Bài 2. Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc

Nêu được một số biểu hiện của sự đa dạng của các dân tộc và các nền
văn hoá trên thế giới.
Hiểu được ý nghĩa của việc tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các
nền văn hoá trên thế giới.
Thể hiện được bằng lời nói và việc làm thái độ tôn trọng sự đa dạng của
các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới.
Phê phán những hành vi kì thị, phân biệt chủng tộc và văn hoá.

Trong suốt chiều dài lịch sử, mỗi dân tộc đều có những đặc điểm riêng
về kinh tế, xã hội và văn hoá, kết tinh từ tài năng, sáng tạo của con người,
góp phần tạo nên bức tranh sinh động, phong phú và đa dạng của thế giới.
Ngày nay, toàn cầu hoá đang xoá đi sự ngăn cách về không gian địa lí, tạo
điều kiện cho việc giao lưu, học hỏi giữa các dân tộc, các nền văn hoá, đồng
thời cũng tạo ra nguy cơ làm mất đi tính đa dạng bản sắc văn hoá dân tộc.
Bởi vậy, chúng ta cần tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc, chống hành vi
kì thị, phân biệt chủng tộc và văn hoá, góp phần xây dựng một thế giới đa sắc
màu, hoà bình và phát triển. CUỘC SỐNG
Em hãy kể tên một số phong tục, tập quán đặc sắc của các dân tộc trên
thế giới mà em biết.

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Nhật Bản thuộc châu Á, là quốc gia hàng đầu thế giới về công nghệ. Người
Nhật nổi tiếng với tính kỉ luật, chăm chỉ lao động, trung thành và thượng võ, luôn
đúng giờ trong mọi hoàn cảnh. Những đức tính này giúp đất nước Nhật Bản
ngày càng vững mạnh hơn. Võ sĩ Sa-mu-rai chính là biểu tượng của những
đức tính này. Món ăn truyền thống của Nhật Bản là su-si – món cơm trộn giấm

dùng chung với hải sản hoặc rau củ. Trang phục truyền thống của Nhật Bản là
ki-mô-nô, được mặc trong các dịp lễ hội và những ngày đặc biệt. Đất nước
Nhật Bản còn được gọi là xứ sở hoa anh đào với lễ hội hoa anh đào rực rỡ.
(Theo Hoài Nam viết, Nguyễn Hào vẽ, Vòng quanh thế giới – Nhật Bản,
NXB Kim Đồng, 2022)

Nga là quốc gia có diện tích lớn nhất thế giới, trải dài cả hai lục địa Á – Âu
với hơn 160 nhóm sắc tộc khác nhau, trong đó người Nga chiếm khoảng 80%
dân số. Món ăn truyền thống của Nga là cháo ka-sa, nấu từ hạt ngũ cốc; ka-sa
có nhiều loại khác nhau theo độ tuổi người dùng. Ngoài cháo ka-sa, còn có
món bánh mì đen rất thân thuộc với người Nga, đến mức có câu nói “Ka-sa
là mẹ chúng ta, còn bánh mì đen là cha ruột”. Do có nhiều dân tộc nên trang
phục truyền thống Nga cũng đa dạng nhưng đều có một điểm chung là màu
sắc rực rỡ, lộng lẫy. Nước Nga có nhiều lễ hội đặc sắc gắn liền với sinh hoạt
mùa màng, nổi tiếng nhất là lễ hội tiễn mùa đông để cầu mong mùa đông
mau qua, mùa xuân nhanh tới.
(Theo Hoài Nam viết, Nguyễn Hào vẽ, Vòng quanh thế giới – Nga,
NXB Kim Đồng, 2022)

