Em dùng chuột kéo thả các tệp dữ liệu từ thư viện vào bàn dựng.
Nếu muốn xoá dữ liệu (một đoạn video, một hình ảnh....) khỏi bàn dựng, em nháy chuột chọn dữ liệu rồi chọn biểu tượng ở góc trên, bên phải bàn dựng.
Nếu muốn xoá tất cả dữ liệu đang có trong bàn dựng, em nháy chuột chọn biểu tượng ở góc trên, bên phải bàn dựng, chọn X Remove all
Lưu ý: Dữ liệu bị xoá khỏi bàn dựng nhưng vẫn còn trong thư viện. Dữ liệu bị xoá khỏi thư viện thì trong bàn dựng cũng bị xoá.
d) Xem trước kết quả ở màn hình
Sau khi bàn dựng đã có dữ liệu, màn hình xem trước sẽ hiển thị hình ảnh dữ liệu (Hình 9b.10). Em có thể dùng các lệnh điều khiển video: Play (mở video), Pause (tạm dừng), Next Frame (chuyển về khung hình phía trước), Previous Frame (chuyển về khung hình phía sau) hoặc dùng chuột kéo thả con chạy ở thanh điều khiển thời gian để xem video.
1. Em hãy nêu các chức năng chính của phần mềm làm video.
2. Em hãy thu thập các tệp video, hình ảnh, tài liệu về các sản phẩm em đã làm được trong quá trình thực hiện các dự án (ví dụ Sổ lưu niệm, Trường học xanh, Thành lập CLB Tin học) khi học môn Tin học. Lưu các tệp vào một thư mục trong máy tính và thực hiện:
a) Khởi động phần mềm Video Editor, mở dự án làm video SanPham TinHoc.
b) Nhập các tệp dữ liệu em đã thu thập vào thư viện dữ liệu.
c) Đưa dữ liệu vào bàn dựng.
d) Dùng các nút điều khiển ở màn hình xem trước để xem video.
e) Xoá bỏ lần lượt từng dữ liệu khỏi bàn dựng, quan sát xem dữ liệu trong thư viện có bị mất không.
f) Xoá bỏ lần lượt từng dữ liệu khỏi thư viện.
Em hãy làm video để giới thiệu về một vấn đề mà em quan tâm, ví dụ một cuốn sách, một môn học, một địa danh ở địa phương.... Bắt đầu bằng việc thực hiện các công việc sau đây:
a) Dùng máy quay phim, điện thoại thông minh,... quay video, chụp ảnh; tìm kiếm các thông tin liên quan đến vấn đề em muốn giới thiệu. Lưu các tệp dữ liệu em thu thập được vào một thư mục trong máy tính có tên là DuLieuMyVideo.
b) Sử dụng phần mềm Video Editor tạo một dự án làm video mới có tên MyVideo.
Sau bài học này em sẽ:
- Biết được các bước để làm một video.
- Chuẩn bị được dữ liệu và dựng được video theo kịch bản.
Để làm một bộ phim cần có cả một đoàn làm phim với đủ các thành phần như: đạo diễn, quay phim, trợ lí, biên kịch, diễn viên, dựng phim,... và trải qua rất nhiều giai đoạn như: viết kịch bản, quay phim, dựng phim, hậu kì,...
Để làm video giới thiệu các sản phầm tin học, có cần cả một đoàn làm phim (Hình 10b.1) không? Có cần thực hiện nhiều công đoạn không?
Các bước để làm một video
Hoạt động 1
Cần làm gì trước khi dựng video?
Trong khi dựng video, An thấy thiếu hình ảnh chụp các buổi hoạt động của CLB Tin học. Vậy là An lại phải dừng lại để đi thu thập hình ảnh từ các bạn trong lớp. Có đủ dữ liệu rồi nhưng An lại loay hoay không biết nên sắp xếp thứ tự các đoạn video và hình ảnh thế nào cho hợp lí, nên thêm hiệu ứng gì để làm cho video hay hơn. Theo em, An cần làm gì trước khi bắt tay vào dựng video bằng phần mềm?
