Bài 2. Khám phá bản thân

Trao đổi về đặc điểm lứa tuổi học sinh trung học cơ sở.

Tham gia nói chuyện chuyên đề Nét đẹp tuổi trăng tròn.

Rèn luyện khả năng xác định nét đặc trưng trong tính cách của bản thân.

Rèn luyện khả năng nhận diện sự thay đổi cảm xúc và khả năng điều chỉnh cảm xúc theo hướng tích cực.

Rèn luyện khả năng tranh biện, thương thuyết để bảo vệ quan điểm của bản thân trong một số tình huống.

Chia sẻ kết quả rèn luyện khả năng xác định nét đặc trưng trong tính cách của bản thân.

Chia sẻ kết quả rèn luyện khả năng nhận diện cảm xúc và điều chỉnh cảm xúc theo hướng tích cực.

Chia sẻ kết quả rèn luyện khả năng tranh biện, thương thuyết để bảo vệ quan điểm của bản thân trong một số tình huống.

Giới thiệu về những nét đặc trưng trong tính cách của em. Gợi ý: Vẽ chân dung, diễn kịch câm, viết bài...

Bài kiểm tra môn Ngữ văn vừa rồi Bình nghĩ mình sẽ được ít nhất 7 điểm. Tuy nhiên, đến khi trả bài, Bình chỉ được 5 điểm. Bình cho rằng thầy giáo chấm bài của mình quá chặt nên rất buồn và thất vọng.

Chuẩn bị kỉ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20 - 11, Hoa đăng kí tham gia vào nhóm làm báo tường vì bạn rất thích vẽ. Tuy nhiên, lớp trưởng lại phân công Hoa chuẩn bị một tiết mục văn nghệ để tham gia Hội diễn văn nghệ của trường. Hoa rất khó chịu vì nghĩ rằng lớp trưởng không quan tâm đến nguyện vọng của mình.

Thực hiện điều chỉnh cảm xúc của bản thân theo hướng tích cực trong cuộc sống hằng ngày.

Ghi lại kết quả điều chỉnh cảm xúc của em và những khó khăn khi thực hiện để chia sẻ với thầy cô, các bạn.

Gợi ý:

Tình huống xảy ra như thế nào?

Cảm xúc khi đó của em là gì?

Cảm xúc đó đã thay đổi như thế nào?

Em đã làm gì để điều chỉnh được cảm xúc?

Giới thiệu về những nét đặc trưng trong tính cách của em.

Gợi ý: Vẽ chân dung, diễn kịch câm, viết bài...

Sắm vai nhân vật trong các tình huống dưới đây để thực hành điều chỉnh cảm xúc theo hướng tích cực:

Tình huống 1

Bài kiểm tra môn Ngữ văn vừa rồi Bình nghĩ mình sẽ được ít nhất 7 điểm. Tuy nhiên, đến khi trả bài, Bình chỉ được 5 điểm. Bình cho rằng thầy giáo chấm bài của mình quá chặt nên rất buồn và thất vọng.

Tình huống 2

Chuẩn bị kỉ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20 - 11, Hoa đăng kí tham gia vào nhóm làm báo tường vì bạn rất thích vẽ. Tuy nhiên, lớp trưởng lại phân công Hoa chuẩn bị một tiết mục văn nghệ để tham gia Hội diễn văn nghệ của trường. Hoa rất khó chịu vì nghĩ rằng lớp trưởng không quan tâm đến nguyện vọng của mình.

Gợi ý:

Em đã tranh biện, thương thuyết với ai?

Em đã thực hiện cuộc tranh biện, thương thuyết như thế nào? Kết quả ra sao?

a) Cách tranh biện để bảo vệ quan điểm của bản thân.

