Ôn tập học kì i

Văn bản | Tác giả | Loại, thể loại | Nội dung | Đặc điểm hình thức
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |

Với các phiếu học tập sau đây, em sẽ có điều kiện vận dụng các kiến thức đã ôn tập ở trên để luyện tập tổng hợp các kĩ năng đọc, viết, nói và nghe.

Hệ thống hoá được kiến thức về loại, thể loại văn bản đọc; tiếng Việt; kiểu bài viết; kiểu bài nói và nghe đã học trong học kì 1.

Dương Khuê (1839-1902) là nhà thơ, bạn của Nguyễn Khuyến, từng làm quan dưới triều Nguyễn.

Chưa can: chưa có chuyện gì đáng lo.

Giường kia treo cũng hững hờ dùng điển tích Trần Phồn thời Hậu Hán (Trung Quốc) sắm chiếc giường dành riêng cho người bạn thân là Tư Trĩ, mỗi lần bạn đến chơi thì đem giường xuống cho bạn nằm, khi bạn về thì treo giường lên.

Đàn kia gầy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn: lấy điển tích tinh bạn tri âm giữa Bà Nha và Chung Tử Kỳ (Bá Nha là người giỏi chơi đàn, Chung Tử Kỳ là người thấu hiểu tâm tư mà Bả Nha gửi vào tiếng đàn; khi Chung Tử Kỳ mất, Bá Nha đập đàn không chơi nữa vì cho rằng trên đời không còn ai hiểu được nỗi niềm của mình qua tiếng đàn).

Viết bài văn phân tích trích đoạn bài thơ Khóc Dương Khuê ở phần Đọc.

Thảo luận về vai trò của tình bạn trong cuộc sống.

Một nét nổi bật
trong sáng tác của Nam Cao
Trích, NGUYỄN VĂN HẠNH

Đọc những tác phẩm của Nam Cao(3) viết cách đây đã trên dưới nửa thế kỉ(4), nhất là những truyện như Chí Phèo, Lão Hạc, Sống mòn, thấy Nam Cao không chỉ mới mẻ trong thời đại của mình, mà vẫn rất gần gũi với chúng ta hôm nay. Nam Cao và Vũ Trọng Phụng(5), mỗi người một vẻ, chắc chắn là hai nhà văn xuất sắc nhất trong nền văn học hiện đại của ta ở nửa đầu thế kỉ XX.
Nam Cao có sở trường trong xây dựng nhân vật, thể hiện ở nghệ thuật miêu tả ngoại hình, khắc hoạ tính cách, phân tích nội tâm. Một số nhà nghiên cứu nhấn mạnh hai loại nhân vật chủ yếu trong tác phẩm của Nam Cao: nông dân và trí thức tiểu tư sản. Trên thực tế, Nam Cao miêu tả nhiều loại người, nhưng ông tập trung sự chú ý vào tầng lớp lao động nghèo, những người có số phận hẩm hiu, không tìm được chỗ đứng của mình trong xã hội, bị vứt ra bên lề cuộc sống. Họ thuộc thế giới những người cùng khổ, ở “dưới đáy” của

Tên văn bản do người biên soạn đặt.

Nguyễn Văn Hạnh sinh năm 1931, quê ở tỉnh Quảng Nam, là nhà giáo, nhà nghiên cứu văn học. Các tác phẩm chính: Cơ sở lí luận văn học (viết chung, 1971), Chuyện văn chuyện đời (2004)....

Nam Cao (1917–1951) là nhà văn xuất sắc trong nền văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945; sau 1945, ông tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, hoạt động trong lĩnh vực văn học nghệ thuật, hỉ sinh trong một chuyến công tác.

Tính đến thời điểm bài viết này được công bố (năm 1992).

Vũ Trọng Phụng (1912–1939) là nhà văn hiện thực trào phúng nổi tiếng, cùng thời với Nam Cao.