Tương tự như việc thực hiện một bộ phim, tuy không cần đến cả một đoàn làm phim với các bước thực hiện chuyên nghiệp, nhưng để làm được một video nhanh chóng, hiệu quả, theo đúng mục tiêu đặt ra em cần thực hiện những bước sau:
Bước 1. Đưa ra ý tưởng, xây dựng kịch bản: Xuất phát từ mục tiêu ban đầu, phác thảo ra một bản sắp xếp các dữ liệu theo một tiến trình và thời lượng cụ thể.
Bước 2. Chuẩn bị dữ liệu: Thu thập tất cả các dữ liệu cần thiết theo kịch bản đã xây dựng. Quay video, chụp ảnh, thu âm thanh bằng máy quay, điện thoại thông minh, webcam; viết phụ đề; tập hợp các tệp dữ liệu vào một thư mục trong máy tính.
Bước 3. Nhập dữ liệu, dựng video: Đưa dữ liệu vào phần mềm làm video. Sắp xếp dữ liệu, chỉnh sửa, thêm hiệu ứng, thêm phụ đề,... theo kịch bản đã xây dựng bằng phần mềm làm video.
Bước 4. Biên tập video: Xem lại video; Kiểm tra âm thanh, hình ảnh, phụ đề đã đúng theo kịch bản chưa? Có cần thêm hiệu ứng không? Có cần cắt bỏ hay điều chỉnh lại nội dung không?
Bước 5. Xuất video: Xuất video đã dựng sang định dạng có thể chia sẻ với người khác.
Để làm được một video nhanh chóng và hiệu quả theo đúng ý tưởng ban đầu, em nên thực hiện theo các bước: lên ý tưởng, xây dựng kịch bản; chuẩn bị dữ liệu; nhập dữ liệu, dựng video; biên tập video; xuất video.
Em hãy sắp xếp lại các bước tạo video sau đây theo đúng thứ tự: a) Nhập dữ liệu, dựng video. b) Chuẩn bị dữ liệu. c) Lên ý tưởng, xây dựng kịch bản. d) Xuất video. e) Biên tập video.
Thực hành: làm video giới thiệu các sản phẩm đã thực hiện trong quá trình học môn tin học
Nhiệm vụ 1: Đưa ra ý tưởng, xây dựng kịch bản và chuẩn bị dữ liệu.
Hướng dẫn
a) Lên ý tưởng, xây dựng kịch bản
Ý tưởng: Video sẽ giới thiệu về những sản phẩm, kết quả của những dự án mà các bạn đã thực hiện trong quá trình học môn Tin học: cuốn sổ lưu niệm; những hàng cây xanh và hoa ở cổng trường, sân trường, vườn trường tờ rơi, tài liệu, kết quả hoạt động của CLB Tin học,...
Xây dựng kịch bản: Video dài khoảng 28 giây, bao gồm các nội dung sau đây: + Tiêu đề video có nội dung: Sản phẩm, kết quả của các dự án Tin học (3 giây). + Đoạn video quay cuốn sổ lưu niệm của dự án Sổ lưu niệm (7 giây). + Đoạn hoạt hình tạo từ những hình ảnh chụp cây và hoa ở cổng trường, sân trường, vườn trường.... của dự án Trường học xanh (8 giây). + Đoạn hoạt hình tạo từ những hình ảnh chụp tờ rơi, tài liệu của dự án Thành lập CLB Tin học (10 giây). + Giữa các đoạn video có hiệu ứng chuyển động. + Thêm hiệu ứng ba chiều, bộ lọc vào các vị trí thích hợp. + Toàn bộ video có nhạc nền nhẹ nhàng. + Thêm phụ đề (tên dự án) vào đầu mỗi đoạn giới thiệu sản phẩm. + Thêm lời thuyết minh về quá trình thực hiện mỗi dự án.
b) Chuẩn bị dữ liệu
Tạo một thư mục có tên San Pham TinHoc. Thư mục chứa các thư mục con có tên DuLieu-Am Thanh, DuLieu-Anh, DuLieu-Video (Hình 10b.2).
