MỤC TIÊU:
  • Nêu được một số truyền thống của dân tộc Việt Nam.
  • Nhận biết được giá trị các truyền thống của dân tộc Việt Nam.
  • Kể được một số biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam.
  • Đánh giá được hành vi, việc làm của bản thân và những người xung quanh trong việc thể hiện lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam.
  • Thực hiện được những việc làm cụ thể để giữ gìn, phát huy truyền thống dân tộc.
MỞ ĐẦU

Truyền thống dân tộc là những giá trị tốt đẹp được hình thành trong quá trình lịch sử lâu dài của dân tộc và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Việc tự hào, giữ gìn và phát huy những truyền thống đó là nền tảng và động lực phát triển cho mỗi người.
Bài hát “Đất nước trọn niềm vui của nhạc sĩ Hoàng Hà có đoạn:
"... Hội toàn thắng náo nức đất nước
Ta muốn bay lên, say ngắm sông núi hiên ngang
Ta muốn reo vang, hát ca muôn đời Việt Nam
Tổ quốc anh hùng! TNỔI TRỊ THỨC
Ôi quê hương dẫu bao lần giặc lán giặc phá điêu tàn mà vẫn ngoan cường
tháng ƯỢC SỐNG
Giành một ngày toàn thắng
Đẹp quá!..."
Em hãy cho biết lời bài hát thể hiện truyền thống nào của dân tộc Việt Nam.

1. Một số truyền thống dân tộc và giá trị của truyền thống dân tộc Việt Nam

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu
của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại
sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi
sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.
(Trích Báo cáo chính trị tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, 1951,
Văn kiện Đảng: Toàn tập, Tập 12, NXB Chính trị Quốc gia, 2001, tr. 33-34)

Bùi Xương Trạch sinh năm 1451, người làng Thịnh Liệt, huyện Thanh Trì,
Hà Nội. Là con một gia đình nông dân nghèo, từ nhỏ ông đã quen việc
đồng áng. Bố mẹ cho đi học nhưng ông vẫn rất chăm làm. Khi đi bừa, ông đều
mang sách buộc vào tay bừa để vừa bừa, vừa ôn bài. Nhà nghèo, không có
tiền mua đèn thắp, đến mùa có đom đóm, ông bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng
để lấy ánh sáng đọc sách.
Trong kì thi Hội, mỗi bài thi cách nhau mươi hôm, ông đều tranh thủ về nhà ôn
thi và ra đồng cấy, không bỏ phí một ngày.
Sau kì thi cuối, các thí sinh đều náo nức chờ đợi ngày yết bảng, riêng ông
vẫn về đi cày. Khi xướng danh, bạn bè thấy tên ông, đã cử người về tận làng
báo cho ông biết thì thấy ông vẫn quần xắn trên đầu gối đang hì hụi cuốc đất.
Lúc đó, ông mới vội thay quần áo chỉnh tề để lên kinh đô.
Năm 1478, hai mươi bảy tuổi, ông đỗ tiến sĩ. Tuy làm đến chức Thượng thư
nhưng ông vẫn nổi tiếng là người tiết kiệm và liêm khiết.
(Theo Phương Thuỷ - Hoàng Trang, Bùi Xương Trạch - Học hay cày giỏi,
sách Kể chuyện gương hiếu học, NXB Văn học, 2022)

