Bài 2. Một số điều luật thi đấu môn bóng chuyền

(Trích Luật Bóng chuyền của FIVB năm 2021)

Mỗi hiệp một đội được xin ngừng tối đa 2 lần hội và 6 lần thay người.

Chỉ có huấn luyện viên trưởng và đội trưởng trên sân (khi huấn luyện viên trưởng vắng mặt) mới được phép xin ngừng trận đấu.

• Thời gian một lần hội ý bình thường dài 30 giây.

Một vận động viên của đội hình chính thức có thể được thay ra sân và lại thay vào sân, nhưng trong một hiệp chỉ được một lần và phải đúng vị trí của mình trong đội hình đã đăng kí ở phiếu báo trước đó.

Một vận động viên dự bị được vào sân thay cho một vận động viên chính thức 1 lần trong 1 hiệp và chỉ được thay ra bằng chính vận động viên chính thức đã thay.

Hành động không đúng của một đội cố tình kéo dài trận đấu là lỗi trì hoãn trận đấu, gồm các trường hợp sau:

+ Thường xuyên trì hoãn các lần ngừng giữa hai pha bóng.

+ Kéo dài các lần tạm ngừng sau khi đã có lệnh tiếp tục trận đấu.

+ Thay người không đúng luật.

+ Tái phạm đề nghị không hợp lệ.

+ Trì hoãn trận đấu bởi một thành viên của đội.

Phạt trì hoãn trận đấu:

+ "Cảnh cáo lỗi trì hoãn" hoặc "Phạt lỗi trì hoãn" được tính cho toàn đội.

+ Thành viên của đội phạm lỗi trì hoãn đầu tiên bị phạt "Cảnh cáo" trì hoãn trận đấu.

+ Bất cứ thành viên nào của đội trong cùng một trận đấu phạm lỗi trì hoãn lần thứ hai và những lần tiếp theo với bất kì hình thức nào đều bị phạt lỗi trì hoãn (một điểm và quyền phát bóng cho đối phương).

Thời gian nghỉ giữa các hiệp kéo dài 3 phút. Trong thời gian đó tiến hành đổi sân và ghi nhận đội hình đăng kí của đội vào biên bản thi đấu.

• Sau mỗi hiệp, các đội đổi sân. Ở hiệp quyết thắng, khi một đội được 8 điểm, hai đội phải đổi sân tiếp tục thi đấu.

Mỗi đội bóng được quyền đăng kí 2 vận động viên chuyên môn phòng thủ (Libero) trong danh sách của đội.

• Vận động viên Libero phải mặc đồng phục có màu khác và tương phản với màu áo các vận động viên khác của đội.

• Vận động viên Libero được phép thay thế bất kì vận động viên nào ở hàng sau của đội.

• Vận động viên Libero đảm nhiệm vai trò như một vận động viên hàng sau, không được phép hoàn thành đánh bóng tấn công ở bất kì vị trí nào trên sân nếu lúc chạm bóng, bóng hoàn toàn cao hơn mép trên của lưới.

• Vận động viên Libero không được chắn bóng và phát bóng.

Không giới hạn số lần thay người của Libero nhưng giữa hai lần thay của Libero phải qua 1 pha bóng hoàn thành.

Loại lỗi | Thứ tự | Người phạm lỗi | Xử phạt | Thẻ phạt | Hậu quả
Vô lễ | Lần thứ nhất | Bất kì thành viên nào. | Phạt lỗi | Thẻ đỏ | 1 điểm và quyền phát bóng cho đối phương.
Vô lễ | Lần thứ hai | Cùng một thành viên | Đuổi một hiệp | Thẻ vàng và đỏ kẹp lại | Vận động viên phải đi vào phòng thay đó của đội đến hết phần còn lại của hiệp đấu.
Vô lễ | Lần thứ ba | Cùng một thành viên | Truất quyền thi đấu | Thẻ vàng và đỏ riêng rẽ | Vận động viên phải đi vào phòng thay đó của đội đến hết phần còn lại của trận đấu.
Xúc phạm | Lần thứ nhất. | Bất kì thành viên nào. | Đuổi một hiệp | Thẻ vàng và đỏ kẹp lại | Vận động viên phải đi vào phòng thay đồ của đội đến hết phần còn lại của hiệp đấu.
Xúc phạm | Lần thứ hai | Cùng một thành viên | Truất quyền thi đấu | Thẻ vàng và đỏ riêng rẽ | Vận động viên phải đi vào phòng thay đồ của đội đến hết phần còn lại của trận đấu.
Gây gồ | Lần thứ nhất | Bất kì thành viên nào. | Truất quyền thi đấu | Thẻ vàng và đỏ riêng rẽ | Vận động viên phải đi vào phòng thay đồ của đội đến hết phần còn lại của trận đấu.