Sao chép các tệp sẽ sử dụng để làm video mà em đã thu thập được (ở câu 2, phần Luyện tập, Bài 9b) vào các thư mục tương ứng.
Nhiệm vụ 2: Nhập dữ liệu và dựng video.
Hướng dẫn
a) Nhập dữ liệu
Khởi động phần mềm Video Editor.
Mở dự án SanPham TinHoc đã tạo ở phần thực hành Bài 9b.
Nhập dữ liệu vào thư viện theo thứ tự trong kịch bản. Vào thư mục SanPham Tinhoc/ Dulieu-Video để nhập dữ liệu video. Vào thư mục San Pham Tinhoc/Dulieu-Anh để nhập các tệp hình ảnh. Em được kết quả tương tự như Hình 10b.3.
b) Dựng video theo kịch bản
Bước 1. Tạo tiêu đề cho video
Nháy chuột chọn A Add title card ở phía trên, bên phải bàn dựng. Một đoạn video dài 3 giây xuất hiện ở vị trí đầu tiên. Số 3.0 trên khung hình chính là độ dài đoạn video tính theo giây (Hình 10b.4).
Nháy chuột chọn To Text để nhập nội dung tiêu đề. Một cửa sổ mới mở ra cho phép em thực hiện một số thao tác định dạng cho đoạn video tiêu đề. Em thực hiện theo các hướng dẫn ở Hình 10b.5.
Kết quả được hiển thị trên màn hình
Bước 2. Cắt ngắn đoạn video quay cuốn sổ lưu niệm
Kéo thả đoạn video quay cuốn sổ lưu niệm vào bàn dựng ở vị trí tiếp theo đoạn tiêu đề. Đoạn video này có độ dài 9.05 giây (Hình 10b.6). Theo kịch bản, em cần cắt bớt để đoạn này chỉ còn 7 giây.
Nháy chuột chọn Trim để cắt đoạn video. Một cửa sổ mới mở ra cho phép em thực hiện một số thao tác để cắt ngắn đoạn video. Em thực hiện theo các hướng dẫn ở Hình 10b.7
Bước 3. Tạo đoạn hoạt hình từ hình ảnh, thay đổi thời gian hiển thị của ảnh
Kéo thả bốn ảnh chụp cây xanh và hoa vào bàn dựng ở vị trí tiếp theo đoạn video quay cuốn sổ lưu niệm. Mỗi ảnh được phần mềm mặc định hiển thị trong 3 giây (Hình 10b.8).
Theo kịch bản, đoạn hoạt hình tạo bởi các ảnh cây và hoa sẽ dài 8 giây. Hiện tại trong bàn dựng có 4 ảnh, mỗi ảnh hiển thị 3 giây. Em có thể thay đổi để thời gian hiển thị của mỗi ảnh là 2 giây.
Nháy chuột chọn ảnh thứ nhất. Chọn Duration chọn 2 giây trong danh sách hiển thị số giây. Thực hiện tương tự với các ảnh tiếp theo. Kết quả như Hình 10b.9.
Bước 4. Thêm hiệu ứng chuyển động
Nháy chuột vào ảnh ở ngay sau đoạn video để chọn. Nháy chuột vào Motion để thêm hiệu ứng chuyển động vào ảnh đang chọn. Một cửa sổ mới mở ra cho phép em thực hiện một số thao tác để thêm hiệu ứng chuyển động. Em thực hiện theo các hướng dẫn ở Hình 10b.10.
1. Em hãy tạo đoạn hoạt hình dài 3 giây từ những hình ảnh chụp tờ rơi, tài liệu của dự án Thành lập CLB Tin học.
2. Em hãy thêm hiệu ứng chuyển động vào ảnh đầu của đoạn hoạt hình đã tạo ở câu 1.
Em hãy thực hiện các nhiệm vụ tương tự trong phần Thực hành với dự án MyVideo (em đã tạo ở phần Vận dụng, Bài 9b) với các dữ liệu đã thu thập được lưu trong thư mục DuLieuMyVideo.