Tết Nguyên Đán năm 2022, ảnh hưởng của dịch COVID-19 khiến việc tổ
chức họp mặt, trao quà trực tiếp không diễn ra được nhưng hầu hết các tỉnh,
thành phố ở miền Tây Nam Bộ đều linh hoạt bằng nhiều cách thức khác nhau
để chuyển quà đến tận tay những người có hoàn cảnh khó khăn, đảm bảo
mọi người, mọi nhà đều có Tết. Nhiều người ở những xã đảo xa xôi, biên giới
bất ngờ nhận được những phần quà Tết nghĩa tình đã không khỏi rưng rưng
xúc động. Đoàn thanh niên Công an tỉnh Kiên Giang không quản ngại khó khăn,
vượt 100 km đường biển đến trao trực tiếp các túi an sinh (gồm gạo, mì, nước
mắm, dầu ăn, trứng ....) hỗ trợ bà con ở huyện đảo Kiên Hải. Hội Liên hiệp
Phụ nữ tỉnh An Giang phối hợp tổ chức hoạt động “đồng hành cùng phụ nữ
biên cương trao tặng một ngôi nhà “Mái ấm biên cương cùng 30 suất quà
cho phụ nữ vùng biên giới có hoàn cảnh khó khăn. Thành uỷ Cần Thơ phát huy
tinh thần tương thân, tương ái của dân tộc, thăm và chúc Tết các đồng chí
thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và đặc biệt
là chăm lo cho các gia đình có trẻ mồ côi do dịch COVID-19. Tỉnh Cà Mau
cũng dành ngân sách 40 tỉ đồng cho hoạt động thăm, tặng quà người có công
với cách mạng, hỗ trợ thêm khẩu phần ăn cho bệnh nhân nhiễm COVID đang
điều trị, hộ nghèo, cận nghèo và đối tượng bảo trợ xã hội.
(Theo Ấm lòng người nghèo đón Tết, báo Nhân dân, ngày 11-1-2022)

a) Các thông tin trên nói về những truyền thống nào của dân tộc Việt Nam?
Hãy chia sẻ hiểu biết của em về các truyền thống đó. Giá trị của những
truyền thống ấy được thể hiện như thế nào?
b) Em hãy kể tên những truyền thống khác của dân tộc Việt Nam và nêu giá
trị của những truyền thống đó.

2. Biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống dân tộc Việt Nam

Em hãy đọc các thông tin dưới đây và trả lời câu hỏi:

Kỉ niệm 73 năm ngày Thương binh liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2020), lễ gặp
mặt đại biểu 300 Mẹ Việt Nam Anh hùng toàn quốc diễn ra tại Hà Nội là chương
trình nhằm tri ân sâu sắc công lao và những hi sinh của các Mẹ. Những năm
qua, bên cạnh các chính sách ưu đãi của Đảng, Nhà nước, toàn xã hội cũng
đã thể hiện lòng biết ơn bằng những việc làm thiết thực, như phong trào
"Áo lụa tặng bà" của các cháu thiếu nhi cả nước, phong trào "Tấm chăn tặng mẹ"
của các tổ chức, đoàn thể xã hội đến việc xây dựng Quỹ Đền ơn đáp nghĩa,
Nhà tình nghĩa,... Đặc biệt việc chăm lo, phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam Anh
hùng đã trở thành một chính sách lớn của Đảng, Nhà nước. Đến nay, sau
25 năm thực hiện Pháp lệnh Quy định danh hiệu vinh dự Nhà nước "Bà mẹ
Việt Nam anh hùng". Đảng, Nhà nước đã phong tặng và truy tặng 139.275
Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, trong đó hiện có 4.962 Mẹ còn sống đang được các
cơ quan, tổ chức và gia đình phụng dưỡng.
(Theo Ngân Anh, Tôn vinh những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng,
báo Nhân dân, ngày 25-7-2020)

Những tấm bia tiến sĩ đầu tiên được dựng ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám
vào năm Giáp Thìn (1484) đã mở đầu cho việc hình thành một quần thể di
sản văn hoá quý báu của dân tộc. 82 tấm bia tiến sĩ được dựng là hình thức
tôn vinh, lưu danh các nhà trí thức lớn cho các thế hệ sau chiêm ngưỡng
và học tập. Đứng trước vườn bia Văn Miếu, mỗi người dân Việt Nam đều
hãnh diện, tự hào về truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, đề cao trí thức.
Khi xem, đọc các tấm bia tiến sĩ ở Văn Miếu, chúng ta có thể thấy được
ý nghĩa, thông điệp mà người xưa gửi gắm, từ đó truyền cảm hứng cho nỗ lực
vươn lên học tập, làm việc, trau dồi đạo đức theo gương các bậc hiền nhân.
(Theo Lê Thái Dũng, Hỏi đáp về 82 bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám,
Tủ sách Việt Nam Đất nước - Con người, NXB Hồng Đức, 2017)

a) Em hãy nêu biểu hiện của lòng tự hào về những truyền thống dân tộc
Việt Nam qua những thông tin trên.
b) Em hãy nêu những việc học sinh cần làm đề thể hiện lòng tự hào về
truyền thống của dân tộc Việt Nam.
c) Em hãy chỉ ra những hành vi, việc làm tốt và chưa tốt của bản thân và
những người xung quanh trong việc thể hiện lòng tự hào về truyền thống
dân tộc Việt Nam.

