Sau bài học này em sẽ:

Ở Bài 13, các em đã phần nào thấy được lợi ích khi tổ chức CSDL của website âm nhạc với nhiều bằng mà không phải là một bàng với đầy đủ tất cả các thông tin về mỗi bản thu âm (tên bản nhạc, tên nhạc sĩ, tên ca sĩ).

Tuy nhiên, làm thế nào để từ yêu cầu ban đầu (quản lí danh sách các bản thu âm với đầy đủ thông tin tên bản nhạc, tên nhạc sĩ, tên ca sĩ) người ta lại đi đến được CSDL với các bảng như đã trình bày ở Bài 13?

Nhiệm vụ

Xác định các bảng dữ liệu, cấu trúc của chúng và các trường khoá cho CSDL của một website âm nhạc

Hướng dẫn:

1. Xem xét bài toán

Cùng xem xét lại bài toán quản lí các bản thu âm nhạc. Ta sẽ quy ước nói đến nhạc sĩ sáng tác bản nhạc là nói đến tên một nhạc sĩ hay tên một nhóm nhạc sĩ sáng tác bản nhạc đó. Tương tự như vậy, ta cũng quy ước khi nói đến tên ca sĩ là nói đến một ca sĩ hay một nhóm ca sĩ biểu diễn tác phẩm. Dưới đây là một vì dụ về một bản ghi chép lại thông tin các bản thu âm.

Bảng 18.1. Table showing 'STT', 'Tên bản nhạc', 'Tên nhạc sĩ', 'Tên ca sĩ'. Data includes 10 rows, e.g., '1 | Du kích sông Thao | Đỗ Nhuận | Doãn Tần'.

2. Tạo lập bảng

Tổng kết tất cả các thông tin cần quản li, viết ra thành dãy: Số hiệu bản thu âm (STT), tên bản nhạc, tên nhạc sĩ sáng tác, tên ca sĩ thể hiện. Từ đó em có thể hình dung về một bảng dữ liệu tên là banthuam, với các trường idBanthuam (để lưu số hiệu bản thu âm), tenBannhac (để lưu tên bản nhạc), tenNhacsi (để lưu tên nhạc sĩ), tenCasi (để lưu tên ca sĩ) và viết mô tả ngắn gọn ở dạng:

banthuam(idBanthuam, tenBannhac, tenNhacsi, tenCasi)

Trong bảng này, trường idBanthuam xác định duy nhất một bản thu âm nên sẽ được lấy làm khoá chính của bảng. Nhóm cả ba trường tenBannhac, tenNhacsi, tenCasi cũng xác định duy nhất một bản thu âm, nên nhóm các trường này cũng có thể dùng làm khoa chính của bảng, nhưng rõ ràng dùng idBanthuam là ngắn gọn và thuận lợi hơn. Có thể viết lại mô tả bảng trên với tên trường khoá chính có gạch chân như sau:

banthuam(idBanthuam‾, tenBannhac, tenNhacsi, tenCasi)

3. Tổ chức lại bảng dữ liệu

Phân tích và sắp xếp lại để hạn chế lượng dữ liệu lặp lại.

Một ca sĩ có thể là người thể hiện nhiều bản nhạc khác nhau nên trường tenCasi có giá trị lặp lại, tên ca sĩ lại dài, làm lớn dung lượng lưu trữ và khó khăn khi cần sửa chữa. Vì dụ, trong Bảng 18.1 ca sĩ Trần Khánh thể hiện hai bản nhạc (ở dòng số 3 và 9), khi cần sửa chữa tên của ca sĩ, sẽ phải tìm sửa ở tất cả những dòng có tên ca sĩ này.

Để khắc phục hạn chế này, cách làm tốt hơn là lập bàng casi (idCasi, tenCasi) với trường khoá là idCasi và thay tenCasi trong bảng banthuam bởi idCasi. Như vậy, idCasi trong bảng banthuam sẽ là khoa ngoài tham chiếu đến khoá chình idCasi trong bàng casi.

banthuam(idBanthuam, tenBannhac, tenNhacsi, idCasi)

casi(idCasi‾, tenCasi)

Bảng 18.2. Table showing 'idCasi' and 'tenCasi'. Data includes 5 rows, e.g., '1 | Trân Khánh'.
Bảng 18.3. Table showing 'idBanthuam', 'tenBannhac', 'tenNhacsi', 'idCasi'. Data includes 5 rows, e.g., '1 | Du kích sông Thao | Đỗ Nhuân | 5'.