Bước 2. Cắt ngắn đoạn video quay cuốn sổ lưu niệm
Bước 3. Tạo đoạn hoạt hình từ hình ảnh, thay đổi thời gian hiển thị của ảnh
Bước 4. Thêm hiệu ứng chuyển động
LUYỆN TẬP
1. Em hãy tạo đoạn hoạt hình dài 3 giây từ những hình ảnh chụp tờ rơi, tài liệu của dự án Thành lập CLB Tin học. 2. Em hãy thêm hiệu ứng chuyển động vào ảnh đầu của đoạn hoạt hình đã tạo ở câu 1.
VẬN DỤNG
Em hãy thực hiện các nhiệm vụ tương tự trong phần Thực hành với dự án MyVideo (em đã tạo ở phần Vận dụng, Bài 9b) với các dữ liệu đã thu thập được lưu trong thư mục DuLieuMyVideo.
Sau bài học này em sẽ:
Dựng được video theo kịch bản.
Ở Bài 10b em đã dựng được một phần video theo kịch bản. Trong bài này em tiếp tục dựng các phần tiếp theo của video SanPham TinHoc.
Nhiệm vụ 1: thêm hiệu ứng ba chiều vào video
Hướng dẫn
Phần mềm Video Editor cung cấp một số hiệu ứng ba chiều (3D effects) để em có thể thêm vào video, làm cho video thêm ấn tượng và thú vị. Ví dụ, với ảnh chụp vườn hoa hồng trong dự án Trường học xanh, em có thể thêm vào ảnh một đàn bướm bay. Cách thực hiện như sau: Chọn ảnh vườn hồng trong bàn dựng, chọn 3D effects Một cửa sổ mới mở ra cho phép em thực hiện một số thao tác để thêm hiệu ứng ba chiều. Em thực hiện theo các hướng dẫn ở Hình 11b.1.
Hiệu ứng ba chiều bao gồm cả hiệu ứng hình ảnh và âm thanh. Em nháy chuột chọn Edit trong Hình 11b.1 để chỉnh sửa âm lượng của hiệu ứng âm thanh (Hình 11b.2).
Nhiệm vụ 2: thêm bộ lọc vào video
Hướng dẫn
Bộ lọc (trong lĩnh vực quay phim, chụp ảnh) là những thiết bị được gắn thêm vào ống kính máy ảnh, máy quay để thu được những hiệu ứng cụ thể cho ảnh như: giảm độ loá, tạo tông màu ảnh ấm hơn hoặc lạnh hơn, tăng cường màu sắc,... Phần mềm Video Editor cung cấp một số bộ lọc (Filters) để em có thể thêm vào ảnh, video trong bàn dựng. Ví dụ, với ảnh chụp bông hoa hồng trong dự án Trường học xanh, em có thể sử dụng bộ lọc để thay đổi gam màu theo ý thích. Cách thực hiện như sau: Chọn ảnh bông hoa hồng trong bàn dựng, chọn Filters Một cửa sổ mới mở ra cho phép em thực hiện một số thao tác để thêm bộ lọc. Em thực hiện theo các hướng dẫn ở Hình 11b.3.
Em có thể tham khảo kết quả khi áp dụng một số bộ lọc trong Hình 11b.4.
Nhiệm vụ 3: thêm nhạc nền có sẵn trong phần mềm vào video
Hướng dẫn
Nháy chuột chọn Background music ở phía trên, bên phải của giao diện phần mềm. Cửa sổ Select background music mở ra cho phép em thực hiện một số thao tác để thêm nhạc nền. Em thực hiện theo các hướng dẫn ở Hình 11b.5.
Nhiệm vụ 4: thêm phụ đề vào video
Theo kịch bản, em cần thêm phụ đề là tên dự án vào đầu mỗi đoạn video giới thiệu sản phẩm. Việc tạo phụ đề tương tự như việc thêm nội dung tiêu đề video mà em đã thực hiện ở Bài 10b. Em thực hiện như sau: Chọn đoạn video quay cuốn sổ lưu niệm, chọn To Text rồi định dạng cho phụ đề như hướng dẫn trong Hình 11b.6.