Gợi ý:

Chủ đề tranh biện: Mạng xã hội rất hữu ích cho mọi người

Các bước lập luận | Nhóm ủng hộ | Nhóm phản đối
1. Trình bày rõ ràng luận điểm hay lí do chính vì sao ủng hộ hoặc phản đối. | Mạng xã hội cập nhật thông tin mới nhanh hơn tất cả các kênh truyền thông khác. | Mạng xã hội truyền tải nhiều thông tin không đáng tin cậy và sai sự thật.
2. Đưa ra các lí lẽ, dẫn chứng.... để giải thích, chứng minh cho luận điểm. | Thực tế là có rất nhiều người đã sử dụng mạng xã hội để tìm kiếm thông tin mới. Tỉ lệ số người sử dụng các trang mạng xã hội trên thế giới và ở Việt Nam ngày càng gia tăng. | Thực tế cho thấy có không ít người đã tìm kiếm những thông tin chưa được kiểm chứng và ảnh hưởng đến công việc, cuộc sống.
3. Đưa ra kết luận chung. | Mạng xã hội hữu ích cho mọi người trong tìm kiếm thông tin nhưng cần phải được kiểm chứng.

b) Lưu ý để tranh biện có hiệu quả.

a) Chỉ ra cách thương thuyết của nhân vật trong tình huống sau:

Hùng rất muốn tham gia Câu lạc bộ bóng đá. Tuy nhiên, mẹ chỉ muốn Hùng dành tắt cả thời gian cho việc học. Hùng đã thương thuyết như sau:

Hùng: Mẹ ơi, con muốn được tham gia câu lạc bộ bóng đá của trường.

Mẹ Hùng: Không được đâu, nhiệm vụ chính của con bây giờ là học tập. Con phải dành nhiều thời gian cho việc này.

Hùng: Thưa mẹ, bóng đá là môn thể thao tốt cho sự phát triển thể chất của lứa tuổi chúng con. Câu lạc bộ chỉ sinh hoạt 1 lần/ tuần nên không ảnh hưởng đến thời gian học tập. Nhiều bạn tham gia câu lạc bộ bóng đá mà vẫn học rất tốt đấy ạ.

Mẹ Hùng: Nhưng mẹ lo con mải mê đá bóng rồi quên hết chuyện học hành.

Hùng: Con hứa với mẹ là sẽ không để ảnh hưởng đến học tập. Xin mẹ cho phép con tham gia câu lạc bộ thử một tháng. Sau một tháng, nếu việc này ảnh hưởng đến thời gian và kết quả học tập thì con sẽ không tham gia câu lạc bộ nữa được không ạ?

Mẹ Hùng im lặng mỉm cười.

Hùng: Vậy mẹ đồng ý cho con tham gia câu lạc bộ bóng đá rồi nhé. Con cảm ơn mẹ, ngày mai con sẽ nộp đơn xin tham gia câu lạc bộ ạ.

b) Trao đổi về cách thương thuyết.

Gợi ý:

Cách thương thuyết:

Nêu những yêu cầu cụ thể của mình, những gì mình muốn, hoặc không muốn.

Lắng nghe yêu cầu của đối phương và đưa ra một thoả hiệp tương xứng.

Trong trường hợp nảy sinh mâu thuẫn, tìm một cách giải quyết khác mà cả hai bên cùng chấp nhận được.

Chốt lại ý kiến đồng thuận của cả hai bên.

Lưu ý để thương thuyết hiệu quả:

Tôn trọng, lắng nghe đối phương.

Tạo được cảm tình với đối phương.

Tự tin, thiện chí.

Chọn thời điểm thương thuyết phù hợp.

Lớp em chuẩn bị đi dã ngoại ở một địa điểm cách trường khoảng 10 km. Một số bạn đề nghị thuê ô tô đi cho nhanh và an toàn, trong khi một số bạn khác lại muốn đi bằng xe đạp để tiết kiệm chi phí.

Gợi ý:

Thực hiện các biện pháp rèn luyện khả năng tranh biện, thương thuyết của bản thân.

Ghi lại và chia sẻ kết quả sự tiến bộ của em sau mỗi lần tranh biện, thương thuyết.