• Thực hiện đúng kĩ thuật chuyển bóng cao tay sau đầu trong Bóng chuyền.

• Tự điều chỉnh và giúp bạn cùng tập sửa các lỗi sai khi thực hiện động tác chuyển bóng cao tay sau đầu.

• Vận dụng được kĩ thuật chuyền bóng cao tay sau đầu trong các tình huống cụ thể khi tập luyện và đấu tập môn Bóng chuyền.

Chăm chỉ, ham học hỏi, trung thực, biết phối hợp với bạn khi tham gia tập luyện và trò chơi vận động, thể hiện sự yêu thích môn Bóng chuyền.

• Xoay các khớp.

• Các động tác căng cơ.

Các động tác di chuyển.

• Bài tập khởi động với bóng: Ném bóng qua lại bằng một, hai tay sau đầu, ném bóng bật sàn qua lại bằng một và hai tay (H.8).

Kĩ thuật chuyển bóng cao tay sau đầu thường được người chuyền hai sử dụng nhằm thay đổi hướng bóng tấn công của đội mình gây khó khăn cho đối phương trong việc tổ chức chắn bóng.

Đứng tư thế chuẩn bị trung bình hoặc thấp, chân rộng bằng hoặc hơn vai, hai tay co tự nhiên, thân hơi gập về trước, mắt quan sát bóng (H.10a).

Từ tư thế chuẩn bị, bước một chân ra sau để giữ thăng bằng, khi xác định điểm rơi của bóng, người tập hạ thấp trọng tâm, hai tay đưa lên cao, sử dụng các ngón tay để tiếp xúc bóng. Sau đó hai chân duỗi mạnh ở khớp gối kết hợp hơi ngã người ra sau, hơi ưỡn ngực và thắt lưng, đồng thời hai tay đưa lên cao và duỗi mạnh ở khớp khuỷu (H.10b).

Khi bóng rời tay, thân người và tay tiếp tục vươn duỗi hết ra sau theo hướng bóng đi. Sau đó nhanh chóng về tư thế chuẩn bị và tiếp tục thực hiện những động tác tiếp theo (H.10c).

• Lưu ý khi thực hiện động tác chuyển bóng cao tay sau đầu:

+ Khi tiếp xúc bóng, cần xoè rộng bàn tay để phần thân các đốt ngón tay tiếp xúc bóng (tránh tiếp xúc bóng chỉ bằng các đầu ngón tay), vị trí tiếp xúc bóng ở trước và trên trán khoảng 10-20 cm.

+ Khi chuyển bóng cần chú ý góc độ hướng chuyển động của tay để bóng đi đúng hướng, điều chỉnh góc độ bay của bóng bằng động tác tay kết hợp với độ ưỡn của thân người.

+ Khi chuyển bóng cần phối hợp lực đạp chân với tay đẩy bóng đi để bóng đi được xa.

Theo hướng dẫn và phân công của giáo viên, người tập chủ động tự thực hiện luyện tập trên lớp hoặc luyện tập ở nhà để làm quen các giai đoạn chuyển bóng cao tay sau đầu khi tham gia các bài tập 1, 2.