Ni-giê-ri-a là nước đông dân nhất châu Phi, với hơn 250 bộ tộc cùng
chung sống, tạo nên nền văn hoá rất phong phú và đa dạng. Quốc gia này
có tới 521 hệ ngôn ngữ khác nhau, trong đó có 510 ngôn ngữ dùng trong
đời sống hằng ngày. Ẩm thực Ni-giê-ri-a sử dụng nhiều gia vị thảo dược và
dầu cọ để tạo ra các món ăn có hương vị đậm đà. Đặc biệt, ớt là gia vị không
thể thiếu. Món ăn nổi tiếng là cơm giô-lốp, nấu từ gạo, cà chua, hành và ớt,
cay và nóng hơn cả Mặt trời”. Vì có nhiều bộ tộc nên Ni-giê-ri-a cũng có nhiều
trang phục truyền thống với điểm chung là đều sử dụng màu sắc sặc sỡ,
mặc kèm nhiều phụ kiện và trang sức. Ni-giê-ri-a cũng là nơi có nhiều lễ
hội độc đáo như lễ hội hoá trang, lễ hội bắt cá, đặc biệt là lễ hội khoai lang,
diễn ra vào cuối mùa mưa. Người dân sẽ ăn những món làm từ khoai lang rồi
cùng ca hát, nhảy múa, cầu cho mùa vụ mới bội thu.
(Theo Hoài Nam viết, Nguyễn Hào vẽ, Vòng quanh thế giới Nigeria,
NXB Kim Đồng, 2022)

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Nen-xơn Man-đê-la (1918–2013) là người đã dành cả cuộc đời đưa đất
nước Nam Phi thoát khỏi chế độ phân biệt chủng tộc A-pác-thai để trở thành
nước dân chủ đa chủng tộc. Thời niên thiếu, ông thường được nghe chuyện
về các anh hùng của nhân dân châu Phi chống lại sự xâm lược của người da
trắng. Đây chính là động lực thôi thúc ông đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng
người da màu. Sau khi tốt nghiệp đại học, ông đã tham gia Đại hội Dân tộc
Phi (ANC) để đấu tranh cho quyền lợi người da đen ở Nam Phi. Ông phải ở
trong tù 27 năm vì hoạt động chống chế độ phân biệt chủng tộc. Cuối cùng,
ông cũng được trả tự do và trở thành Tổng thống trong một cuộc bầu cử
tự do đầu tiên của người da màu Nam Phi. Dưới sự lãnh đạo của ông,
Nam Phi đã từng bước phá bỏ thành trì của nạn phân biệt chủng tộc. Bằng sức
mạnh của lòng vị tha và tinh thần hoà giải, ông đã hàn gắn hố sâu mâu thuẫn
sắc tộc, mở ra kỉ nguyên mới cho Nam Phi sau nhiều năm xung đột. Đánh giá
cao những cống hiến của ông, Đại Hội đồng Liên hợp quốc đã lấy ngày sinh
của ông (18 – 7) làm "Ngày Quốc tế Man-đê-la , nhằm tập hợp tình đoàn kết
của cộng đồng thế giới trong việc gìn giữ các giá trị của tự do và công lí.
(Theo Oh Youngseok - ChungBe Studios, Cao Thị Hải Bắc dịch,
Chuyện kể về danh nhân thế giới, Who? Nelson Mandela, NXB Kim Đồng, 2022)

Công ước quốc tế về đa dạng văn hoá năm 2001 (trích)
Điều 1. [...] Đa dạng văn hoá chính là tài sản chung của nhân loại và nó cần
được công nhận, khẳng định vì quyền lợi của các thế hệ hiện tại và tương lai.
Điều 3. Đa dạng văn hoá là một nhân tố phát triển. Đa dạng văn hoá mang
đến nhiều cơ hội lựa chọn hơn cho tất cả mọi người; nó là một trong những
căn nguyên của phát triển, được hiểu không chỉ dưới góc độ tăng trưởng kinh
tế đơn thuần mà còn được hiểu như một phương tiện đạt được sự tồn tại mãn
nguyện hơn về trí tuệ, tình cảm, đạo đức cũng như tinh thần.

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp dưới đây và trả lời câu hỏi:

Công ước quốc tế về xoá bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc (ICERD)
là một văn kiện cam kết các quốc gia thành viên loại bỏ phân biệt chủng tộc
và thúc đẩy sự hiểu biết giữa tất cả các chủng tộc. Công ước thoả thuận: Các
quốc gia thành viên cam kết:

• Không tham dự vào hoặc tiến hành các hành động phân biệt chủng tộc;

không bảo trợ, bảo vệ hoặc giúp đỡ hành động phân biệt chủng tộc.