LUYỆN TẬP
1. Em hãy thêm hiệu ứng ba chiều Heart Sparkles vào hình ảnh buổi ra mắt CLB Tin học như Hình 11b.7. 2. Em hãy thêm các bộ lọc trong Hình 11b.4 cho các hình ảnh trong video. 3. Em hãy thêm hai dòng phụ đề Dự án Trường học xanh và Dự án Thành lập CLB Tin học vào đầu hai đoạn video tương ứng giới thiệu hai dự án.
Sau bài học này em sẽ:
Đưa được âm thanh từ tệp trên máy tính vào video.
Thực hiện được một số thao tác nâng cao để dựng video.
Bạn An muốn bổ sung vào video lời thuyết minh quá trình thực hiện các dự án. An đã dùng chức năng thu âm của điện thoại thông minh để thu lời thuyết minh của mình và ghi thành ba tệp âm thanh tương ứng với ba dự án sau đó lưu vào máy tính. Theo em, An làm thế nào để đưa các tệp âm thanh đó vào video?
1. Một số việc cần thực hiện để hoàn thiện việc dựng video
Hoạt động 1
Đưa âm thanh vào video như thế nào? Theo em, có thể nhập dữ liệu âm thanh vào thư viện dữ liệu theo cách em đã nhập dữ liệu ảnh và video được không?
Không thể nhập dữ liệu âm thanh vào thư viện dữ liệu theo cách em đã nhập dữ liệu ảnh và video. Thư viện dữ liệu chỉ chứa dữ liệu dạng hình ảnh và video. Muốn đưa âm thanh vào video em cần sử dụng chức năng Custom audio của phần mềm làm video.
Ngoài các chức năng cơ bản, phổ biến giúp em làm video, phần mềm làm video còn cung cấp các chức năng cần thiết khác để em xử lí các vấn đề có thể gặp phải trong quá trình dựng video. Ví dụ, em có thể gặp trường hợp dữ liệu video có hướng bị lệch 90 độ so với bình thường do khi quay bằng điện thoại di động người quay đã xoay ngang điện thoại. Khi đó, em cần sử dụng chức năng xoay hướng video (Rotate) của phần mềm. Hay khi em cần chèn thêm hình ảnh vào giữa một đoạn video, em có thể dùng chức năng phân chia (Split) để tách video thành hai đoạn,... Bên cạnh đó, cũng giống như các phần mềm ứng dụng khác, phần mềm làm video còn cung cấp cho em các mẫu định dạng video (Themes) để em có thể nhanh chóng làm được các đoạn video chuyên nghiệp.
Phần mềm làm video cung cấp các chức năng giúp em: thêm âm thanh; xoay hướng video, hình ảnh; phân chia video thành các đoạn nhỏ và cung cấp các mẫu định dạng video;...
Em hãy chọn phương án sai. A. Không thể nhập dữ liệu âm thanh vào thư viện dữ liệu giống như hình ảnh và video. B. Hình ảnh, video và âm thanh đều là dữ liệu để làm video, do đó cách nhập là giống nhau. C. Thư viện dữ liệu chỉ chứa dữ liệu dạng hình ảnh và video. D. Dữ liệu âm thanh (ghi trong tệp) được nhập vào dự án làm video bằng chức năng Custom audio.
2. Thực hành: hoàn thiện việc dựng video
Nhiệm vụ 1: Thêm âm thanh (Custom audio)
Hướng dẫn
Ba tập âm thanh An thu âm lời thuyết minh được lưu trong thư mục DuLieu-Am Thanh như Hình 12b.1.
Để đưa tệp ThuyetMinh-DuAnSoLuuNiem.wav vào đoạn video quay cuốn sổ lưu niệm em thực hiện các bước như sau: Chọn khung hình của đoạn video trong bàn dựng, chọn Custom audio ở góc trên, bên phải màn hình. Một cửa sổ mới mở ra cho phép em thực hiện một số thao tác để thêm âm thanh từ tệp vào video. Nháy chuột chọn + Add audio file. Cửa sổ Open được hiển thị. Chọn tệp ThuyetMinh-DuAnSoLuuNiem.wav trong thư mục DuLieu-Am Thanh.
