Yêu cầu cần đạt

  • Biết và ngồi đúng tư thế khi làm việc với máy tính, biết vị trí phù hợp của màn hình. Nêu được tác hại của việc ngồi sai tư thế hoặc sử dụng máy tính quá thời gian quy định cho lứa tuổi.
  • Biết cầm chuột đúng cách và thực hiện được các thao tác cơ bản: di chuyển chuột, nháy chuột, nháy nút phải chuột, nháy đúp chuột, kéo thả chuột.
  • Khởi động được máy tính. Kích hoạt được một phần mềm ứng dụng. Ra khỏi hệ thống đang chạy theo đúng cách.
  • Nêu được ví dụ cụ thể về những thao tác không đúng cách sẽ gây tổn hại cho thiết bị khi sử dụng.
Sau bài này em sẽ:

Biết và ngồi đúng tư thế khi làm việc với máy tính, biết vị trí phù hợp của màn hình. Nêu được tác hại của việc ngồi sai tư thế hoặc sử dụng máy tính quá thời gian quy định cho lứa tuổi. Biết cầm chuột đúng cách và thực hiện được các thao tác cơ bản: di chuyển chuột, nháy chuột, nháy nút phải chuột, nháy đúp chuột, kéo thả chuột. Khởi động được máy tính. Kích hoạt được một phần mềm ứng dụng. Ra khỏi hệ thống đang chạy theo đúng cách. Nêu được ví dụ cụ thể về những thao tác không đúng cách sẽ gây tổn hại cho thiết bị khi sử dụng.

KHỞI ĐỘNG

Hôm nay, Khoa và các bạn có buổi học đầu tiên với máy tính. Cả lớp rất háo hức vì được sử dụng máy tính. Khoa có một thắc mắc muốn hỏi thầy cô giáo về cách cầm chuột và tư thế ngồi trước máy tính thế nào là đúng? Chúng ta cùng tìm hiểu với bạn Khoa nhé.

1. Tư thế ngồi khi sử dụng máy tính

HOẠT ĐỘNG 1

Tìm hiểu về tư thế ngồi khi sử dụng máy tính

Tư thế ngồi khi sử dụng máy tính của bạn nào sau đây chưa đúng? Vì sao?

Hình 18. Ba hình ảnh tư thế ngồi máy tính. a) ngồi gù lưng, b) ngồi thẳng lưng, c) ngồi nghiêng.

Khi sử dụng máy tính, em ngồi thẳng lưng, tư thế thoải mái. Mắt hướng ngang tầm màn hình và cách xa màn hình khoảng 50 – 80 cm. Tay đặt ngang tầm với bàn phím. Hai chân để trên mặt sàn. Ngồi đúng tư thế giúp em tránh được các bệnh về cột sống và mắt. Em không nên sử dụng máy tính trong thời gian dài, nên dừng lại, nghỉ ngơi và thư giãn sau khoảng 30 phút sử dụng máy tính. Đặt máy tính ở vị trí sao cho ánh sáng không trực tiếp chiếu vào màn hình hoặc mắt.

Hình 19. Hình ảnh tư thế ngồi đúng khi sử dụng máy tính, với các chú thích: Ngồi thẳng lưng, vai thả lỏng. 50-80 cm. Tay đặt ngang tầm với bàn phím.

Khi sử dụng máy tính cần ngồi đúng tư thế và giữ đúng khoảng cách để bảo vệ sức khoẻ.

1. Tư thế ngồi khi sử dụng máy tính đúng sẽ giúp em tránh nguy cơ mắc những bệnh nào sau đây? A. Vẹo cột sống. B. Đau tai. C. Cận thị. D. Đau chân.

2. Tư thế nào sau đây là đúng khi sử dụng máy tính?

Bốn hình ảnh tư thế ngồi máy tính khác nhau. A. Nằm. B. Ngồi xổm. C. Ngồi thẳng. D. Ngồi gù lưng.

2. Chuột máy tính

HOẠT ĐỘNG 2

Tìm hiểu về chuột máy tính

Em hãy quan sát Hình 20 và ghép các cụm từ nút trái, nút phải, nút cuộn tương ứng với các bộ phận được đánh số của chuột máy tính.

Hình 20. Hình ảnh chuột máy tính với các bộ phận được đánh số: 1, 2, 3.

Chuột thường có nút trái, nút phải và nút cuộn.

Cách cầm chuột:

Cầm chuột bằng tay phải, ngón trỏ đặt vào nút trái chuột, ngón giữa đặt vào nút phải chuột, ngón cái và các ngón còn lại giữ hai bên thân chuột.

Hình 21. Hình ảnh cách cầm chuột máy tính.
Các thao tác cơ bản với chuột:

Thao tác với chuột chính là thao tác để điều khiển con trỏ chuột trên màn hình. Các thao tác với chuột gồm có: Di chuyển chuột: Thay đổi vị trí của chuột đến vị trí khác. Nháy chuột: Dùng ngón trỏ nhấn nút trái chuột một lần. Nháy nút phải chuột: Dùng ngón giữa nhấn nút phải chuột một lần. Nháy đúp chuột: Dùng ngón trỏ nhấn nút trái chuột nhanh hai lần liên tiếp. Kéo thả chuột: Nhấn giữ nút trái chuột, di chuyển con trỏ chuột đến vị trí mới thì thả ngón tay.

Hình 22. Hình ảnh con trỏ chuột trên màn hình máy tính.
Hình 23. Bốn hình ảnh minh họa các thao tác với chuột: Nháy chuột, Nháy nút phải chuột, Nháy đúp chuột, Kéo thả chuột.