• Rà soát lại các chính sách, sửa đổi, huỷ bỏ hoặc vô hiệu hoá bất cứ đạo luật

hay quy định nào có thể tạo ra hoặc tạo điều kiện cho sự phân biệt chủng tộc.

• Ngăn cấm và xoá bỏ hành động phân biệt chủng tộc bằng mọi biện pháp

thích hợp.

• Khuyến khích các tổ chức và phong trào liên kết đa chủng tộc nhằm xoá bỏ

sự ngăn cách giữa các chủng tộc.

• Có những biện pháp đặc biệt và cụ thể trên các lĩnh vực để đảm bảo sự phát

triển thích đáng và bảo vệ một số nhóm chủng tộc hoặc cá nhân thuộc các
chủng tộc đó, nhằm giúp họ được hưởng đầy đủ và bình đẳng các quyền con
người và tự do cơ bản.

Ngoài giờ học chính khoá, bạn Hà tham gia một khoá học tiếng Anh
trực tuyến với người nước ngoài. Lớp học có nhiều thành viên ở các quốc
gia với độ tuổi, màu da, sở thích, văn hoá khác nhau. Mặc dù vậy, mọi người
đều thống nhất tuân thủ nguyên tắc của lớp học: tôn trọng sự khác biệt trên
tinh thần khoan dung, không kì thị, phân biệt chủng tộc và văn hoá. Để vừa
nâng cao trình độ tiếng Anh vừa nâng tầm hiểu biết, các thành viên cùng
nhau giới thiệu, chia sẻ những phong tục tập quán, văn hoá độc đáo của
dân tộc mình và các dân tộc khác trên thế giới. Bạn Hà cũng sưu tầm được
nhiều tranh ảnh, tư liệu phong phú để giới thiệu với bạn bè nước ngoài về
những nét hay, nét đẹp của truyền thống dân tộc, văn hoá Việt Nam.

Mỗi dân tộc đều có những nét riêng về tính cách, truyền thống, phong tục
tập quán, ngôn ngữ,... Đó là những vốn quý của nhân loại cần được tôn trọng,
kế thừa và phát triển.

Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới là tôn
trọng tính cách, truyền thống, phong tục tập quán,... của các dân tộc; luôn tích
cực tìm hiểu và tiếp thu những giá trị tốt đẹp của các dân tộc, đồng thời thể hiện
lòng tự hào chính đáng về dân tộc mình; phê phán những hành vi kì thị, phân biệt
chủng tộc và văn hoá.

Tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và các nền văn hoá trên thế giới tạo
cơ hội để chúng ta có thêm hiểu biết, tiếp thu những tinh hoa văn hoá của các
dân tộc khác; làm phong phú thêm những giá trị của dân tộc mình; củng cố niềm
tin, sự đồng cảm, hoà hợp và tăng cường tình hữu nghị, hoà bình, hợp tác giữa
các quốc gia trên thế giới và tăng cường tình hữu

e) Với niềm đam mê du lịch, chụp ảnh và tìm hiểu văn hoá các dân tộc, chị N (người Pháp) đã cùng một người bạn dành gần 3 năm đi xuyên Việt, xây dựng bộ ảnh đặc trưng của 54 dân tộc Việt Nam.

g) Bố mẹ bạn H không xem các chương trình nghệ thuật nước ngoài mà chỉ xem chương trình nghệ thuật Việt Nam vì cho rằng như vậy mới là giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc.

2. Em sẽ xử lí như thế nào nếu là nhân vật trong các tình huống sau?

a) Anh S mang trong mình dòng máu Việt Nam và Mỹ gốc Phi nên bị một số bạn trong lớp trêu chọc về màu da.

b) Bạn M rất thích đọc sách về các dân tộc, các nền văn hoá trên thế giới nhưng bố mẹ lại yêu cầu phải dành thời gian để học các môn học chính khoá trong nhà trường.

3. Em hãy cùng các bạn xây dựng một tiểu phẩm về chủ đề phê phán những hành vi kì thị, phân biệt chủng tộc và văn hoá.

4. Em hãy nêu những việc nên làm và không nên làm để thể hiện tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc và giải thích tại sao.