Bài 1. Khái quát về không gian nội thất

Hiểu được vai trò của không gian nội thất trong cuộc sống.Nhận biết được đặc điểm và các thành phần cơ bản của không gian nội thất.Mô phỏng không gian nội thất từ vật liệu sẵn có.Có hiểu biết và ý thức được mối quan hệ giữa nội thất với kiến trúc và mĩ thuật, góp phần làm đẹp cho không gian sống trong nhà.

Không gian nội thất là nơi diễn ra các hoạt động của con người, từ những sinh hoạt thường nhật cho đến lao động, làm việc, giải trí,... ở bên trong công trình kiến trúc. Mỗi loại không gian nội thất thuộc các thể loại công trình kiến trúc khác nhau sẽ có những yêu cầu khác nhau về dây chuyền công năng và hình thức.

(1) Nguồn: Khuất Tân Hưng(2), (3) Nguồn: Shutterstock

(1), (2) Nguồn: Vũ Hồng Quang

Căn cứ vào chức năng sử dụng và các thể loại công trình kiến trúc, không gian nội thất thường được chia thành:

(1) Nguồn: Thanh Trang

Hình thức của không gian nội thất rất đa dạng, nhưng nhìn chung đều có các thành phần cơ bản sau:

Thành phần bao che (trần, tường, sàn)Không gian nội thất được giới hạn bởi các thành phần bao che như mặt sàn, mặt tường, mặt trần. Không gian nội thất có thể đủ các thành phần trên (không gian kín) hoặc thiếu đi một trong hai thành phần gồm trần và tường (không gian mở). Vẻ đẹp nội thất được thể hiện ở các yếu tố cấu thành không gian thông qua các giải pháp tạo hình, màu sắc và chất liệu hoàn thiện.

(1) Nguồn: Shutterstock

Thành phần đồ đạc nội thấtCác đồ đạc nội thất được bố trí bên trong công trình, phục vụ trực tiếp hoặc gián tiếp cho các hoạt động khác nhau của con người trong các hoạt động học tập, sinh hoạt, nghỉ ngơi.... Đồ đạc nội thất vừa có tính năng sử dụng vừa có tính năng trang trí như bàn, ghế, giường, tủ,... Việc bố trí đồ đạc nội thất phụ thuộc vào yêu cầu của từng loại công trình. Hình thức đồ đạc phải kết hợp hài hoà với nhau và các bộ phận bao che (trần, tường, sàn) của không gian nội thất để tạo thành một thể thống nhất và hoàn chỉnh.

Thành phần trang trí nội thấtNhững đồ đạc không sử dụng trực tiếp, thường xuyên trong các hoạt động thường ngày nhưng góp phần tô điểm cho không gian nội thất được gọi là thành phần trang trí như tranh, ảnh, phù điêu, tượng, bể cá, cây xanh,... Ngoài ra, một số đồ đạc trang trí có kèm chức năng sử dụng như thảm, rèm, đồng hồ, gương....

(1), (2) Nguồn: Shutterstock

Thành phần trang thiết bị kĩ thuậtTrong không gian nội thất hiện đại xuất hiện nhiều thiết bị kĩ thuật như: thiết bị chiếu sáng, thiết bị nghe nhìn, thiết bị điều hoà, thông gió, thiết bị thông tin liên lạc,... Sự xuất hiện của các thiết bị này không chỉ ảnh hưởng tới thẩm mĩ mà còn quyết định mức độ tiện nghi của không gian. Trang thiết bị kĩ thuật luôn cần có những không gian để chứa đựng và lắp đặt trong các công trình, gọi là không gian dành cho kĩ thuật cần được nhà thiết kế lưu tâm.

Từ thời kì cổ đại, trung đại cho đến thời kì cận đại và hiện đại,... nội thất luôn song hành cùng với sự phát triển của kiến trúc và có các phong cách thiết kế tương ứng với phong cách kiến trúc. Vẻ đẹp của một công trình được tạo thành bởi sự đồng bộ, hài hoà từ trong ra ngoài giữa nội thất với kiến trúc.

(1), (2) Nguồn: Thanh Trang(3) Nguồn: Hà My

Vẻ đẹp của nội thất cũng đến từ chính các bộ phận kiến trúc như hệ thống kết cấu, thành phần bao che, chất cảm của vật liệu xây dựng....