Chuột máy tính thường có: nút trái, nút phải, nút cuộn. Các thao tác với chuột gồm: Di chuyển chuột, nháy chuột, nháy nút phải chuột, nháy đúp chuột, kéo thả chuột.

Khi điều khiển chuột cũng là điều khiển con trỏ chuột trên màn hình? A. Đúng. B. Sai.

3. Thực hành làm việc với máy tính

NHIỆM VỤ 1

Ngồi đúng tư thế khi sử dụng máy tính và cầm chuột đúng cách.

HƯỚNG DẪN

Bước 1: Em ngồi vào máy tính đúng tư thế như mô tả ở Hình 19. Chú ý giữ đúng khoảng cách giữa mắt với màn hình. Bước 2: Em cầm chuột đúng như mô tả ở Hình 21.

NHIỆM VỤ 2

Bật máy tính, quan sát sự thay đổi trên màn hình.

HƯỚNG DẪN

Bước 1: Quan sát để đảm bảo máy tính đã kết nối với nguồn điện, nhấn nút công tắc trên thân máy và màn hình máy tính. Chờ để máy tính khởi động xong.

Hình 24. Hình ảnh máy tính để bàn và máy tính xách tay, chỉ ra vị trí nút công tắc. Chú thích: Máy tính xách tay chỉ có một nút công tắc chung cho thân máy và màn hình.

Bước 2: Sau khi khởi động xong, quan sát màn hình máy tính (màn hình nền). Màn hình nền có dạng tương tự như sau:

Hình 25. Hình ảnh màn hình nền máy tính với các biểu tượng và nút Start.

NHIỆM VỤ 3

Thực hiện các thao tác với chuột trên màn hình nền: di chuyển chuột, nháy chuột để chọn biểu tượng, kéo thả chuột để di chuyển một biểu tượng đến vị trí khác, nháy đúp chuột để khởi động phần mềm, nháy chuột để thoát khỏi phần mềm.

HƯỚNG DẪN

Di chuyển chuột máy tính trên mặt bàn, quan sát sự di chuyển của con trỏ chuột trên màn hình nền. Nháy chuột vào một biểu tượng trên màn hình nền, quan sát sự thay đổi của biểu tượng trên màn hình nền (Hình 26.a). Nháy nút phải chuột vào một biểu tượng trên màn hình nền, quan sát sự thay đổi trên màn hình nền (Hình 26.b).

Hình 26. Hai hình ảnh minh họa thao tác nháy chuột (a) và nháy nút phải chuột (b) vào biểu tượng trên màn hình nền. Hình (b) hiển thị menu ngữ cảnh.

Nháy chuột vào một biểu tượng trên màn hình nền, kéo thả chuột để di chuyển biểu tượng đó đến vị trí khác (Hình 27).

Hình 27. Hình ảnh minh họa thao tác kéo thả chuột để di chuyển biểu tượng.

Nháy đúp chuột vào biểu tượng W trên màn hình nền. Cửa sổ phần mềm Microsoft Word được mở ra tương tự Hình 28.

Hình 28. Cửa sổ phần mềm Microsoft Word, chỉ ra nút đóng cửa sổ.

Nháy chuột vào nút X ở góc trên, bên phải cửa sổ để đóng phần mềm.

NHIỆM VỤ 4

Tắt máy tính đúng cách và một số thao tác cần lưu ý khi làm việc với máy tính.

HƯỚNG DẪN

Các bước tắt máy tính: Bước 1: Nháy chuột vào Start ở góc dưới, bên trái màn hình nền để mở bảng chọn như Hình 29. Bước 2: Nháy chuột vào Power. Bước 3: Nháy chuột vào Shut down để tắt máy. Bước 4: Nhấn nút công tắc để tắt màn hình (đối với máy tính để bàn)

Hình 29. Hình ảnh bảng chọn Start menu, chỉ ra các tùy chọn Power và Shut down.
MỘT SỐ LƯU Ý KHI LÀM VIỆC VỚI MÁY TÍNH

Không nhấn nút công tắc trên thân máy để tắt máy tính. Không ngắt điện khi máy tính đang hoạt động. Trước khi tắt máy tính cần đóng các phần mềm đang mở. Không tự ý xoá các biểu tượng trên màn hình nền. Không di chuyển màn hình, thân máy khi máy tính để bàn đang hoạt động.

Hình 30. Hai hình ảnh minh họa thao tác không đúng khi tắt máy tính: nhấn nút công tắc và rút phích cắm điện.

LUYỆN TẬP

1. Thao tác nào đúng khi tắt máy tính? A. Rút phích cắm điện. B. Nhấn nút công tắc trên thân máy tính. C. Đóng các phần mềm đang mở và chọn Start\Power\Shut down.

2. Em sử dụng thao tác nào để di chuyển biểu tượng Recycle Bin từ vị trí này sang vị trí khác trên màn hình nền? A. Nháy chuột. B. Nháy đúp chuột. C. Kéo thả chuột.

3. Em hãy di chuyển biểu tượng Recycle Bin sang một vị trí khác trên màn hình nền.

VẬN DỤNG

1. Hãy nháy nút phải chuột vào biểu tượng This PC trên màn hình nền, xem bảng chọn được mở ra, nháy chuột ra màn hình nền để đóng bảng chọn. 2. Em hãy luyện tập tư thế ngồi và cầm chuột đúng cách khi sử dụng máy tính.

Xem bản PDF nguyên trang sách: Tin học 3 – Kết nối tri thức với cuộc sống (trang 18–24).