Từng cặp luân phiên thực hiện động tác và quan sát bạn tập để nhận xét, giúp đỡ nhau sửa các lỗi sai khi chuyển bóng cao tay sau đầu khi tham gia bài tập 4 và các bài tập củng cố kĩ thuật chuyền bóng 1, 3.

Nhóm lớn hoặc các nhóm nhỏ theo phân công và hướng dẫn của giáo viên luân phiên thực hiện bài tập 1, 2, 3, 4, 5, 6.

Thực hiện đúng kĩ thuật đập bóng xoay người.

• Tự điều chỉnh, sửa sai và giúp bạn sửa sai khi thực hiện động tác thông qua nghe, quan sát và tập luyện kĩ thuật đập bóng xoay người.

Vận dụng được kĩ thuật đập bóng xoay người trong tập luyện và đấu tập.

Trung thực, trách nhiệm và thể hiện sự yêu thích môn Bóng chuyền.

Xoay các khớp.

• Các động tác căng cơ.

Các động tác di chuyển.

• Di chuyển bước lướt, di chuyển bước chéo, chạy 9-3-6-3-9.

• Bài tập khởi động với bóng: Ném bóng bằng một tay, hai tay.

Kĩ thuật đập bóng xoay người thường được sử dụng trong các tình huống người đập bóng muốn thay đổi hướng đập để gây khó khăn cho đối phương.

Người tập đứng chân trước chân sau ở tư thế cao, mặt hướng lưới và cách lưới khoảng 3 m, thân hơi ngả về trước, hai tay tự nhiên. Mắt quan sát bóng (H.8).

Giai đoạn chạy đà (H.8a) và giậm nhảy (H.8b) thực hiện tương tự kĩ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà.

Mục đích: Hỗ trợ khởi động.

Dụng cụ: Sân bóng chuyền, còi.

Cách thực hiện: Chia số người chơi thành các đội đều nhau và xếp thành các hàng dọc sau vạch cuối sân. Khi có hiệu lệnh, người chơi đầu hàng bật cao tại chỗ 3 – 5 lần (theo quy định) rồi chạy nhanh tới vạch cuối bên kia sân, chạy vòng về chạm tay bạn kế tiếp để tiếp tục thực hiện trò chơi. Đội nào hoàn thành trước là đội chiến thắng (H.7).

TTCB

Ở giai đoạn trên không đánh bóng, sau khi gần độ cao phù hợp thì tay phải chuyển động lên cao – ra sau, khuỷu tay cao hơn vai, lòng bàn tay hướng về trước, tay trái co lại tư nhiên, hai chân hơi co ở khớp gối, ngực hơi ưỡn, thân người căng như hình cánh cung.

Khi bóng rơi vừa tầm đánh thì tay phải duỗi nhanh từ sau – lên trên ra trước đồng thời gập cổ tay để bóng cắm xuống. Khi tiếp xúc bóng, thân người xoay về hướng lưới để điều chỉnh đường đi của bóng sang trái (H.9a).

Sau khi bóng rời tay, thu nhanh tay để tránh chạm vào lưới. Tiếp xúc mặt sân bằng hai nửa trước của bàn chân đồng thời khuỵu gối, hạ thấp trọng tâm để giảm xung lực. Sau đó nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị (H.9b).

• Lưu ý khi thực hiện động tác đập bóng xoay người:

+ Vị trí tiếp xúc bóng thường ở tầm cao hơn đầu và chếch về phía trước.

+ Nếu bóng nâng gần lưới, sử dụng lực của cánh tay và cổ tay để đập bóng và hạn chế gập bụng để tránh chạm lưới.

+ Nếu bóng nâng xa lưới, thân người cần ngả ra sau nhiều hơn và kết hợp gập bụng về trước khi đập bóng để tăng sức mạnh đập bóng.

Phân biệt kĩ thuật đập bóng xoay người và kĩ thuật đập bóng theo phương lấy đà

Từng cặp luân phiên thực hiện động tác và quan sát bạn tập để nhận xét và hỗ trợ nhau thực hiện đúng các giai đoạn trong kĩ thuật đập bóng xoay người khi tham gia 8 bài tập trên.