1.

Dân tộc Việt Nam có nhiều truyền thống đáng tự hào như: yêu nước, đoàn kết,
nhân nghĩa, cần cù lao động, hiếu học, tôn sư trọng đạo, hiếu thảo, uống nước
nhớ nguồn,...

2.

Truyền thống dân tộc góp phần tích cực vào quá trình phát triển của mỗi cá
nhân, là nền tảng cho lòng tự hào, tự tôn, cho sự phát triển lành mạnh và hạnh
phúc của mỗi người. Giá trị các truyền thống là nền tảng để xây dựng đất nước
phát triển vững mạnh, là sức mạnh và bản sắc riêng của Việt Nam trong quá
trình hội nhập quốc tế.

3.

Biểu hiện của lòng tự hào về truyền thống dân tộc được thể hiện thông qua
thái độ, cảm xúc, lời nói, việc làm,... giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống
dân tộc.

4.

Những việc làm cụ thể để giữ gìn và phát huy truyền thống dân tộc như: tìm
hiểu về truyền thống, phong tục, tập quán dân tộc, có thái độ tôn trọng, trân
quý, giữ gìn và phát huy nghệ thuật truyền thống, biết ơn những người có công
với đất nước, tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, các sinh hoạt văn hoá
dân tộc, dân gian,... Đồng thời, chúng ta cũng cần biết đánh giá và phê phán
những hành vi, việc làm gây tổn hại đến truyền thống dân tộc.

1.

Em tán thành quan điểm nào dưới đây? Vì sao?
a) Truyền thống dân tộc là những giá trị tốt đẹp, quý giá của đất nước.
b) Trong thời đại mở cửa, hội nhập quốc tế, truyền thống dân tộc không còn
quan trọng nữa.
c) Nhờ có truyền thống, mỗi dân tộc mới có được bản sắc riêng.
d) Dân tộc Việt Nam có nhiều truyền thống tốt đẹp, đáng tự hào với bạn bè quốc tế.

2.

Những thái độ, hành vi nào dưới đây thể hiện lòng tự hào về truyền thống
dân tộc Việt Nam?
a) Tìm hiểu và giới thiệu với bạn bè quốc tế về nghệ thuật truyền thống của
dân tộc như: chèo, tuồng, hát xẩm, đờn ca tài tử,...
b) Kính trọng và biết ơn thầy, cô giáo.
c) Lấn chiếm, xâm phạm các khu di tích lịch sử, khu tưởng niệm các anh hùng
liệt sĩ.
d) Tích cực tham gia các lễ hội truyền thống của quê hương.
e) Sáng tác các tác phẩm thơ ca, nhạc, hoạ,... ca ngợi những vị anh hùng dân tộc,
ca ngợi vẻ đẹp của đất nước.

3.

Em hãy nhận xét và đưa ra lời khuyên cho bạn trong những tình huống dưới đây:
a) Trên một diễn đàn thảo luận về truyền thống dân tộc, bạn K cho rằng truyền
thống văn hoá của Việt Nam không có nhiều đặc sắc.
b) Nhà trường tổ chức cuộc thi “Tìm hiểu về truyền thống yêu nước của dân tộc
Việt Nam", bạn N không muốn tham gia vì cho rằng học sinh chỉ nên tập trung
cho việc học tập.

4.

Hãy kể tên một số truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam và nêu những thái
độ, việc làm phù hợp và không phù hợp với truyền thống đó theo bảng gợi ý
dưới đây:

Hình/bảng: Table with columns: Tên truyền thống, Thái độ, việc làm phù hợp, Thái độ, việc làm không phù hợp

1.

Em hãy cùng các bạn trong nhóm vẽ tranh giới thiệu về một truyền thống tốt đẹp
của dân tộc Việt Nam.

2.

Em hãy viết bài giới thiệu về thành công của một người Việt Nam đã làm rạng danh
truyền thống dân tộc. Từ đó, em rút ra được bài học gì cho bản thân?

Xem bản PDF nguyên trang sách: Giáo dục công dân 8 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 5–9).