Trước tiên, mĩ thuật cũng chính là nền tảng cho thiết kế nội thất. Trong bài trí nhà ở, ngay cả những căn phòng ở đơn sơ nhất, người sử dụng luôn chú trọng tới tính thẩm mĩ thông qua các yếu tố mĩ thuật. Lịch sử phát triển của loài người cho thấy hội hoạ và điêu khắc là hai lĩnh vực nghệ thuật có sự gắn bó chặt chẽ với không gian kiến trúc và nội thất. Vào thời kì tiền sử, người Việt cổ đã biết trang trí không gian trú ngụ bên trong hang động bằng các hình vẽ khắc trên đá.

(1) Nguồn: Sheppand Ferguson(2) Nguồn: Lê Bích

Ở Việt Nam, nghệ thuật điêu khắc gỗ đã phát triển mạnh mẽ và được ứng dụng phổ biến trong trang trí nội thất tại các công trình kiến trúc tín ngưỡng, nhà ở, tạo nên vẻ đẹp mang tính truyền thống.

Sự góp mặt phổ biến nhất của mĩ thuật trong nội thất chính là từ các bức tranh, sản phẩm điêu khắc trang trí với các chủ đề, chất liệu và hình thức đa dạng, được bài trí trong nhiều công trình và thể loại không gian, từ phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ, sảnh,... Nếu mĩ thuật đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển của nội thất thì nội thất lại tạo ra các không gian để trưng bày các sản phẩm mĩ thuật.

(1) Nguồn: Lê Bích(2) Nguồn: Shutterstock

Mỗi quốc gia, dân tộc hay vùng miền đều có những đặc trưng văn hoá khác nhau. Điều này có ảnh hưởng tới nhu cầu của người sử dụng và được thể hiện trong nội thất.

Phong tục thờ cúng tổ tiên là nét văn hoá tâm linh đã có từ lâu đời của người Việt Nam. Chính vì vậy, trong nội thất nhà ở từ truyền thống tới hiện đại, không gian thờ cúng luôn được nghiên cứu, tổ chức một cách kĩ lưỡng và là một trong những yếu tố đặc trưng trong nội thất Việt Nam.

Vị trí địa lí và khí hậu có ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường sống của con người. Giải pháp thiết kế nội thất phải đảm bảo sự tiện nghi, thoải mái và giúp con người có thể thích ứng được với mỗi điều kiện môi trường như nhiệt độ, độ ẩm,... Ngoài ra, ở mỗi nơi, đều có những vật liệu đặc trưng và được sử dụng trong thiết kế, tạo nên những phong cách riêng.

(1), (2), (3) Nguồn: Shutterstock

Sự phát triển của khoa học kĩ thuật có ảnh hưởng đến khả năng giải quyết các vấn đề trong thiết kế, thi công nội thất như: công nghệ vật liệu, chiếu sáng nhân tạo, điều hoà nhiệt độ,... Điều này giúp cho các ý tưởng thiết kế nội thất trở nên phong phú và đa dạng cả về hình thức và chức năng.

Lịch sử phát triển thiết kế nội thất nhà ở cho thấy nhiều sự thay đổi lớn nhờ các phát minh khoa học kĩ thuật. Trước đây, không gian sơ chế thực phẩm, nhà bếp, nhà vệ sinh thường tách biệt khỏi không gian ở chính để đảm bảo vệ sinh và an toàn. Khi có các thiết bị hiện đại như máy hút mùi, máy rửa bát, bếp từ,... thì tủ bếp của ngôi nhà có thể đặt ngay trong không gian ở chính, thậm chí trở thành điểm nhấn trung tâm.

Một không gian nội thất được thiết kế đẹp và tiện nghi cần phù hợp với điều kiện đầu tư tài chính để đảm bảo việc thực hiện hiệu quả. Điều này đòi hỏi khả năng giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo và hiểu biết đa dạng của nhà thiết kế nội thất.

(1), (2) Nguồn: Shutterstock(3) Nguồn: kienviet.net

Hãy sưu tầm hình ảnh một số không gian nội thất và trao đổi về vai trò, ý nghĩa cũng như các đặc điểm của không gian đó theo gợi ý sau:

Không gian nội thất nằm trong thể loại công trình kiến trúc nào?Chức năng của không gian đó là gì?Cách sắp xếp đồ đạc có đáp ứng được các yêu cầu hoạt động ở trong không gian đó không?Không gian đó được trang trí như thế nào?Hình thức, phong cách của không gian nội thất đó có hài hoà với thể loại công trình kiến trúc không?

Sử dụng vật liệu sẵn có làm mô hình mô phỏng một không gian nội thất mà em thích.

(1), (2), (3), (4) Nguồn: Thanh Trang