6 | Tiến về Hà Nội | Van Cao | 5 7 | Nhạc rừng | Hoàng Việt | 4 8 | Tiếng hát giữa rừng Pắc Bó | Nguyễn Tài Tuệ | 2 9 | Trường ca Sông Lô | Văn Cao | 1 10 | Tiền về Hà Nội | Van Cao | 4

Tương tự, một bản nhạc có thể có nhiều bản thu âm khác nhau do những ca sĩ khác nhau thể hiện. Vì dụ, trong Bảng 18.1, bản nhạc Trường ca sông Lô xuất hiện ở dòng số 2 và số 9. Do đó, cách tốt hơn là tạo bảng bannhac (idBannhac, tenBannhac, tenNhacsi) với trường khoá là idBannhac và thay cập (tenBannhac, tenNhacsi) trong bằng banthuam bởi idBannhac.

banthuam(idBanthuam, idBannhac, idCasi)

casi(idCasi, tenCasi)

bannhac (idBannhac‾, tenBannhac, tenNhacsi)

Bảng 18.4. Table showing 'idBannhac', 'tenBannhac', 'tenNhacsi'. Data includes 8 rows, e.g., '1 | Du kích sông Thao | Đỗ Nhuân'.
Bảng 18.5. Table showing 'idBanthuam', 'idBannhac', 'idCasi'. Data includes 10 rows, e.g., '1 | 1 | 5'.

Tên nhạc sĩ trong bảng bannhac bị lặp lại do một nhạc sĩ có thể sáng tác nhiều bản nhạc Ví dụ, trong Bảng 18.1, nhạc sĩ Văn Cao xuất hiện trong hai dòng số 2 và số 6; vì vậy lại lập bằng nhacsi (idNhacsi, tenNhacsi) và thay thế trường tenNhacsi trong bảng bannhac bởi idNhacsi.

Bảng 18.6. Table showing 'idNhacsi' and 'tenNhacsi'. Data includes 4 rows, e.g., '1 | Đỗ Nhuận'.
Bảng 18.7. Table showing 'idBannhac', 'tenBannhac', 'idNhacsi'. Data includes 8 rows, e.g., '1 | Du kích sông Thao | 1'.

Các bàng dữ liệu thu được bây giờ sẽ là:

casi(idCasi, tenCasi)

nhacsi(idNhacsi, tenNhacsi)

bannhac (idBannhac, tenBannhac, idNhacsi)

Hình 18.1. Diagram showing the four reorganized tables: casi (idCasi, tenCasi), nhacsi (idNhacsi, tenNhacsi), bannhac (idBannhac, tenBannhac, idNhacsi), and banthuam (idBanthuam, idBannhac, idCasi). Each table displays sample data.

4. Các loại khoá

  • Mỗi bàng đã có một khoá chính (tên trường được gạch chân).
  • Khoả ngoài của các bảng:

bannhac: idNhacsi tham chiếu đến idNhacsi trong bảng nhacsi,

banthuam: idBannhac tham chiếu đến idBannhac trong bảng bannhac,

. idCasi tham chiếu đến idCasi trong bảng casi.

Có thể tóm tắt lại về cấu trúc các bảng và quan hệ của các bảng theo tham chiếu từ khoá ngoài đến khoá chính ở dạng sơ đồ như Hình 18.2.

Hình 18.2. Diagram showing the structure of tables (casi, banthuam, bannhac, nhacsi) and their foreign key relationships. 'casi' has idCasi (PK), 'nhacsi' has idNhacsi (PK). 'bannhac' has idBannhac (PK) and idNhacsi (FK to nhacsi). 'banthuam' has idBanthuam (PK), idBannhac (FK to bannhac), and idCasi (FK to casi).
  • Khoá cấm trùng lập giá trị (Unique): Cập (tenBannhac, idNhacsi) trong bảng bannhac không được trùng lập giá trị. Cập (idBannhac, idCasi) cũng không được trùng lặp giá trị. Để ghi nhớ điều này người ta cũng nói rằng các trường này phải đặt khoá cẩm trùng lập.

5. Về các kiểu dữ liệu của các trường

  • Để đơn giản, các trường khoá chính thường có kiểu INT và tự động tăng giá trị (AUTO_INCREMENT).
  • Các trường tenNhacsi, tenCasi, tenBannhac có thể chọn là xâu ki tự có độ dài tối đa 255 kì tự (VARCHAR (255)).

Em hãy chỉ ra những lợi ích có được khi tổ chức CSDL âm nhạc với các bảng như đã trình bày trong bài học.

Luyện tập

1

Có thể có những nhạc sĩ, ca sĩ trùng tên nên người ta muốn quản lí thêm thông tin ngày sinh của các nhạc sĩ, ca sĩ. Để làm được việc đó, CSDL cần thay đổi như thế nào?

2

Nếu muốn quản lí thêm thông tin nơi sinh của nhạc sĩ, ca sĩ (tên tỉnh/thành phố). CSDL cần thay đổi như thế nào?

Vận dụng

Thực hiện các bước phân tích để thiết lập mô hình dữ liệu cho một bài toán quản li thực tế, ví dụ quản lí danh sách tên quận/huyện của các tỉnh thành phố.

Xem bản PDF nguyên trang sách: Tin học 11 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 86–90).