xã hội, những con người bị tha hoá, bị què quặt, cả về thể xác và tinh thần vì bị áp bức, hành hạ, vì tăm tối mặt mũi lo chạy ăn từng bữa, vì sự bế tắc mục ruỗng của xã hội, vì sự hèn nhát, sợ hãi của chính mỗi người. Nam Cao thật ra không miêu tả các thành phần xã hội, mà đi sâu vào các số phận, các kiếp người như chính nhà văn thường nói.
Nhiều nhân vật của Nam Cao là những con người hiền lành, chất phác, nhưng đời sống quá vất vả, cơ cực. Đó là những người già cả không nơi nương tựa, những em bé mồ côi không ai chăm sóc, những người đàn bà không biết đến hạnh phúc lứa đôi, gia đình, vì nghèo, vì tàn tật, xấu xí, vì tệ nạn xã hội (Nghèo, Dì Hảo, Lão Hạc, Một bữa no, Từ ngày mẹ chết, Ở hiền,...). Một loại nhân vật khác là những tay trộm cướp, lưu manh, du thủ du thực. Dưới con mắt của Nam Cao, những con người phá phách này cùng với những người điên, những người câm, những người kì quặc đủ loại càng tô đậm thêm bộ mặt cùng quẫn, mất nhân tính của xã hội. Bên cạnh đó, ta còn gặp những con người trên ở chỗ có trình độ học vấn, có ý thức hơn về thân phận, có nhiều băn khoăn về ý nghĩa của cuộc sống, về giá trị làm người (Trăng sáng, Đời thừa, Truyện người hàng xóm, Sống mòn,...). Chính qua những nhân vật như Điền, Hộ, Lộc, Thứ,... nhà văn đã trực tiếp gửi gắm những suy nghĩ của mình về cuộc sống, về nghệ thuật.
Thông thường, ở một tài năng tiểu thuyết thì sức mạnh tư duy tập trung ở hình tượng nhân vật. Đọc Nam Cao, người ta có ấn tượng rõ rệt về các nhân vật có tính cách nổi bật, đồng thời lại cảm nhận sâu sắc cách nhìn của tác giả đối với cuộc sống, tấm lòng của tác giả đối với con người. Ở Nam Cao, có sự kết hợp giữa năng lực quan sát, miêu tả, nắm bắt rất tài tình những chi tiết của cuộc sống, xây dựng những hình tượng, những bức tranh xã hội sinh động với một giọng trữ tình kín đáo, thiết tha, vừa xót thương cho những người bất hạnh, vừa chua chát trước những điều nhố nhăng, vô nghĩa, luôn luôn khát khao sự thay đổi hướng về cái nhân bản, tốt đẹp.
Tác phẩm của Nam Cao không nhiều, phần lớn lại là truyện ngắn. Nhưng có thể nói Nam Cao là một trong số ít nhà văn của chúng ta đã để lại cho văn học nhiều nhân vật không thể nào quên được, buộc người đọc phải nghĩ về họ, thông qua họ mà nghĩ về cuộc sống. Chí Phèo, Thị Nở, lão Hạc, Thứ, Hoàng là những nhân vật như thế. Nếu các nhân vật mang vào tác phẩm của nhà văn chất đời thường, sự sinh động, thì giọng trữ tình lại mang đến sự ấm áp rất tiêu biểu cho chiều sâu tâm hồn và bản sắc tài năng của Nam Cao. Ông trân trọng mọi biểu hiện của sự sống, trăn trở, đau buồn nhưng không bao giờ mất hi vọng. Đọc Nam Cao, con người muốn sống chu đáo hơn, nhân ái hơn. [...]
(Theo Nguyễn Văn Hạnh, Nam Cao và khát vọng về một cuộc sống lương thiện, xứng đáng, in trong Nam Cao - Về tác gia và tác phẩm, Bích Thu biên soạn và tuyển chọn, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 179-180)

Viết bài văn nghị luận phân tích một truyện ngắn được sáng tác trong những năm gần đây.

Chọn một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống của lứa tuổi học sinh, lập dàn ý cho bài nói và tập trình bày.

Khóc Dương Khuê

Trích, NGUYỄN KHUYẾN

(1) Dương Khuê (1839-1902) là nhà thơ, bạn của Nguyễn Khuyến, từng làm quan dưới triều Nguyễn.

(2) Chưa can: chưa có chuyện gì đáng lo.

(3) Giường kia treo cũng hững hờ dùng điển tích Trần Phồn thời Hậu Hán (Trung Quốc) sắm chiếc giường dành riêng cho người bạn thân là Tư Trĩ, mỗi lần bạn đến chơi thì đem giường xuống cho bạn nằm, khi bạn về thì treo giường lên.

(4) Đàn kia gẩy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn: lấy điển tích tình bạn tri âm giữa Bá Nha và Chung Tử Kỳ (Bá Nha là người giỏi chơi đàn, Chung Tử Kỳ là người thấu hiểu tâm tư mà Bá Nha gửi vào tiếng đàn; khi Chung Tử Kỳ mất, Bá Nha đập đàn không chơi nữa vì cho rằng trên đời không còn ai hiểu được nỗi niềm của mình qua tiếng đàn).