Nhóm lớn hoặc các nhóm nhỏ theo hướng dẫn và phân công của giáo viên thực hiện luân phiên bài tập 1 đến bài tập 8.

• Thực hiện đúng chiến thuật phòng thủ đội hình số 6 tiến.

• Vận dụng được chiến thuật phòng thủ đội hình số 6 tiến vào tập luyện và đấu tập.

• Tích cực, phối hợp tốt với bạn khi tham gia tập luyện để nâng cao sức khoẻ và phát triển thể lực.

Thể hiện sự phát triển thể lực, khả năng và sự đam mê thể thao; đạt tiêu chuẩn đánh giá thể lực học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Xoay các khớp.

• Các động tác căng cơ.

Ném và bắt bóng nảy lên bằng hai tay qua lại.

Từng đôi một chuyền bóng cao tay qua lại.

• Từng đôi một chuyền bóng thấp tay qua lại.

Mục đích: Hỗ trợ khởi động.

Dụng cụ: Còi, bóng chuyền.

Cách thực hiện: Chia số người chơi thành 2 – 4 hàng đều nhau, xếp thành hàng dọc đứng sau vạch cuối sân, mỗi người đứng đầu hàng giữ một quả bóng. Khi có hiệu lệnh, người chơi đầu hàng tự chuyền bóng thấp tay trước mặt và di chuyển đến vạch 3 m, sau đó chuyển bóng cho người kế tiếp của đội mình để tiếp tục thực hiện. Đội nào hoàn thành nhanh nhất là đội chiến thắng (H.12). Trong quá trình di chuyển chuyền bóng, nếu làm bóng rơi xuống đất, người chuyền bóng phải nhặt bóng và trở lại vị trí làm rơi bóng để tiếp tục.

Trong thi đấu bóng chuyền, chiến thuật phòng thủ giữ vai trò rất quan trọng. Việc phòng thủ tốt sẽ là cơ sở để thực hiện phản công tốt giành thắng lợi. Chiến thuật toàn đội trong phòng thủ được sắp xếp thành ba tuyến: chắn bóng, yểm hộ chắn bóng và phòng thủ hàng sau.

Chiến thuật phòng thủ số 6 tiến là chiến thuật mà vận động viên ở vị trí số 6 di chuyển lên khu vực 3 m phòng thủ bọc lót, yểm hộ sau lưng đồng đội chắn bóng. Khi áp dụng chiến thuật này, thường thì người chuyền hai khi ở hàng sau sẽ thực hiện nhiệm vụ số 6 tiến. Ở hàng trên, thường sử dụng một hoặc hai người chắn (H.13). Chiến thuật phòng thủ số 6 tiến vận dụng đơn giản, phù hợp cho những người mới tham gia tập luyện, thi đấu bóng chuyền.

• Lưu ý khi thực hiện chiến thuật phòng thủ số 6 tiến:

+ Hoạt động của người ở vị trí số 6 là thường di chuyển lên ngang gần vạch 3 m sau lưng người chắn bóng để yểm hộ phòng thủ đỡ bóng.

+ Khi người chuyền hai ở hàng sau di chuyển về vị trí số 6 để làm nhiệm vụ yểm hộ phòng thủ sau lưng người chắn bóng, từ vị trí đó có thể nhanh chóng di chuyển lên hàng trên để chuyền bóng phản công.

• Lưu ý khi thực hiện chiến thuật phòng thủ số 6 tiến:

+ Hoạt động của người ở vị trí số 6 là thường di chuyển lên ngang gần vạch 3 m sau lưng người chắn bóng để yểm hộ phòng thủ đỡ bóng.
+ Khi người chuyền hai ở hàng sau di chuyển về vị trí số 6 để làm nhiệm vụ yểm hộ phòng thủ sau lưng người chắn bóng, từ vị trí đó có thể nhanh chóng di chuyển lên hàng trên để chuyền bóng phản công.

Giáo viên phân công và hướng dẫn các nhóm thực hiện luân phiên các bài tập 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11.