+ Tập âm thanh được đưa vào cửa sổ thao tác với âm thanh như Hình 12b.2. Nháy chuột vào biểu tượng chiếc loa ở phía dưới, bên phải để mở phần thiết lập âm lượng cho âm thanh (Hình 12b.3). + Kéo con chạy trên thanh điều khiển để tăng hoặc giảm âm lượng (được quy định bằng con số từ 0 đến 100). + Em cũng có thể đặt cho âm thanh tăng dần hoặc giảm dần bằng cách nháy chuột chọn Fade in hoặc Fade out để tránh sự thay đổi đột ngột của âm thanh, tạo ra trải nghiệm không tốt cho người xem (Hình 12b.3).
Nhiệm vụ 2: Phân chia video (Split)
Hướng dẫn
An muốn phân chia đoạn video quay cuốn sổ lưu niệm thành hai đoạn nhỏ và thêm vào giữa hai đoạn nhỏ một hình ảnh chụp sơ đồ tư duy trình bày nội dung cuốn sổ lưu niệm. Cách làm như sau: Chọn đoạn video quay cuốn sổ lưu niệm, chọn Split Một cửa sổ mở ra cho phép em thực hiện một số thao tác để phân chia đoạn video thành hai đoạn nhỏ. Em thực hiện theo các hướng dẫn ở Hình 12b.4.
Đoạn video dài 7 giây đã được phân chia thành hai đoạn nhỏ hơn, một đoạn dài 4 giây, một đoạn dài 3 giây (Hình 12b.5). Kéo ảnh chụp sơ đồ tư duy từ thư viện dữ liệu vào vị trí giữa hai đoạn video.
Nhiệm vụ 3: Xoay hướng video (Rotate)
Hướng dẫn
Em có thể xoay hướng cho video bằng lệnh Rotate. Chọn video muốn xoay, chọn Video được chọn sẽ xoay 90 độ theo chiều kim đồng hồ. Em có thể thực hiện nhiều lần lệnh Rotate để xoay video theo đúng hướng em muốn.
Nhiệm vụ 4: Sử dụng mẫu định dạng được thiết kế sẵn (Themes)
Tương tự phần mềm trình chiếu, em có thể sử dụng các mẫu định dạng được thiết kế sẵn một cách chuyên nghiệp cho dự án làm video của mình. Mẫu định dạng cung cấp âm thanh nền, một số bộ lọc và kiểu phụ đề được thiết kế sẵn. Cách sử dụng một mẫu định dạng cho video như sau: Nháy chuột chọn ... ở góc trên, bên phải màn hình làm việc. Một danh sách các lệnh được mở ra như Hình 12b.6. Chọn Themes để mở cửa sổ cho phép em lựa chọn một mẫu có sẵn áp dụng cho video đang dựng.
Nhiệm vụ 5: Tạo bản sao (copy) và bản sao dự phòng (backup) của dự án
Chọn Duplicate project (Hình 12b.6) để tạo một bản sao của dự án. Đặt tên cho bản sao này. Em có thể thử nghiệm các thao tác dựng khác nhau cho bản sao. Nếu không hài lòng với kết quả dựng, em có thể quay lại dự án ban đầu một cách dễ dàng và nhanh chóng. Chọn Back up project (Hình 12b.6) để ghi lại dự án dưới dạng tệp vbp. Sau đó em có thể sao chép, chia sẻ tệp này đến các máy tính khác để sử dụng.
LUYỆN TẬP
1. Em hãy thực hành đưa tệp ThuyetMinh-DuAnTruongHocXanh.wav và tệp ThuyetMinh-DuAnThanhLapCLBTinHoc.wav trong thư mục DuLieu-Am Thanh vào các đoạn video tương ứng trong dự án SanPham TinHoc. 2. Em hãy thực hành tạo một bản sao và một bản dự phòng của dự án làm video SanPham TinHoc.
Xem bản PDF nguyên trang sách: Tin học 9 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 52–75).
